ASTM D3939/D3939M Kumaşların Takılmaya Karşı Direnci için Standart Test Yöntemi (Mace)

Amerikan Test ve Malzeme Kuruluşu (ASTM) tarafından geliştirilen “ASTM D3939/D3939M Kumaşların takılmaya karşı direnci için standart test yöntemi (mace)“ standardında, bir kumaşın takılma direncini belirlemeye yönelik bir test yöntemi açıklanmaktadır.

Kumaş takılma çalışmaları, bu test yönteminin dokulu veya dokusuz filament ipliklerden veya eğrilmiş ipliklerden veya bu ipliklerin kombinasyonlarından yapılmış çeşitli dokuma ve örme kumaşlar için uygun olduğunu göstermiştir. Bu test yöntemi şu tür kumaşlar için uygun değildir:

• Açık yapılı kumaşlar (örneğin ağ) için (çünkü topuzun uçları numune yerine keçe pedi takar).
• Tambura ve keçe pedine sıkıca oturtulamayan çok ağır veya çok sert kumaşlar için.
• Cihaz dokuma ve örme kumaşlar için tasarlandığı için tüylü veya dokusuz kumaşlar için.

Bu test yönteminin kumaşlar için çok sert olduğu tespit edilirse, “BS 8479 Tekstil - Kumaşların takılma eğiliminin belirlenmesi yöntemi - Döner hazne yöntemi“ standardı gibi alternatif bir yöntem kullanılabilir.

Bu test yöntemi, laboratuvarlar arası hassasiyetinin düşük olması nedeniyle, ticari kumaş sevkiyatlarının kabul testleri için yeterli görülmemektedir. İki (veya daha fazla) laboratuvar için bildirilen test sonuçları arasında pratik öneme sahip farklılıklar varsa, yetkin istatistiksel yardım kullanılarak aralarında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olup olmadığını belirlemek için karşılaştırmalı test yapılmalıdır. En azından, bu karşılaştırmalı test için mümkün olduğunca homojen, ilk test sırasında farklı sonuçlar veren numunelerle aynı parti malzemeden alınan ve her laboratuvara eşit sayıda rastgele atanan numuneler kullanılmalıdır. İlgili laboratuvarlardan elde edilen test sonuçları, test serisinden önce seçilen bir olasılık seviyesinde, eşleştirilmemiş veriler için istatistiksel bir test kullanılarak karşılaştırılmalıdır. Sapma bulunursa ya nedeni bulunup düzeltilmeli ya da bu malzeme için gelecekteki testler, istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar dikkate alınarak ayarlanmalıdır.

Bu test yöntemi, kumaşların üretim sırasında kalite kontrol testlerinde ve üreticiler, perakendeciler ve kullanıcılar tarafından farklı kumaşların ürün karşılaştırmalarında kullanılabilir. Bu test yöntemi ayrıca araştırmacılar tarafından yeni elyafların, ipliklerin, kumaş yapılarının ve apre işlemlerinin kumaşların yırtılma direncine etkisini incelemek için de kullanılabilir.

Bu test yöntemi, çoğu giyim ve ev tekstili kumaşının yırtılma direncini test etmek için kullanılabilir. Bununla birlikte, farklı kumaş türleri ve farklı kullanım amaçları (örneğin havlu, pantolon ve döşemelik kumaşlar) için farklı bir test yöntemi gerekebilir. Bu test yöntemi için uygun olmayabilecek bazı kumaşlar bu standartta açıklanmıştır. Birçok açık dokulu kumaş, AATCC Test Yöntemi 65 kullanılarak yırtılma direnci açısından test edilebilir. Birçok havlı zemin kaplamasının yırtılma direnci, ASTM D1335 standardı ile test edilebilir. Kumaşların yırtılma direncini test etmek için alternatif olarak ASTM D5362 standardı düşünülebilir.

Kumaşın yırtılma özelliği yıkama veya kuru temizleme işlemlerinden etkilenebileceğinden, kumaşın yırtılma direncini yıkama veya kuru temizleme öncesinde ve sonrasında test etmek tavsiye edilebilir.

ASTM D3939/D3939M standardı, kumaşların yırtılma direncini değerlendirmek için geliştirilen ve yaygın olarak kabul gören bir standart test yöntemi sunmaktadır. Bu test, kumaşların keskin veya pürüzlü nesnelerle karşılaştığı gerçek dünya koşullarını simüle ederek, üreticilerin ve kalite kontrol uzmanlarının bir kumaşın yırtılma, çekme veya yüzey deformasyonlarına yatkınlığını değerlendirmelerine yardımcı olur.

İplik takılması, özellikle giyim, döşeme ve çorap gibi örme ve dokuma kumaşlarda sık görülen bir kusurdur. Keskin bir cismin bir ipliği yakalaması, ipliği kumaş yapısından çekip çıkarması ve çirkin bir ilmek veya yırtık oluşturması durumunda meydana gelir. ASTM D3939 standardı, bir kumaşın bu tür hasara karşı direncini ölçmek için tekrarlanabilir bir laboratuvar yöntemi sağlar ve şunları mümkün kılar:

• Farklı kumaşların veya aprelerin karşılaştırılması
• Üretim sırasında kalite kontrolü
• Son kullanım uygulamaları için performans spesifikasyonu (örneğin spor giyim, döşeme, tayt)

Bu test, özellikle iplikleri serbest bırakılmış, açık yapılı veya dokulu yüzeylere sahip kumaşlar gibi takılmaya yatkın kumaşlar için kullanışlıdır. Bu testlerde Mace takılma test cihazı kullanılır. Bu cihaz şu özelliklere sahiptir:

• Test kumaşıyla kaplı dönen bir tambur (silindir)
• Tambur dönerken kumaş yüzeyine çarpan ve sallanan, sivri uçlu küçük bir metal top veya mace (orta çağ topuzuna benzer)
• Orijinal mace, yüzeyinden çıkıntı yapan 11 sivri uçlu tungsten karbür bir toptur.

Sivri uçlu top, kumaşa rastgele temas ederek, çivi, kanca veya pürüzlü nesnelerle takılma olaylarını simüle eder.

Test prosedürü genelde şu adımları izler:

• Numune hazırlığı: Kumaş numuneleri (tipik olarak 225 mm x 225 mm) hem çözgü / makine hem de atkı / sıra yönlerinde kesilir.
• Numuneler standart atmosferde (21 derece artı/eksi 1 derece sıcaklık ve yüzde 65 artı/eksi yüzde 2 bağıl nemde) şartlandırılır.
• Montaj: Numune, doğal olmayan gerilimi önlemek için kauçuk boru veya keçe dolgu kullanarak dönen tamburun etrafına sıkıca sabitlenir.
• Test: Tambur, belirli sayıda devir (genellikle 600 devir, 10 dakikaya eşdeğer) boyunca sabit bir hızda (tipik olarak 60 rpm) döner. Topuz serbestçe sallanır ve kumaş yüzeyine çarpar.
• Değerlendirme: Testten sonra numune çıkarılır ve takılma hasarı görsel olarak değerlendirilir. Kumaş, standartta verilen fotografik derecelendirme ölçeği veya sayısal derecelendirme sistemi kullanılarak değerlendirilir:
• Derece 5: Takılma yok
• Derece 4: Hafif takılma
• Derece 3: Orta derecede takılma
• Derece 2: Şiddetli takılma
• Derece 1: Çok şiddetli takılma

Daha fazla hassasiyet için ara derecelendirmeler kabul edilebilir.

• Raporlama: Her yön için ortalama derece, test edilen numune sayısı ve gözlemler (örneğin iplik kopmaları veya basit çekmeler) raporlanır.

ASTM D3939/D3939M standardı genellikle şu alanlarda kullanılır:

• Giyim (tayt, spor giyim, kazak)
• Döşemelik ve ev tekstili
• Çorap ve iç giyim
• Yüzey dayanıklılığının kritik olduğu teknik tekstiller

Birçok perakendeci ve marka, kumaş özelliklerinde minimum yırtılma direnci gereksinimlerini belirtir.

Kuruluşumuz, yıllardır yetkin ve deneyimli bir kadro ile müşterilerinin ihtiyaçlarını anlamakta, ihtiyaç duydukları ileri test hizmetlerini vermekte ve yönetim sistemlerinin kurulması, uygulanması ve iyileştirilmesi konusunda yardımcı olmaktadır. Bu çerçevede işletmelere ASTM D3939/D3939M standardına uygun test hizmetleri de verilmektedir.