ISO 17299 Tekstiller - Deodorant Özelliğinin Belirlenmesi

Uluslararası Standartlar Teşkilatı (ISO) tarafından geliştirilen “ISO 17299 Tekstiller - Deodorant özelliğinin belirlenmesi” standardı, aynı başlık altında yayınlanan şu alt bölümlerden oluşmaktadır:

• “ISO 17299-1 Bölüm 1: Genel ilke” standardında, dokuma kumaş, örme, dokusuz yüzey, elyaf ve iplikler, örgülü ürünler, bantlar ve sapanlar gibi tekstil ürünleri için deodorant tekstil ürünlerinin genel prensibi ve deodorant test yöntemleri açıklanmaktadır.

Prensip olarak, A olarak gösterilen numuneli ve B olarak gösterilen numunesiz kaplardaki gazın gaz halindeki koku bileşeni kimyasallarının konsantrasyonu, belirtilen temas süresinden sonra belirtilen cihazlar kullanılarak ölçülür. Azaltma oranı, numuneli ve numunesiz kimyasal konsantrasyonundan belirlenir. Test, ISO 17299 standardının her bir bölümünde açıklandığı gibi, ya koku kimyasalı ile ayrı ayrı ya da karışık koku bileşeni kimyasalları ile yapılmalıdır.

Test ortamı ISO 139 standardına göre 20 derece sıcaklık ve yüzde 65 bağıl nemde tutulmalıdır. Numuneler en az 24 saat aynı koşulda tutulur. Bu test için ISO 139 standardına göre 23 derece sıcaklık ve yüzde 50 bağıl nem koşulu kullanılabilir, daha sonra test raporuna kullanılan koşul kaydedilir.

Test prosedürü bu standardın diğer bölümlerinde açıklanmıştır. Tüm parçalarda, numune olmaksızın ve numune ile test gazının konsantrasyonları sırasıyla B ve A olarak gösterilmiştir.

• “ISO 17299-2 Bölüm 2: Dedektör tüp yöntemi” standardında, tüm tekstil ürünleri için bir dedektör tüpü kullanan bir deodorant test yöntemi açıklanmaktadır. Bu yöntem, amonyak, asetik asit, metil merkaptan ve hidrojen sülfür gibi koku bileşeni kimyasallarına uygulanabilir.

Prensip olarak, belirli bir temas süresinden sonra test numunesi ile veya numunesiz kaplardaki gaz halindeki koku bileşeni kimyasallarının konsantrasyonu, dedektör tüpleri kullanılarak ölçülür. Kimyasal konsantrasyonun koku azaltma oranı yüzdesi, numuneli ve numunesiz konsantrasyon verilerinden hesaplanır. Her kimyasal ayrı ayrı test edilmelidir.

Her koku bileşeni kimyasalı için test ayrı ayrı gerçekleştirilir. Her koku bileşeni kimyasalını testten hemen önce hazırlanır. Standart gaz üretim cihazının (örneğin parmeatör veya silindir) kullanımı gibi diğer gaz hazırlama yöntemleri de kullanılabilir.

Test ortamı ISO 139 standardına uygun olarak 20 derece sıcaklık ve yüzde 65 bağıl nemde tutulur. Numunelerin boyutları veya kütleleri standart içinde verilen tabloda gösterilmiştir. Bir test için test numunesi sayısı 3’tür. Çok katmanlı ürünlerde, kokulu gazla teması önlemek için kenar ve işlenmemiş katman (veya ilgili olmayan katman) alüminyum folyo ile kaplanabilir veya ilgili olmayan katman içeride olacak şekilde numune ikiye katlanabilir. Numuneler en az 24 saat boyunca test için kullanılan koşullar altında şartlandırılır.

• “ISO 17299-3 Bölüm 3: Gaz kromatografisi yöntemi” standardında, tüm tekstil ürünlerinin deodorant testleri için bir gaz kromatografisi test yöntemi açıklanmaktadır. Bu yöntem, indol, izovalerik asit, nonal ve sodyum klorür eklenmiş asetik asit gibi koku bileşeni kimyasallarına uygulanır. Bu test yönteminde iki hazırlama yöntemi açıklanmaktadır:
  • Yöntem A’da bir koku kimyasalı, bir numuneyle temastan kaçınılarak bir kapta uygulanır. Her kimyasal ayrı ayrı test edilir.
  • Yöntem B’de bir koku kimyasalı, bir kaptaki numuneye doğrudan enjekte edilir. Bu yöntemde test edilen kimyasallar, asetik asit ve sodyum klorür karışımıdır.

Prensip olarak, belirli bir temas süresinden sonra, test numunesi ile veya numunesiz kaplardaki gazın gaz halindeki koku bileşeni kimyasallarının konsantrasyonu gaz kromatografisi (GC) ile ölçülür. Kaptaki koku kimyasallarının konsantrasyonunun azalma oranı, numuneli ve numunesiz konsantrasyon verilerinden hesaplanır.

Bu testte kullanılan test ortamı ISO 139 standardına uygun olarak 20 derece oda sıcaklığı ve yüzde 65 bağıl nemdir.

Bu standartta yöntem A ve yöntem B olarak iki hazırlama yöntemi tanımlanmıştır. Bir yöntem ilgili tarafların onayı ile seçilir. Tekstil ürünleri için numunenin boyutu veya kütlesi standart içinde verilen tabloda gösterilmiştir. Çok katlı ürünlerde, koku ortamıyla teması önlemek için kenar ve işlenmemiş katman (veya ilgili olmayan katman) alüminyum levhalarla kaplanabilir veya yöntem A’da, ilgili olmayan katman içeriye gelecek şekilde ürün ikiye katlanabilir.

• “ISO 17299-4 Bölüm 4: Yoğuşma örnekleme analizi” standardında, tüm tekstil ürünleri için yoğuşma örnekleme yöntemlerini kullandıktan sonra analitik aletler kullanılarak bir deodorant test yöntemi açıklanmaktadır. Bu yöntem, indol, metil merkaptan, hidrojen sülfür, izovalerik asit ve nonal gibi gaz halindeki koku kimyasallarına uygulanabilir.

Prensip olarak, belirli bir zaman geçtikten sonra tekstil numunesi olan veya olmayan bir kaptaki gaz halindeki bir koku kimyasalının konsantrasyonu enstrümantal cihazlarla ölçülür. Gaz halindeki koku kimyasallarının konsantrasyonunun azalma oranı, numuneli kap ile numunesiz kap arasında elde edilen ortalama konsantrasyon verileri arasındaki farktan hesaplanır. Test her kimyasal için ayrı ayrı yapılmalıdır.

Tekstil ürünleri için numunenin boyutu veya kütlesi standart içinde verilen tabloda gösterilmiştir. Çok katmanlı ürünler için, kenar ve işlenmemiş katman (veya hedeflenmemiş katman) bir alüminyum levha ile kaplanabilir veya test numunesi, işlenmemiş katmanların kokulu atmosferle temasını önlemek için, işlenmemiş katmanlar içe doğru olacak şekilde ikiye katlanabilir. Numune ISO 17299-1 standardında belirtildiği gibi koşullandırılır.

• “ISO 17299-5 Bölüm 5: Metal oksit yarı iletken sensör yöntemi” standardında, bileşik kokulara karşı çoklu metal oksit yarı iletken sensörlerle donatılmış bir koku analizörü kullanan bir deodorant test yöntemi açıklanmaktadır. Bu standartta kullanılan yapay bileşik kokular, yarı ter kokusu, yarı vücut kokusu (nonenal karışım kokusu) ve yarı dışkı kokusudur. Bu standart, dokuma kumaşlar, örgüler, iplikler, iplikler, lifler, örgüler, kordonlar gibi her türlü tekstil ürünü için geçerlidir.

Prensip olarak, yarı hoş olmayan kokulu gaz, test numunesiyle veya numunesiz plastik torbalara yerleştirilir. 2 saatlik reaksiyon süresinden sonra, kalan gazların koku birim konsantrasyonu, 10 metal oksit yarı iletken sensörlü bir koku test cihazı kullanılarak elde edilir. Koku kimyasal konsantrasyonundaki azalma oranı, numuneli ve numunesiz koku birim konsantrasyonundan hesaplanır.

• “ISO 17299-6 Bölüm 6: Otomatik dozajlama ve örnekleme kullanan gaz kromatografisi yöntemi” standardında, tüm tekstil ürünlerinin deodorant testleri için gaz kromatografisi (GC) test yöntemleri açıklanmaktadır. Bu yöntemler, indol, izovalerik asit ve nonal gibi koku bileşeni kimyasallarına uygulanır. Bu belgede iki yöntem açıklanmaktadır:
  • Yöntem A (tek analiz), bir koku kimyasalının bir test numunesiyle temastan kaçınarak bir kapta uygulandığı yöntemdir.
  • Yöntem B (otomatik rejenerasyon), bir koku kimyasalının bir test numunesiyle temastan kaçınarak bir kapta uygulandığı ve bir test numunesini tekrar tekrar test ettiği yöntemdir.

İlgili tarafların onayıyla yöntemlerden biri ya da her iki yöntem seçilir. Test koşullarına ilişkin örnekler için standart ekinde yer almaktadır (Ek B).

Yıllardır çok geniş bir yelpazede gerçekleştirdiği test, ölçüm, analiz ve değerlendirme çalışmaları ile her sektörden işletmelere destek olmaya çalışan kuruluşumuz, bilim ve teknoloji alanında dünyada yaşanan gelişmeleri yakından takip eden ve sürekli kendini geliştiren güçlü bir çalışan kadrosuna sahiptir. Bu çerçevede işletmelere “ISO 17299 Tekstiller - Deodorant özelliğinin belirlenmesi” standardına uygun test hizmetleri de verilmektedir.