EN ISO 13934 Tekstil - Kumaşların Çekme Özellikleri

Temeli bir Avrupa standardı olan ve sonrasında Uluslararası Standartlar Teşkilatı (ISO) tarafından yayınlanan “EN ISO 13934 Tekstil - Kumaşların çekme özellikleri” standardı, aynı başlık altında yayınlanan şu alt bölümlerden oluşmaktadır:

• “EN ISO 13934-1 Bölüm 1: Şerit yöntemi kullanılarak maksimum kuvvet ve maksimum kuvvette uzama tayini” standardında, şerit yöntemi kullanılarak tekstil kumaşlarının maksimum kuvvetini ve maksimum kuvvette uzamasını belirlemek için bir prosedür açıklanmaktadır. Bu standardın ikinci bölümü, kavrama yöntemi olarak bilinen bir yöntemi açıklar.

Bu yöntem, esas olarak, elastomerik bir elyafın, mekanik veya kimyasal işlemin varlığı ile sağlanan esneme özellikleri gösteren kumaşlar dahil olmak üzere dokunmuş tekstil kumaşlarına uygulanabilir. Bu standart başka tekniklerle üretilen kumaşlara da uygulanabilir. Ancak normalde jeotekstiller, dokusuz kumaşlar, kaplamalı kumaşlar, tekstil-cam dokuma kumaşlar ve karbon liflerinden veya poliolefin bant ipliklerinden yapılmış kumaşlara uygulanmaz.

Bu yöntem, test için standart atmosferle dengede olan test numunelerinin maksimum kuvvetini ve maksimum kuvvette uzamasını ve ıslak haldeki test numunelerinin belirlenmesini içerir. Bu yöntem, sabit uzama oranı test makinelerinin kullanımı ile sınırlıdır.

Bu standardın amaçları doğrultusunda, şu terimler ve tanımlar geçerlidir:

• Sabit-uzama-oranı test makinesi, bir kelepçesi sabit ve diğer kelepçesi test boyunca sabit bir hızla hareket eden, tüm test sistemi neredeyse sapmadan arındırılmış şekilde sağlanan bir çekme test makinesini ifade eder.
• Şerit testi, test numunesinin tüm genişliğinin test makinesinin çenelerinde kavrandığı çekme testidir.
• Ölçer uzunluğu, bir test cihazının iki etkili sıkıştırma noktası arasındaki mesafeyi ifade eder. Çenelerin etkili sıkıştırma noktaları (veya çizgileri), test numunesi üzerinde veya çene yüzeylerinde bir kavrama deseni oluşturmak için karbon kopya kağıdıyla tanımlanmış ön gerilim altında bir test numunesi sıkıştırılarak kontrol edilebilir.
• Başlangıç uzunluğu, belirli testlerin başlangıcında iki etkili sıkıştırma noktası arasındaki belirtilen ön gerilim altında bir test numunesinin uzunluğudur.
• Ön gerilim, belirli testlerin başlangıcında bir test numunesine uygulanan kuvvettir. Ön gerilim, test numunesinin başlangıç uzunluğunu belirlemek için kullanılır.
• Uzama, bir kuvvet tarafından üretilen bir test numunesinin uzunluğundaki artışı ifade eder. Uzama, uzunluk birimleriyle ifade edilir.
• Uzama, bir test numunesinin uzamasının başlangıç uzunluğuna oranıdır. Uzama yüzde olarak ifade edilir.
• Maksimum kuvvette uzama, maksimum kuvvet tarafından üretilen bir test numunesinin uzamasını ifade eder.
• Kopma anındaki uzama, kopma anındaki kuvvete karşılık gelen bir test numunesinin uzamasını ifade eder.
• Kopma anındaki kuvvet, çekme testi sırasında bir test numunesinin kopma noktasında kaydedilen kuvveti ifade eder.
• Maksimum kuvvet, belirtilen koşullar altında bir çekme testi sırasında bir test numunesi kopmaya götürüldüğünde kaydedilen maksimum kuvveti ifade eder.

Prensip olarak belirli boyutlarda bir kumaş test numunesi, kopana kadar sabit bir oranda uzatılır. Maksimum kuvvet ve maksimum kuvvetteki uzama ve gerekirse kopma anındaki kuvvet ve kopma anındaki uzama kaydedilir.

• Teste başlarken, kumaş için malzeme spesifikasyonunda belirtilen prosedüre uygun olarak veya ilgili taraflar arasında kararlaştırıldığı şekilde numuneler seçilir. Uygun bir malzeme spesifikasyonunun bulunmaması durumunda, standart ekinde verilen uygun bir numune alma prosedürü örneği kullanılabilir (Ek A). Laboratuvar numunesinden test numunelerini kesmek için uygun bir desen örneği Ek B’de verilmiştir. Katlanmış veya buruşuk alanlardan, kenarlardan ve kumaşı temsil etmeyen alanlardan test numuneleri alınmamalıdır.
• “EN ISO 13934-2 Bölüm 2: Grap yöntemi kullanılarak maksimum kuvvetin belirlenmesi” standardında, kavrama testi olarak bilinen tekstil kumaşlarının maksimum kuvvetinin belirlenmesi için bir prosedür açıklanmaktadır. Bu standardın birinci bölümü, şerit testi olarak bilinen yöntemi açıklar.

Bu yöntem, esas olarak, elastomerik bir elyafın, mekanik veya kimyasal işlemin varlığı ile sağlanan esneme özellikleri gösteren kumaşlar dahil olmak üzere dokunmuş tekstil kumaşlarına uygulanabilir. Bu standart başka tekniklerle üretilen kumaşlara da uygulanabilir. Ancak normalde jeotekstiller, dokusuz kumaşlar, kaplamalı kumaşlar, tekstil-cam dokuma kumaşlar ve karbon liflerinden veya poliolefin bant ipliklerinden yapılmış kumaşlara uygulanmaz.

Bu yöntem, test için standart atmosferle dengede olan test numunelerinin ve ıslak haldeki test numunelerinin maksimum kuvvetinin belirlenmesini içerir. Bu yöntem, sabit-uzatma-oranı test makinelerinin kullanımı ile sınırlıdır.

Bu standardın amaçları doğrultusunda, şu terimler ve tanımlar geçerlidir:

• Sabit-uzatma-oranı test makinesi, test boyunca sabit bir hızla hareket eden bir kelepçe ve diğer bir kelepçe ile donatılmış çekme test makinesini ifade eder. Tüm test sistemi neredeyse sapmadan arındırılmıştır.
• Tutma testi, sadece test numunesinin merkez kısmının test makinesinin çenelerine tutturulduğu çekme testidir.
• Maksimum kuvvet, belirtilen koşullar altında bir test sırasında bir test numunesinin kırılması durumunda kaydedilen maksimum kuvveti ifade eder.
• Ölçer uzunluğu, bir test cihazının iki etkili sıkıştırma noktası arasındaki mesafedir. Çenelerin etkili sıkıştırma noktaları (veya çizgileri), bir test numunesinin karbon kopya kağıdıyla sıkıştırılması ve test numunesinde ve/veya çene yüzeylerinde bir kavrama deseni oluşturulması yoluyla kontrol edilebilir.

Prensip olarak belirli boyutlardaki çenelerle merkez kısmından kavranan bir kumaş test numunesi, kopana kadar sabit bir hızda uzatılır. Maksimum kuvvet kaydedilir.

Teste başlarken, kumaş için malzeme spesifikasyonunda belirtilen prosedüre uygun olarak veya ilgili taraflar arasında kararlaştırıldığı şekilde numuneler seçilir. Uygun bir malzeme spesifikasyonunun bulunmaması durumunda, standart ekinde verilen uygun bir numune alma prosedürü örneği kullanılabilir (Ek A). Laboratuvar numunesinden test numunelerini kesmek için uygun bir desen örneği Ek B’de verilmiştir. Katlanmış veya buruşuk alanlardan, kenarlardan ve kumaşı temsil etmeyen alanlardan test numuneleri alınmamalıdır.

Yıllardır çok geniş bir yelpazede gerçekleştirdiği test, ölçüm, analiz ve değerlendirme çalışmaları ile her sektörden işletmelere destek olmaya çalışan kuruluşumuz, bilim ve teknoloji alanında dünyada yaşanan gelişmeleri yakından takip eden ve sürekli kendini geliştiren güçlü bir çalışan kadrosuna sahiptir. Bu çerçevede işletmelere “EN ISO 13934 Tekstil - Kumaşların çekme özellikleri” standardına uygun test hizmetleri de verilmektedir.