EN ISO 12947 Tekstylia – Oznaczanie odporności tkanin na ścieranie metodą Martindale’a

Norma „ISO 12947 Tekstylia – Oznaczanie odporności na ścieranie tkanin metodą Martindale’a”, oparta na normie europejskiej, a następnie opublikowana przez Międzynarodową Organizację Normalizacyjną (ISO), składa się z następujących podrozdziałów opublikowanych pod tym samym tytułem:

• Norma EN ISO 12947-1 Część 1: Tester ścieralności Martindale'a określa wymagania dotyczące testera Martindale'a i materiałów pomocniczych do stosowania w metodach badawczych określonych w innych częściach niniejszej normy, służących do określania odporności tkanin na ścieranie. Niniejsza norma ma zastosowanie do urządzeń do badań.
  • Tkaniny tkane i dzianiny
  • Tekstylia z włosem o wysokości do 2 mm
  • Materiały włókninowe.

Tester ścieralności Martindale'a poddaje okrągłą próbkę określonemu obciążeniu i pociera ją o materiał ścierny (np. standardową tkaninę) ruchem postępowym, zgodnie z wzorem Lissajous. W zależności od zastosowanej metody, próbka lub uchwyt próbki zawierający materiał ścierny może również swobodnie obracać się wokół własnej osi prostopadłej do płaszczyzny poziomej. Próbka jest poddawana ścieraniu przez określoną liczbę cykli ścierania. Liczba cykli ścierania, które stanowią zakres kontroli, zależy od rodzaju produktu i metody oceny.

Urządzenie testujące zazwyczaj składa się z płyty bazowej, do której montowane są stoły ścierne i mechanizm napędowy. Mechanizm napędowy składa się z dwóch napędów zewnętrznych i jednego wewnętrznego, które umożliwiają przesuwanie płytki prowadzącej uchwytu próbki po figurze Lissajous.

Płytka prowadząca uchwytu próbki jest przesuwana poziomo za pomocą mechanizmu napędowego, tak aby każdy punkt na płytce prowadzącej wyznaczał tę samą figurę Lissajous. Płytka prowadząca uchwytu próbki jest wyposażona w obudowy łożysk i łożyska o niskim tarciu, które podtrzymują wałki prowadzące uchwytu próbki. Dolny koniec każdego wałka uchwytu próbki jest wsuwany do korpusu uchwytu próbki. Elementy obciążające można przymocować do górnego końca wałka. Uchwyt próbki składa się z korpusu, wkładki i nakrętki. Urządzenie jest wyposażone w predefiniowany układ zliczający, który zlicza każdy obrót jednego z napędów zewnętrznych.

• Norma „EN ISO 12947-2 Część 2: Oznaczanie degradacji próbki” opisuje procedurę określania degradacji próbki (punktu końcowego badania) poprzez kontrolę w ustalonych odstępach czasu. Procedura ta ma zastosowanie do wszystkich materiałów tekstylnych, w tym włóknin, z wyjątkiem materiałów, dla których specyfikator określa, że ​​końcowym parametrem jest niska trwałość. Niniejsza norma nie ma zastosowania do materiałów powlekanych (w tym materiałów laminowanych). Aby określić odporność na ścieranie powierzchni powlekanej tkaniny, należy zastosować metody opisane w różnych sekcjach normy ISO 5470.

Zasadniczo, okrągła próbka zamocowana w uchwycie i poddana określonemu obciążeniu jest pocierana o materiał ścierny (standardową tkaninę) ruchem postępowym, zgodnie z figurą Lissajous. Uchwyt próbki może również swobodnie obracać się wokół swojej osi prostopadłej do płaszczyzny próbki. Odporność na ścieranie tkanin tekstylnych jest określana od momentu kontroli do momentu zniszczenia próbki. Próbki są mocowane w uchwytach na bazie pianki. Próbki o masie powierzchniowej co najmniej 500 g/m² są mocowane w uchwytach bez pianki. Tkaniny z włosiem badane bez pianki poddawane są określonemu procesowi przygotowawczemu.

Określono dwa parametry obciążenia zużyciem. Całkowita masa efektywna obciążenia zużyciem (tj. masa zespołu uchwytu próbki i powiązanego z nim elementu obciążającego) wynosi:

• 795 plus/minus 7 g (tj. ciśnienie nominalne 12 kPa) w przypadku odzieży roboczej, tkanin obiciowych, pościeli i tkanin technicznych
• 595 plus/minus 7 g (tj. ciśnienie nominalne 9 kPa) w przypadku odzieży i tekstyliów domowych, z wyłączeniem tkanin obiciowych i pościeli.

Badanie zużycia trwa do momentu uszkodzenia próbki. Częstotliwość kontroli jest ustalana na podstawie uszkodzenia próbki. Rejestrowana jest wartość tarcia, przy której nie zaobserwowano jeszcze uszkodzenia próbki (ta wartość tarcia stanowi górną granicę czasu, jaki upłynął do uszkodzenia próbki, a jednocześnie dolną granicę zakresu zużycia, przy którym nastąpiło uszkodzenie próbki).

• Norma „EN ISO 12947-3 Część 3: Oznaczanie ubytku masy” opisuje procedurę oznaczania ubytku masy próbek obejmujących wszystkie materiały tekstylne, w tym włókniny, z wyjątkiem materiałów, dla których specyfikator określa końcową wydajność jako krótki okres użytkowania.

Zasadniczo okrągła próbka umieszczana jest w uchwycie i poddawana określonemu obciążeniu, pocierana o materiał ścierny (standardową tkaninę) ruchem postępowym, zgodnie z figurą Lissajous; uchwyt próbki może również swobodnie obracać się wokół własnej osi prostopadłej do płaszczyzny próbki. Odporność na ścieranie tkaniny tekstylnej ocenia się na podstawie utraty masy badanych próbek. Próbki umieszczane są w uchwytach na próbki z pianką. Próbki o masie powyżej 500 g/m² umieszczane ^są w uchwytach bez pianki. Tkaniny z włosiem i tkaniny kordowe badane bez pianki poddawane są określonemu procesowi przygotowawczemu. Określane są dwa parametry ścierania. Wyznaczana jest całkowita masa efektywna obciążenia ściernego (tj. masa zespołu uchwytu na próbki i odpowiedniej części obciążającej):

• 795 plus/minus 7 g (ciśnienie nominalne 12 kPa) dla odzieży roboczej, tkanin obiciowych, pościeli i tkanin technicznych
• 595 plus/minus 7 g (ciśnienie nominalne 9 kPa) w przypadku odzieży i tekstyliów domowych z wyłączeniem tkanin obiciowych i pościeli.

Utratę masy próbki określa się dla każdej wartości współczynnika tarcia określonej przez wartość współczynnika tarcia, przy której próbka rozpada się.

• Norma „EN ISO 12947-4 Część 4: Ocena zmiany wyglądu” opisuje procedurę oceny zmiany wyglądu próbek obejmujących wszystkie materiały tekstylne, w tym włókniny i tkaniny, gdzie wskaźniki wskazują na skrócenie okresu użytkowania. Metoda ta różni się znacząco od metody opisanej w normach ISO 12947-2 i 12947-3.

Zasadniczo okrągła próbka jest poddawana określonemu obciążeniu i pocierana o materiał ścierny (standardową tkaninę) ruchem postępowym, zgodnie z figurą Lissajous. Uchwyt próbki zawierający materiał ścierny może również swobodnie obracać się wokół swojej osi prostopadłej do płaszczyzny próbki. Odporność na ścieranie tkaniny tekstylnej określa się poprzez ocenę zmiany jej wyglądu.

Testy przeprowadza się przy przeciążeniu 198 plus/minus 2 g, wykorzystując jedynie masę uchwytu próbki i wrzeciona. Ocenia się zmianę powierzchni próbki testowej i porównuje ją z nietestowaną próbką tej samej tkaniny. Dostępne są dwie metody:

• Badanie zużycia do określonej liczby tarć i ocena, czy nastąpiła zmiana powierzchni
• Badanie zużycia do momentu wystąpienia określonej zmiany powierzchni oraz określenie odstępu czasu między badaniami, w którym następuje zmiana powierzchni.

Do kondycjonowania i testowania wyrobów tekstylnych stosuje się standardową atmosferę umiarkowaną zdefiniowaną w normie ISO 139, tj. temperaturę 20 stopni plus/minus 2 stopnie i wilgotność względną 65 procent plus/minus 5 procent.

Pobieranie próbek odbywa się zazwyczaj zgodnie z zasadami statystycznymi (norma ISO 2859-1). Podczas pobierania i przygotowywania próbek należy stosować jak najniższe naprężenie rozciągające, aby zapobiec nieprawidłowemu wydłużeniu materiału tekstylnego.

• Norma „EN ISO 12947-5 Część 5: Badanie odporności na ścieranie na mokro” jest wciąż w fazie rozwoju. Ścieranie na mokro jest często główną przyczyną przedwczesnych uszkodzeń komponentów. Ścieranie na mokro można przeprowadzić w określonych przypadkach zastosowań, takich jak tapicerka statków i łóżka szpitalne. Zazwyczaj procedura obejmuje wstępne zwilżenie próbki określoną ilością wody lub roztworu soli fizjologicznej, kontrolowanie wilgotności i temperatury oraz dostosowanie liczby cykli, ponieważ ścieranie na mokro przyspiesza proces.

Nasza organizacja, która od lat wspiera przedsiębiorstwa z wszystkich sektorów, oferując szeroki zakres usług testowych, pomiarowych, analitycznych i ewaluacyjnych, może pochwalić się silnym zespołem pracowników, którzy uważnie śledzą światowe osiągnięcia w dziedzinie nauki i technologii oraz stale się rozwijają. W tym kontekście oferujemy również usługi testowania zgodne z normą ISO 12947 Tekstylia – Oznaczanie odporności na ścieranie tkanin metodą Martindale’a.