ISO 22196 Plastik ve Diğer Gözeneksiz Yüzeylerde Antibakteriyel Aktivitenin Ölçümü

Antibakteriyel malzemeler ve ürünler, geleneksel malzeme koruma işlevinden farklı olarak, nispeten yeni bir işlevi yerine getirdikleri için genel tüketiciler tarafından yaygın ve hızlı bir şekilde kabul görmüştür. Antibakteriyel bir madde (biyosit) eklenerek üretilen antibakteriyel ürünler, bakteri üremesinin gerçekleşebileceği koşullar mevcut olduğunda ürün yüzeylerinde bakteri üremesini baskılayabilir. Yüzeyleri temiz ve hijyenik tutabilir ve maddenin yayılmasını en aza indirerek çevre üzerindeki etkiyi en aza indirme avantajına sahip olabilirler.

Bu teknoloji, sadece gelişmiş ülkelerde değil, gelişmekte olan ülkelerde de yaşam kalitesi için önemlidir. Antibakteriyel ürünler plastiklerde, kaplama malzemelerinde, seramiklerde, doğal ve suni deride, paslanmaz çelikte ve kauçukta yaygın olarak kullanılmaktadır.

Söz konusu ürünler, elektrikli ev aletleri, kişisel eşyalar, ev eşyaları, bakım ürünleri, evcil hayvan aksesuarları ve uçak iç donanımları gibi çeşitli kategorileri kapsamaktadır. Bu standardın ilk baskısının kapsamı plastik yüzeylerle sınırlıydı. Ancak sonraki güncellemelerde kapsam, diğer gözeneksiz malzemelerden yapılmış yüzeyleri de kapsayacak şekilde genişletilmiştir.

Uluslararası Standartlar Teşkilatı (ISO) tarafından yayınlanan “ISO 22196 Plastik ve diğer gözeneksiz yüzeylerde antibakteriyel aktivitenin ölçümü” standardında, antibakteriyel işlem görmüş plastiklerin ve diğer gözeneksiz ürün yüzeylerinin (ara ürünler dahil) antibakteriyel aktivitesini değerlendirme yöntemi açıklanmaktadır.

Bu standardın, antibakteriyel işlem görmemiş gözeneksiz yüzeylerdeki bakterilerin etkilerini ve yayılmasını değerlendirmek için kullanılması amaçlanmamıştır. ISO 846 standardı, bu standardın kapsadıklarından farklı olan gözeneksiz yüzeylerdeki bakterilerin etkilerini ve yayılmasını değerlendirmek için testleri açıklar.

Ayrıca antibakteriyel işlemlerin ikincil etkileri, örneğin biyolojik bozulmanın ve kokunun önlenmesi de bu standardın kapsamı dışındadır ve bu standardın, örneğin plastik malzemelerin biyolojik olarak parçalanabilirliğini belgelemek için bir yöntem olarak kullanılması amaçlanmamıştır.

Plastikler söz konusu olduğunda, biyolojik bozunma ISO 14851, ISO 14852 ve ISO 14855 ve benzer standartlarda ele alınmaktadır.

Bu standart şu ürünleri kapsamamaktadır:

• İşlenmiş ürünlerle aynı şekilde kullanılmadıkları sürece yapı malzemeleri
• Yüzeyleri kaplanmış veya lamine edilmiş olsa bile antibakteriyel işlenmiş tekstil ürünleri
• Fotokatalitik malzemeler ve ürünler

Bu standart ile elde edilen sonuçlar, belirtilen deneysel koşullar altında antibakteriyel aktiviteyi gösterir ve sıcaklık, nem, farklı bakteri türleri, besin koşulları gibi çeşitli faktörlerin dikkate alınması gereken diğer koşullar altındaki aktiviteyi yansıtmaz.

Bu standardın amaçları doğrultusunda, şu terimler ve tanımlar geçerlidir:

• Antibakteriyel: Ürün yüzeylerinde bakteri büyümesinin baskılandığı durumu veya ürün yüzeylerinde bakteri büyümesini baskılayan bir maddenin etkisini tanımlayan ifadedir.
• Antibakteriyel madde: Ürün yüzeylerinde bakteri büyümesini engelleyen, yüzey işlemi veya bileşik bileşen olarak kullanılan maddedir.
• Antibakteriyel aktivite: Bakteri aşılama ve inkübasyondan sonra antibakteriyel uygulanmış bir üründe ve işlenmemiş bir üründe bulunan canlı hücre sayılarının logaritması arasındaki farktır.
• Antibakteriyel etkinlik: Bir antibakteriyel maddenin, antibakteriyel madde ile işlenmiş malzemelerin yüzeyinde bakteri büyümesini engelleme yeteneğini ifade eder ve antibakteriyel aktivite değeri ile belirlenir.

Testlerinde şu bakteri türlerinin her ikisi de kullanılmalıdır:

• Staphylococcus aureus
• Escherichia coli

Kullanılacak bakteri suşları standart içinde verilen tabloda yer almaktadır. Tabloda gösterilenler dışındaki kültür koleksiyonlarından elde edilen bakteri suşları kullanılırsa, bunlar ilgili uluslararası kuruluşlarından temin edilmeli ve tabloda gösterilenler ile aynı suşlar olmalıdır. Bu türlerin stok kültürleri tedarikçinin talimatlarına uygun olarak hazırlanmalıdır. Gerektiğinde diğer türler de kullanılabilir, bu durumda tür ve kullanım nedeni deney raporuna eklenir.

ISO 22196 standardı, Japon Endüstriyel Standartlar kuruluşu (JIS) tarafından yayınlanan “JIS Z 2801 Plastiklerin antimikrobiyal aktivitesi testi” standardında dayanmaktadır. Esasen bu iki standarda birbirinin aynıdır. JIS Z 2801 standardı da antimikrobiyal aktivite ve etkinliği test eden bir antimikrobiyal yüzey yöntemi içermektedir.

Hastaneler, gıda işleme tesisleri ve tüketim malları üretimi gibi hijyenin kritik önem taşıdığı ortamlarda, yüzeylerin bakteri üremesine nasıl direnç gösterdiğini anlamak hayati önem taşır. Bu noktada, yaygın olarak tanınan ISO 22196 standardı kritik bir rol oynar. Plastikler ve diğer gözeneksiz yüzeylerdeki antibakteriyel aktiviteyi ölçmek için standart bir yöntem sunarak, endüstrilerin ürün güvenliğini ve performansını sağlamasına yardımcı olur. Bu standart, işlem görmüş yüzeylerin bakteri üremesini engelleme yeteneğini değerlendirir. Özellikle mikrobiyal kontaminasyonun ciddi riskler oluşturabileceği sağlık, gıda ambalajı ve tüketici elektroniği gibi alanlarda kullanılan malzemeler için önemlidir.

Bu standart şunlar için geçerlidir:

• Antibakteriyel maddelerle işlenmiş plastikler ve diğer gözeneksiz yüzeyler
• Yüzeyleri insan elleriyle veya gıdalarla sık sık temas eden ürünler
• Titiz temizlik gerektiren ortamlar

Ancak bu standart, ISO 20743 kapsamındaki tekstil ürünleri, gözenekli malzemeler veya çevreye antibakteriyel maddeler salmak üzere tasarlanmış ürünler için geçerli değildir.

Açıklanan test yöntemi şunları içerir:

• Numune hazırlama: Malzeme örneği temizlenir ve sterilize edilir.
• Bakteri aşılama: Yüzeye bilinen miktarda bakteri (tipik olarak Staphylococcus aureus ve Escherichia coli) uygulanır.
• İnkübasyon: Numune bir filmle kaplanır ve 35 derecede yüksek nem altında 24 saat inkübe edilir.
• Bakteri azalmasının ölçülmesi: Canlı bakteri sayısı sayılır ve işlem görmemiş bir kontrol yüzeyiyle karşılaştırılır.
• Sonuç, logaritmik azalma değeri olarak ifade edilir: 2 logaritmik azalma, bakterilerin yüzde 99’unun öldüğü, 3 logaritmik azalma ise bakterilerin yüzde 99,9’unun öldüğü anlamına gelir.

ISO 22196 standardı şu nedenlerle önemli görülmektedir:

• Ürün güvenliğini sağlar: Üreticiler, antibakteriyel aktiviteyi ölçerek, ürünlerinin özellikle düzenlemelere tabi sektörlerde hijyen beklentilerini karşıladığını doğrulayabilirler.
• Pazarlama ve uyumluluğa yardımcı olur: Bu standart kapsamında sertifikalı antibakteriyel performansa sahip ürünler, reklam veya etiketlemede uygun iddialarda bulunarak tüketici güvenini artırabilir.
• İnovasyonu destekler: Şirketler, mikrobiyal büyümeyi engellemek üzere tasarlanmış kaplamaları veya katkı maddelerini test edip geliştirerek daha güvenli ve temiz teknolojilere katkıda bulunabilir.

Yıllardır çok geniş bir yelpazede gerçekleştirdiği test, ölçüm, analiz ve değerlendirme çalışmaları ile her sektörden işletmelere destek olmaya çalışan kuruluşumuz, bilim ve teknoloji alanında dünyada yaşanan gelişmeleri yakından takip eden ve sürekli kendini geliştiren güçlü bir çalışan kadrosuna sahiptir. Bu çerçevede işletmelere “ISO 22196 Plastik ve diğer gözeneksiz yüzeylerde antibakteriyel aktivitenin ölçümü” standardına uygun test hizmetleri de verilmektedir.