EN ISO 1833 Tekstiller - Kantitatif Kimyasal Analiz

Temeli bir Avrupa standardı olan ve sonrasında Uluslararası Standartlar Teşkilatı (ISO) tarafından yayınlanan “EN ISO 1833 Tekstiller - Kantitatif kimyasal analiz” standardı, aynı başlık altında yayınlanan şu alt bölümlerden oluşmaktadır:

• “EN ISO 1833-1 Bölüm 1: Genel test prensipleri” standardında, çeşitli lif karışımlarının kantitatif kimyasal analizi için ortak bir yöntem açıklanmaktadır. Bu yöntem ve ISO 1833 standardının diğer bölümlerinde açıklanan yöntemler, genel olarak herhangi bir tekstil formundaki liflere uygulanabilir. Belirli tekstil formları hariç tutulduğunda, bunlar uygun bölümün kapsamında listelenmiştir. Bu standardın doğrultusunda, ISO 5089 standardında verilen terimler ve tanımlar geçerlidir. Ayrıca, lifsiz madde, yağlayıcılar ve apreler gibi işleme yardımcıları veya doğal olarak oluşan lifsiz maddeleri ifade eder.
• “EN ISO 1833-2 Bölüm 2: Üçlü lif karışımları” standardında, çeşitli üçlü elyaf karışımlarının kantitatif analiz yöntemleri açıklanmaktadır. ISO 1833 standardının diğer bölümlerinde belirtilen karışımları analiz etmek için her yöntemin uygulama alanı, yöntemin uygulanabilir olduğu elyafları belirtir. Bu standart, test yöntemlerinin birleşiminin basit elyaf karışımları durumlarına geri dönmesi koşuluyla üçten fazla bileşene sahip elyaf karışımları için geçerlidir. Standart içinde verilen tablo, tipik üçlü karışımları ve ISO 1833 standart serisinin bunlara uygulanan karşılık gelen bölümlerini göstermektedir.
• “EN ISO 1833-3 Bölüm 3: Asetat ile diğer bazı liflerin karışımları (aseton kullanılarak yapılan yöntem)” standardında, asetatın yün, hayvan kılı, ipek, protein, pamuk (temizlenmiş, pişirilmiş veya ağartılmış), keten, kenevir, jüt, abaka, alfa, hindistan cevizi lifi, süpürge, rami, sisal, bakır, viskon, modal, poliamid, polyester, polipropilen, akrilik, elastolefin, elastomultiester, melamin, polipropilen/poliamid bikomponent, poliakrilat ve cam elyafları ile karışımlarından yapılan tekstillerde, lif olmayan maddelerin uzaklaştırılmasından sonra asetatın kütle yüzdesini belirlemek için aseton kullanan bir yöntem açıklanmaktadır. Modakrilik elyaflar, belirli klorofibreler veya yüzeyde deasetillenmiş asetat elyafları içeren karışımlar için geçerli değildir.
• “EN ISO 1833-4 Bölüm 4: Belirli protein liflerinin belirli diğer liflerle karışımları (hipoklorit kullanan yöntem)” standardında, belirli protein olmayan lifler ve belirli protein liflerinin karışımlarından yapılmış tekstillerde, lif olmayan maddelerin uzaklaştırılmasından sonra, protein lifinin kütle yüzdesini belirlemek için hipoklorit kullanan bir yöntem açıklanmaktadır.
• “EN ISO 1833-5 Bölüm 5: Viskon, bakır veya modal ve pamuk liflerinin karışımları (sodyum çinkoat kullanan yöntem)” standardında, viskon veya mevcut bakır veya modal liflerin çoğunluğu ile ham, yıkanmış, pişirilmiş veya ağartılmış pamuğun ikili karışımlarından yapılmış tekstillerde, lifsiz maddelerin uzaklaştırılmasından sonra viskon, bakır veya modal lif yüzdesini belirlemek için sodyum çinkoat kullanan bir yöntem açıklanmaktadır. Bakır veya modal lif mevcut olduğunda, reaktifte çözünür olup olmadığını görmek için bir ön test yapılmalıdır. Bu yöntem, pamuğun yoğun kimyasal bozulmaya uğradığı karışımlara veya viskon, bakır veya modal elyafın belirli kalıcı aprelerin veya tamamen çıkarılamayan reaktif boyaların varlığı nedeniyle tam olarak çözünmez hale getirildiği durumlara uygulanmaz.
• “EN ISO 1833-6 Bölüm 6: Viskoz, belirli tipte bakır, modal veya liyoselin belirli diğer elyaflarla karışımları (formik asit ve çinko klorür kullanılarak yapılan yöntem)” standardında, viskoz, belirli tipte bakır, modal veya liyoselin pamukla karışımlarından yapılmış tekstillerde, lifsiz maddenin uzaklaştırılmasından sonra, viskozun, belirli tipte bakır, modal veya liyoselin kütle yüzdesini belirlemek için formik asit ve çinko klorür karışımı kullanan bir yöntem açıklanmaktadır. Bu standart, başlangıçta özellikle viskoz, belirli tipte bakır, modal veya liyoselin pamukla karışımları için oluşturulmuştur, ayrıca polipropilen, elastolefin ve melamin karışımları için de geçerlidir.
• “EN ISO 1833-7 Bölüm 7: Poliamidin diğer bazı elyaflarla karışımları (formik asit kullanılarak yapılan yöntem)” standardında, poliamidin pamuk, viskon, bakır, modal, liyosel, polyester, polipropilen, klorofiber, akrilik, cam elyafı, elastomultiester, elastolefin ve melamin veya yün (yün içeriği yüzde 252ten az veya eşitse) veya hayvan kılı elyafları ile karışımlarından yapılan tekstillerde, lifsiz maddelerin uzaklaştırılmasından sonra poliamid elyafının kütle yüzdesini belirlemek için formik asit kullanan bir yöntem açıklanmaktadır. Bu standart, yün içeriği yüzde 25’i aştığında uygulanmaz, bu durumda ISO 1833-4 standardı geçerlidir.
• “EN ISO 1833-8 Bölüm 8: Asetat ve triasetat elyaf karışımları (aseton kullanılarak yapılan yöntem)” standardında, asetat ve triasetat liflerinin ikili karışımlarından yapılmış tekstillerde, lifsiz maddelerin uzaklaştırılmasından sonra asetat yüzdesini belirlemek için aseton kullanan bir yöntem açıklanmaktadır.
• “EN ISO 1833-9 Bölüm 9: Asetat ile diğer bazı liflerin karışımları (benzil alkol kullanılarak yapılan yöntem)” standardında, asetat, triasetat, polipropilen, elastolefin, melamin, polipropilen/poliamid bikomponent ve poliakrilat lif karışımlarından yapılan tekstillerde, lifsiz maddelerin uzaklaştırılmasından sonra asetatın kütle yüzdesinin benzil alkol kullanılarak belirlenmesine yönelik bir yöntem açıklanmaktadır.
• “EN ISO 1833-10 Bölüm 10: Triasetat veya polilaktidin diğer bazı liflerle karışımları (diklorometan kullanılarak yapılan yöntem)” standardında, triasetat veya polilaktidin yün veya diğer hayvan kılı, ipek, protein, pamuk, viskon, bakır, modal, liyosel, poliamid, polyester, akrilik, elastomultiester, polipropilen, elastolefin, melamin, polipropilen/poliamid bikomponent, poliakrilat ve cam elyaflarla karışımlarından yapılmış tekstillerde, lifsiz maddelerin uzaklaştırılmasından sonra, triasetat veya polilaktidin kütle yüzdesini belirlemek için diklorometan kullanan bir yöntemi belirtir. Kısmen hidrolize edilmiş (sabunlaştırılmış) triasetat elyaflar reaktifte tamamen çözünmez hale gelir. Bu gibi durumlarda, bu yöntem uygulanamaz.
• “EN ISO 1833-11 Bölüm 11: Bazı selüloz liflerinin bazı diğer liflerle karışımları (sülfürik asit kullanılarak yapılan yöntem)” standardında, pamuk, keten, kenevir, rami, viskon, bakır, modal, liyosel ile polyester, polipropilen, elastol ester, elastolefin ve polipropilen/poliamid bikomponent gibi doğal ve yapay selüloz liflerinin karışımlarından yapılan tekstillerde, lif olmayan maddelerin uzaklaştırılmasından sonra selüloz liflerinin kütle yüzdesini belirlemek için sülfürik asit kullanan bir yöntem açıklanmaktadır.
• “EN ISO 1833-12 Bölüm 12: Akrilik, bazı modakrilikler, bazı klorofiberler, bazı elastan liflerinin bazı diğer liflerle karışımları (dimetilformamid kullanılarak yapılan yöntem)” standardında, akrilik, modakrilik, klorofiber veya elastanın, elyaf olmayan maddelerin uzaklaştırılmasından sonra, akrilik, belirli modakrilikler, belirli klorofiberler, belirli elastan elyaflarının yün, hayvan kılı, ipek, pamuk, viskon, bakır, modal, liyosel, poliamid, polyester, polipropilen, elastomultiester, elastolefin, melamin, polipropilen/poliamid bikomponent, poliakrilat veya cam elyaflarla karışımlarından yapılmış tekstillerde kütle yüzdesini belirlemek için dimetilformamid kullanan bir yöntem açıklanmaktadır. Krom bazlı mordan boyalarla boyanmış hayvan kılı, yün ve ipek için geçerli değildir. Boyarmadde tanımlaması ISO 16373-1 standardında açıklanmıştır.
• “EN ISO 1833-13 Bölüm 13: Bazı klorofiberlerin bazı diğer liflerle karışımları (karbon disülfür/aseton kullanan yöntem)” standardında, belirli klorofibrelerin yün, hayvan kılı, ipek, pamuk, viskon, bakır, modal, liyosel, poliamid, polyester, elastomultiester, akrilik, melamin, polipropilen, polipropilen/poliamid bikomponent, poliakrilat ve cam elyaflarla karışımlarından yapılan tekstillerde, lifsiz maddelerin uzaklaştırılmasından sonra klorofibrenin kütle yüzdesini belirlemek için karbon disülfür/aseton kullanan bir yöntem açıklanmaktadır. Ayrıca, ISO 1833-17 veya ISO 1833-21 standartlarında açıklanan test yöntemlerini kullanarak klorofibre içeren karışımları analiz etmek de mümkündür.
• “EN ISO 1833-14 Bölüm 14: Asetat ile diğer bazı liflerin karışımları (buzlu asetik asit kullanılarak yapılan yöntem)” standardında, asetatın belirli klorofiberlerle veya sonradan klorlanmış klorofiberlerle karışımlarından yapılmış tekstillerde, lifsiz maddelerin uzaklaştırılmasından sonra asetatın kütle yüzdesini belirlemek için buzlu asetik asit kullanan bir yöntem açıklanmaktadır. Asetat içeren karışımları, ISO 1833-3 veya ISO 1833-9 standartlarında açıklanan test yöntemlerini kullanarak analiz etmek de mümkündür.
• “EN ISO 1833-15 Bölüm 15: Jüt ve bazı hayvansal liflerin karışımları (azot içeriğini belirleme yöntemi)” standardında, jüt ve hayvansal liflerin ikili karışımlarından yapılmış tekstillerde, lifsiz maddelerin çıkarılmasından sonra her bir bileşenin oranını hesaplamak için azot içeriğini belirleyerek bir yöntem açıklanmaktadır. Hayvansal lif bileşeni sadece saç veya yünden veya ikisinin herhangi bir karışımından oluşabilir. Bu standart, boyar maddelerin veya aprelerin azot içerdiği ürünlere uygulanmaz. Bu yöntem, ISO 1833-1 standardında belirtilen seçici çözünürlüğe dayalı genel yöntemden prensip olarak farklı olduğundan, kendi içinde tamamlanmış bir formda verilmiştir.
• “EN ISO 1833-16 Bölüm 16: Polipropilen liflerin diğer bazı liflerle karışımları (ksilen kullanılarak yapılan yöntem)” standardında, polipropilen liflerin yün, hayvan kılı, ipek, pamuk, viskon, bakır, modal, liyosel, asetat, triasetat, poliamid, polyester, akrilik, cam elyafları, elastomultiester, melamin ve poliakrilat ile karışımlarından yapılan tekstillerde, lif olmayan maddelerin uzaklaştırılmasından sonra polipropilenin kütle yüzdesinin ksilen kullanılarak belirlenmesine yönelik bir yöntem açıklanmaktadır.
• “EN ISO 1833-17 Bölüm 17: Selüloz lifleri ve bazı liflerin klorofiberler ve bazı diğer liflerle karışımları (konsantre sülfürik asit kullanılarak yapılan yöntem)” standardında, pamuk, viskon, bakır, modal, liyosel, asetat, triasetat, poliamid, polyester, elastomultiester, klorofibreli bazı akrilik ve bazı modakrilik lifler (vinil klorürün homopolimerlerine dayalı), polipropilen, elastolefin, melamin ve polipropilen/poliamid bikomponent karışımlarından yapılmış tekstillerde, lifsiz malzemenin çıkarılmasından sonra, klorofibrelerin ve bazı diğer liflerin kütle yüzdesini belirlemek için konsantre sülfürik asit kullanan bir yöntem açıklanmaktadır. İlgili modakrilikler, konsantre sülfürik aside daldırıldığında berrak bir çözelti verenlerdir. Bu yöntem, özellikle ISO 1833-12 ve ISO 1833-13 standartlarında açıklanan yöntemlerin yerine, ön testin klorofibrelerin dimetilformamidde veya karbon disülfür ve asetonun azeotropik karışımında tamamen çözünmediğini gösterdiği tüm durumlarda kullanılabilir.
• “EN ISO 1833-18 Bölüm 18: İpeğin diğer protein lifleriyle karışımları (sülfürik asit kullanılarak yapılan yöntem)” standardında, ipeğin diğer protein lifleriyle (örneğin yün veya hayvan kılı) ikili karışımlarından yapılan tekstillerde, lif olmayan maddelerin uzaklaştırılmasından sonra ipeğin kütle yüzdesini belirlemek için sülfürik asit kullanan bir yöntem açıklanmaktadır.
• “EN ISO 1833-19 Bölüm 19: Selüloz lifleri ve asbest karışımları (ısıtma yöntemi)” standardında, pamuk veya rejenere selüloz ile krizotil ve krokidolit asbestin ikili karışımlarından yapılan tekstillerde selülozik lif yüzdesini ısıtma yoluyla belirlemek için bir yöntem belirtir. Bu yöntem, ilgili taraflar arasındaki anlaşmaya bağlı olarak diğer asbest türlerine de uygulanabilir. Bu yöntem, ISO 1833-1 standardında belirtilen seçici çözünürlüğe dayalı genel yöntemden prensip olarak farklıdır.
• “EN ISO 1833-20 Bölüm 20: Elastan ile diğer bazı liflerin karışımları (dimetilasetamid kullanılarak yapılan yöntem)” standardında, elyaf olmayan maddelerin uzaklaştırılmasından sonra, belirli elastan liflerinin pamuk, viskon, kupro, modal, liyosel, poliamid, polyester veya yün lifleriyle karışımlarından yapılmış tekstillerde elastanın kütle yüzdesini belirlemek için dimetilasetamid kullanan bir yöntem açıklanmaktadır. Bu yöntem, akrilik lifler mevcut olduğunda uygulanamaz. Belirli elastan lifleri içeren karışımları, ISO 1833-12 veya ISO 1833-21 standartlarında açıklanan test yöntemlerini kullanarak analiz etmek de mümkündür.
• “EN ISO 1833-21 Bölüm 21: Klorofiberlerin, bazı modakriliklerin, bazı elastanların, asetatların, triasetatların bazı diğer elyaflarla karışımları (siklohekzanon kullanan yöntem)” standardında, asetat, triasetat, klorofibre, belirli modakrilikler, yün, hayvan kılı, ipek, pamuk, bakır, modal, viskon, liyosel, poliamid, akrilik, melamin, poliakrilat ve cam elyaf karışımlarından yapılmış tekstillerde, lifsiz maddelerin uzaklaştırılmasından sonra, klorofibre, modakrilik, elastan, asetat ve triasetatın kütle yüzdesini belirlemek için sikloheksanon kullanan bir yöntem açıklanmaktadır. Ayrıca, ISO 1833-13 veya ISO 1833-17 standartlarında açıklanan test yöntemlerini kullanarak klorofibre içeren karışımları analiz etmek de mümkündür.
• “EN ISO 1833-22 Bölüm 22: Viskon veya belirli tipteki bakır veya modal veya liyoselin keten lifleriyle karışımları (formik asit ve çinko klorür kullanılarak yapılan yöntem)” standardında, viskoz veya belirli tipte bakır veya modal veya liyosel elyafların keten elyaflarla karışımlarından yapılmış tekstillerde, lifsiz maddelerin çıkarılmasından sonra viskoz veya belirli tipte bakır veya modal veya liyosel elyafların kütle yüzdesini belirlemek için formik asit ve çinko klorür kullanan bir yöntem açıklanmaktadır. Bu standart, keten elyafının kapsamlı kimyasal bozulmaya uğradığı karışımlar için veya viskoz, bakır, modal veya liyosel elyafın belirli kalıcı aprelerin veya tamamen çıkarılamayan reaktif boyaların varlığıyla tam olarak çözünmez hale getirildiği durumlar için geçerli değildir.
• “EN ISO 1833-23 Bölüm 23: Polietilen ve polipropilen karışımları (siklohekzanon kullanan yöntem)” standardında, polietilen ve polipropilenin ikili karışımlarından yapılmış tekstillerde, lifsiz maddelerin uzaklaştırılmasından sonra polietilen yüzdesinin sikloheksanon kullanılarak belirlenmesi yöntemi açıklanmaktadır.
• “EN ISO 1833-24 Bölüm 24: Polyester ve diğer bazı elyafların karışımları (fenol ve tetrakloroetan kullanılarak yapılan yöntem)” standardında, belirli polyester liflerinin akrilik, polipropilen veya aramid liflerle ikili karışımlarından yapılmış tekstillerde, lifsiz maddelerin uzaklaştırılmasından sonra polyester yüzdesini belirlemek için fenol ve tetrakloroetan kullanan bir yöntem açıklanmaktadır. Bu yöntem kaplanmış kumaşlara uygulanmaz.
• “EN ISO 1833-25 Bölüm 25: Polyesterin diğer bazı elyaflarla karışımları (trikloroasetik asit ve kloroform kullanılarak yapılan yöntem)” standardında, polyester elyaf ile aramid elyaf (poliamid imid hariç), alev geciktirici (FR) viskon ve poliakrilat karışımlarından yapılan tekstillerde, lif olmayan maddelerin uzaklaştırılmasından sonra polyester elyafların kütle yüzdesini belirlemek için trikloroasetik asit ve kloroform kullanan bir yöntem açıklanmaktadır.
• “EN ISO 1833-26 Bölüm 26: Melamin ve pamuk veya aramid liflerinin karışımları (sıcak formik asit kullanılarak yapılan yöntem) standardında, melamin lifleri ile pamuk veya aramid liflerinin ikili karışımlarından yapılan tekstillerde, lif olmayan maddelerin uzaklaştırılmasından sonra melamin liflerinin yüzdesini belirlemek için sıcak formik asit kullanan bir yöntem açıklanmaktadır.
• “EN ISO 1833-27 Bölüm 27: Selüloz liflerinin diğer bazı liflerle karışımları (alüminyum sülfat kullanılarak yapılan yöntem)” standardında, selüloz liflerinin (doğal veya rejenerasyon) polyester, poliamid, akrilik, yün ve elastan lifleriyle karışımlarından yapılan tekstillerde, lif olmayan maddelerin uzaklaştırılmasından sonra selüloz liflerinin kütle yüzdesini belirlemek için alüminyum sülfat kullanan bir yöntem açıklanmaktadır.
• “EN ISO 1833-28 Bölüm 28: Kitosanın diğer bazı liflerle karışımları (seyreltilmiş asetik asit kullanılarak yapılan yöntem)” standardında, lifsiz maddelerin ortadan kaldırılmasından sonra, kitosan liflerinin belirli diğer liflerle karışımlarından yapılan tekstillerde, seyreltilmiş asetik asit kullanılarak kitosan liflerinin kütle yüzdesinin belirlenmesi için bir yöntem belirtir. Bu yöntem, kitosan lifinin selüloz liflerle (pamuk, keten, rami, viskon, modal, liyosel), protein lifleriyle (yün, kaşmir, ipek) veya sentetik liflerle (polyester, poliamid, akrilik) lif karışımlarına uygulanabilir.
• “EN ISO 1833-29 Bölüm 29: Poliamid ile polipropilen/poliamid bikomponent karışımları (sülfürik asit kullanılarak yapılan yöntem)” standardında, poliamid ile polipropilen/poliamid bikomponentinin ikili karışımlarından oluşan tekstillerde, lifsiz maddelerin uzaklaştırılmasından sonra poliamidin kütle yüzdesinin sülfürik asit kullanılarak belirlenmesine yönelik bir yöntem açıklanmaktadır.

Yıllardır çok geniş bir yelpazede gerçekleştirdiği test, ölçüm, analiz ve değerlendirme çalışmaları ile her sektörden işletmelere destek olmaya çalışan kuruluşumuz, bilim ve teknoloji alanında dünyada yaşanan gelişmeleri yakından takip eden ve sürekli kendini geliştiren güçlü bir çalışan kadrosuna sahiptir. Bu çerçevede işletmelere “EN ISO 1833 Tekstiller - Kantitatif kimyasal analiz” standardına uygun test hizmetleri de verilmektedir.