EN ISO 105-D01 Tekstylia – Badania trwałości kolorów – Część D01: Trwałość kolorów po czyszczeniu na sucho z użyciem rozpuszczalnika perchloroetylenowego

Norma „EN ISO 105-D01 Tekstylia – Badania trwałości kolorów – Część D01: Trwałość kolorów po czyszczeniu chemicznym z użyciem rozpuszczalnika perchloroetylenowego”, oparta na normie europejskiej, a następnie opublikowana przez Międzynarodową Organizację Normalizacyjną (ISO), opisuje metodę określania odporności kolorów wszystkich rodzajów tekstyliów na czyszczenie chemiczne z użyciem rozpuszczalnika perchloroetylenowego. Metoda ta nie nadaje się do oceny trwałości powierzchni tekstylnych i nie jest przeznaczona do oceny odporności kolorów na plamy i metody usuwania plam stosowane przez pralnię chemiczną.

Test ten obejmuje wyłącznie odporność kolorów na czyszczenie chemiczne. Pranie chemiczne w obiektach komercyjnych zazwyczaj obejmuje inne metody, takie jak bejcowanie wodą, bejcowanie rozpuszczalnikiem i prasowanie parowe. Aby ocenić pełną reakcję tkaniny na czyszczenie chemiczne, należy zastosować inne standardowe metody testowe.

Wiadomo, że obecność wchłoniętej wody w rozpuszczalniku do czyszczenia na sucho lub obecność detergentu i wody w rozpuszczalniku do czyszczenia na sucho zmienia trwałość kolorów niektórych materiałów. Test ten wymaga oceny badanego materiału w stanie suchym, z użyciem samego rozpuszczalnika, w pojemnikach niezawierających wody.

Odporność na czyszczenie chemiczne odnosi się do odporności na czyszczenie chemiczne w perchloroetylenie, bez dalszych uściśleń w niniejszej normie. Jednakże, w razie potrzeby, można użyć innych rozpuszczalników stosowanych do czyszczenia tekstyliów.

Zasadniczo próbka tekstylna w kontakcie z określoną sąsiednią tkaniną lub tkaninami w bawełnianym woreczku jest mieszana w perchloroetylenie za pomocą nieścieralnych stalowych krążków, a następnie wykręcana lub wirowana i suszona gorącym powietrzem. Zmianę koloru próbki oraz stopień zabrudzenia sąsiedniej tkaniny lub tkanin ocenia się w skali szarości lub instrumentalnie, w odniesieniu do próbki oryginalnej.

Perchloroetylen i inne rozpuszczalniki mogą być niebezpieczne dla zdrowia ludzkiego. Dlatego ważne jest przestrzeganie wytycznych dotyczących bezpiecznego stosowania rozpuszczalników. Zaleca się przeprowadzanie testów w dobrze wentylowanym pomieszczeniu, a pojemniki z rozpuszczalnikami otwierać wyłącznie w obrębie wyciągu laboratoryjnego lub okapu. Zaleca się również noszenie rękawic i okularów ochronnych oraz unikanie kontaktu skóry z rozpuszczalnikami i wdychania ich oparów. Należy ściśle przestrzegać wytycznych dotyczących bezpiecznej utylizacji rozpuszczalników.

Sprzęt używany w tych testach obejmuje:

• Odpowiednie urządzenie mechaniczne składa się z łaźni wodnej i obracającego się wału, który promieniowo podtrzymuje naczynia ze stali nierdzewnej o średnicy 75 mm +/- 5 mm i wysokości 125 mm +/- 10 mm, pojemności 550 ml +/- 50 ml, z podstawą naczynia w odległości 45 mm +/- 10 mm od środka wału. Naczynia należy zamykać za pomocą uszczelek odpornych na rozpuszczalniki. Zespół wału/naczynia należy podgrzewać przez 40 min +/- 2 min.^-1 Temperatura łaźni wodnej jest kontrolowana termostatycznie, aby utrzymać rozpuszczalnik testowy w temperaturze 30°C plus/minus 2°C. Do testów można użyć innych urządzeń mechanicznych, pod warunkiem, że możliwe będzie uzyskanie takich samych wyników, jak te uzyskane za pomocą tego urządzenia.
• Do testów wykorzystuje się również wyciąg lub okap o odpowiednich właściwościach wychwytujących opary rozpuszczalników, chroniąc w ten sposób zdrowie ludzi. Do oceny zmian koloru i barwienia stosuje się również spektrofotometr lub kolorymetr zgodny z normami ISO 105-A04 i ISO 105-A05.

Jeśli badany materiał tekstylny jest tkaniną, stosuje się następującą procedurę. Próbkę o wymiarach 100 mm plus/minus 2 mm x 40 mm plus/minus 2 mm mocuje się do kawałka wielowłóknistej tkaniny sąsiadującej, również o wymiarach 100 mm plus/minus 2 mm x 40 mm plus/minus 2 mm, przyszywając ją wzdłuż jednej z krótszych krawędzi, przyszywając ją wzdłuż jednej z krótszych krawędzi, tak aby wielowłóknista tkanina sąsiadująca była skierowana do przodu próbki. Próbkę o wymiarach 100 mm plus/minus 2 mm x 40 mm plus/minus 2 mm mocuje się pomiędzy dwiema jednowłóknowymi tkaninami sąsiadującymi, również o wymiarach 100 mm plus/minus 2 mm x 40 mm plus/minus 2 mm, przyszywając ją wzdłuż jednej z krótszych krawędzi.

Tkaninę przędzy można przetworzyć na tkaninę i przetestować w sposób opisany powyżej. Jeśli ma być badana przędza lub luźne włókna, pobiera się masę przędzy lub luźne włókna równą w przybliżeniu połowie łącznej masy sąsiadujących tkanin i umieszcza ją w sposób opisany poniżej. Umieszcza się ją między kawałkiem wielowłóknistej tkaniny sąsiadującej o wymiarach 100 mm plus/minus 2 mm x 40 mm plus/minus 2 mm a kawałkiem niefarbowanej tkaniny o wymiarach 100 mm plus/minus 2 mm x 40 mm plus/minus 2 mm, a następnie zszywa się je wzdłuż czterech krawędzi (ISO 105-A01). Umieszcza się ją między kawałkami dwóch określonych tkanin jednowłóknowych o wymiarach 100 mm plus/minus 2 mm x 40 mm plus/minus 2 mm i zszywa się je wzdłuż czterech krawędzi.

Przygotuj aparat mechaniczny, upewniając się, że łaźnia wodna osiągnie temperaturę roboczą 30°C (+/- 2°C) podczas testu. Używając niebarwionej bawełnianej tkaniny twill, zszyj dwa kwadraty tej tkaniny z trzech stron, aby utworzyć woreczek o wymiarach wewnętrznych 100 mm × 100 mm. Próbkę kompozytową i 12 stalowych krążków umieszcza się wewnątrz woreczka. Worek uszczelnia się w dowolny odpowiedni sposób. Stalowe pojemniki wyjmuje się z aparatu. Wnętrze każdego pojemnika, w tym pokrywka i uszczelka, musi być suche. W tym celu przeciera się elementy każdego pojemnika suchą bawełnianą szmatką. Worek zawierający próbkę kompozytową i stalowe krążki umieszcza się wewnątrz pojemnika.

W obrębie dygestorium lub okapu do każdego stalowego pojemnika dodaje się 200 ml rozpuszczalnika perchloroetylenowego w temperaturze 30°C plus/minus 2°C. Jeśli używany jest inny rozpuszczalnik, należy to zaznaczyć w raporcie z badań. Pojemnik zamyka się i umieszcza w urządzeniu mechanicznym. Po umieszczeniu wszystkich pojemników w urządzeniu mechanicznym rozpoczyna się obrót. Próbkę kompozytową poddaje się obróbce w urządzeniu mechanicznym w temperaturze 30°C plus/minus 2°C przez 30 minut. W obrębie dygestorium lub okapu worek wyjmuje się z pojemnika, próbkę kompozytową wyjmuje się, umieszcza między białym papierem chłonnym lub szmatką i ściska lub odwirowuje w celu usunięcia nadmiaru rozpuszczalnika. Próbkę kompozytową otwiera się, dotykając jedynie linii szwu. Próbkę zawiesza się w powietrzu w temperaturze 60°C plus/minus 5°C w dygestorium lub okapie.

Zmianę koloru i przebarwienia sąsiedniej tkaniny ocenia się odpowiednio na podstawie próbki oryginalnej i sąsiedniej tkaniny. Do oceny zmiany koloru stosuje się skalę szarości, a do oceny przebarwień – skalę szarości.

Nasza organizacja, która od lat wspiera firmy z wszystkich sektorów, oferując szeroki zakres usług testowych, pomiarowych, analitycznych i ewaluacyjnych, może pochwalić się silnym zespołem pracowników, którzy uważnie śledzą światowe osiągnięcia naukowe i technologiczne oraz stale się rozwijają. W tym kontekście świadczymy również usługi testowe zgodnie z normą „EN ISO 105-D01 Tekstylia – Badania trwałości kolorów – Część D01: Trwałość kolorów po czyszczeniu na sucho z użyciem rozpuszczalnika perchloroetylenowego”.