Uluslararası Standartlar Teşkilatı (ISO) tarafından yayınlanan “ISO 137 Yün - Lif çapının belirlenmesi - Projeksiyon mikroskop yöntemi” standardında, bir projeksiyon mikroskobu kullanılarak yün lif çapının belirlenmesi için bir prosedür ve ölçüm koşulları açıklanmaktadır. Bu yöntem, her türlü formdaki yün lifleri ve ayrıca makul ölçüde dairesel kesite sahip diğer lifler için uygundur. Boyalı, ağartılmış veya bitmiş lifler söz konusu olduğunda, çap bu tür işlemlere tabi tutulmamış liflerin çapından farklı olabilir. Bir parti yünün işlenmesinin çeşitli aşamalarında elde edilen lif çapı tahminleri mutlaka aynı olmaz.
Bu standardın amaçları doğrultusunda, şu terimler ve tanımlar geçerlidir:
Açıklanan test yöntemi, yün elyaf parçacıklarının profillerinin büyütülmüş görüntülerinin bir ekrana yansıtılması ve genişliklerinin kademeli bir ölçek vasıtasıyla ölçülmesi prensibine dayanır. Çalışma tekniği, ölçülecek elyafların rastgele örneklenmesini sağlar.
Testlerde kullanılan projeksiyon mikroskobu, bir ışık kaynağı, bir ışık yoğunlaştırıcısı, lifleri taşıyan slaydı destekleyen bir tabla, bir objektif, bir oküler ve bir dairesel ekrandan oluşur. Tabla, 1,0 mm’lik adımlarla birbiri ardına yer değiştirmeler yapabilen kayar bir mekanizma vasıtasıyla dik açılarla iki yönde hareket edebilir. Objektif ve oküler, 500X büyütme sağlayabilir. Dairesel ekran, ölçüm alanı içinde herhangi bir yönelim ve konumda, ekrana yansıtılan elyaf parçasının görüntüsünü ölçebilen dereceli bir ölçekle donatılmıştır. Oküler ile ekranın merkezi arasındaki optik mesafenin dörtte birine eşit bir çapa sahip merkezi bir daire işaretlemek kabul edilebilir. Objektif çevresinde herhangi bir lens sapmasının önlenmesini sağlamak için tüm ölçümler bu daire içinde yapılmalıdır. Bununla birlikte, bazı modern aletler, yansıtılan görüntünün tamamı üzerinde büyütmenin tekdüzeliğini sağlayan çok gelişmiş optikler içerir. Bu aletlerde işaretli daireye gerek yoktur ve ölçümler tüm görüntü alanı üzerinde yapılabilir. Ekranda işaretli dairenin olmadığı tüm durumlarda, aletin optiklerinin bütünlüğünü sağlamak için, büyütme, sertifikalı bir dereceli ölçek kullanılarak tüm yansıtılan görüntü üzerinde kontrol edilmelidir. Şekilde gösterilen, şeffaf malzemeden yapılmış ve alt tarafında milimetre olarak derecelendirilmiş hareketli bir dereceli ölçek uygundur.
Projeksiyon mikroskobu, bir milimetrenin yüzde birine bölünen ve sahneye yerleştirilen bir mikrometre dereceli ölçek (doğruluğu onaylanmış) vasıtasıyla periyodik olarak kalibre edilmelidir. Ekrana yansıtılan mikrometrenin bir bölümü (yani 0,01 mm), dereceli ölçeğin tam olarak 5 mm’sini kapsamalıdır. Büyütme daha sonra 500X’e eşit olur.
Testlerde ayrıca lifleri önceden belirlenmiş maksimum uzunlukta kesmeye uygun, lif parçalarının kesilmesiyle ilgili gerekliliklerini yerine getirebilen kesit kesiciler kullanılır.
Montaj ortamı şu özelliklere sahiptir: 20 derecede 1,43 ile 1,53 arasında bir kırılma indisi, uygun bir viskozite, sıfır su emilimi ve lif çapı üzerinde hiçbir etki. Sedir ağacı yağı ve sıvı parafin uygun ortam örnekleridir. Susuz gliserin uygun değildir.
Testlerde yaklaşık 75 mm x 40 mm boyutlarında cam mikroskop slaytları yanı sıra kapak camlarına da (kare veya dikdörtgen kapak camı) ihtiyaç bulunmaktadır. Kapak camı için 50 mm x 35 mm boyutları uygundur.
Ham yün numunesi hazırlanırken, ISO 1130 standardı takip edilir. Toplam numunenin kütlesi yaklaşık 40 bölgeye bölünür ve her bölgeden bir avuç lif alınır. Her bir avuç lifi ikiye bölünür (lifler kırılmamalıdır) ve yarısı bırakılır, bırakılacak yarı rastgele seçilir. Lifler paralel ise, bölme uzunlamasına, yani uçlarından liflerin seçilmesini önleyen bir yönde yapılır. Tutulan yarı ikiye bölünür ve yarısı tekrar rastgele bırakılır. 50 g lif kalana kadar bu şekilde devam edilir. İndirgenmiş numune petrol eterinde iki ekstraksiyondan oluşan bir yıkama işlemine tabi tutulur. Numune kurutulur ve ISO 139 standardında verilen şartlandırma için standart atmosferde şartlandırılır.
Şeritler, fitiller ve iplikler hazırlanırken, mümkün olduğunca yığını temsil edecek toplam numuneden, mikrotomun yuvasını yeterli derinliğe kadar dolduracak kadar yeterli miktarda malzeme alınır (mikrotom, alınan doku örneklerinin son derece ince bir şekilde kesilerek incelenmesine imkan tanıyan kesme aracıdır). Uzun lifler genellikle kalın liflerdir ve dolayısıyla uzun liflerin seçilmesiyle sonuçlanan herhangi bir manipülasyon, ortalama çaptan daha büyük bir çapa yol açar. Böylece elde edilen test numunesi ISO 139 standardında verilen şartlandırma için standart atmosferde şartlandırılır.
ISO 137 standardı teknik, ticari ve kalite açılardan önemlidir:
Kısaca, ISO 137 standardı, yün endüstrisinde kaliteyi, adil ticareti ve ürün performansını korumak için çok önemli olan yün elyaf çapının güvenilir, standartlaştırılmış ve küresel olarak kabul görmüş ölçümünü sağladığı için gerekli görülmektedir.
Yıllardır çok geniş bir yelpazede gerçekleştirdiği test, ölçüm, analiz ve değerlendirme çalışmaları ile her sektörden işletmelere destek olmaya çalışan kuruluşumuz, bilim ve teknoloji alanında dünyada yaşanan gelişmeleri yakından takip eden ve sürekli kendini geliştiren güçlü bir çalışan kadrosuna sahiptir. Bu çerçevede işletmelere “ISO 137 Yün - Lif çapının belirlenmesi - Projeksiyon mikroskop yöntemi” standardına uygun test hizmetleri de verilmektedir.
Randevu almak, daha detaylı bilgi edinmek yada değerlendirme talep etmek için formumuzu doldurarak size ulaşmamızı isteyebilirsiniz.
EUROLAB , raporlama ve belgelendirme faaliyetlerini, United Accreditation Foundation (UAF), Türk Akreditasyon Kurumu (TÜRKAK), Enterprise Accreditation Foundation (EAF) kuruluşundan sağladığı akreditasyona dayanarak sürdürmektedir. Enterprise Accreditation Foundation (EAF), aynı zamanda Birleşmiş Milletler (UN GLOBAL COMPACT) imzacısıdır.
