EN ISO 5359 Tıbbi Gaz Sistemleriyle Birlikte Kullanım için Düşük Basınçlı Esnek Bağlantı Düzenekleri (Hortum Düzenekleri)

Temeli bir Avrupa standardı olan ve sonrasında Uluslararası Standartlar Teşkilatı (ISO) tarafından yayınlanan “EN ISO 5359 Tıbbi gaz sistemleriyle birlikte kullanım için düşük basınçlı esnek bağlantı düzenekleri (hortum düzenekleri)” standardında, tıbbi uygulamalar için klasik gaz besleme sistemleriyle birlikte kullanım için yüksek basınçlı düzeneklere yönelik özel gereklilikler açıklanmaktadır. Bu standart, standart içinde verilen tabloda listelenen tıbbi gazları iletmek için kullanılan hortum düzeneklerinin tasarımı, üretimi, tanımlanması ve test edilmesine yönelik verilen satın alma talimatlarını içermektedir.

Bu standartta tanımlanan ve şekilde gösterilen konektörlü hortum düzenekleri şu durumlarda kullanılmak üzere tasarlanmıştır:

• Bir boru hattı terminal ünitesi ile tıbbi ekipman arasında
• Sabit boru hattı sistemi ile kullanıcının bağlantı ve bağlantı kesme işlemlerini yaptığı sistemin terminal ünitesi arasında
• Sabit boru hattı sisteminin sonundaki bir terminal ünitesi ile ikinci bir terminal ünitesi veya hızlı bağlantı soketi arasında
• Bir acil durum kaynağı ile sabit bir boru hattı sistemi arasındaki bağlantı için
• Bir tıbbi gaz basınç regülatörü ile tıbbi ekipman arasındaki bağlantı için

Bazı ekipman tipleri, kullanıcı tarafından çıkarılamayan veya ekipman sökülmeden bakımı yapılamayan dahili olarak takılmış hortum tertibatları içerir. Örneğin üstten sarkıt raylar ve bazı menteşeli kol bomları gibi. Bunlar bu standardın kapsamı dışındadır. Ayrıca bu standart, elektriksel iletkenlik gerekliliklerini içermez.

Bu standardın amaçları doğrultusunda şu tanımlar geçerlidir:

• Düşük basınçlı esnek bağlantı tertibatı (hortum tertibatı): Kalıcı olarak bağlı gaza özgü besleme ve ekipman konnektörlerine sahip bir hortumdan oluşan ve 300 kPa ile 1400 kPa arasındaki basınçlarda tıbbi gaz iletmek ve atmosfer basıncının altında 40 kPa ile 90 kPa arasındaki basınçlarda vakum hizmetiyle kullanılmak üzere tasarlanmış tertibattır.
• Besleme konnektörü: Bir hortum tertibatının gaza özgü parçasıdır. Bu sayede bir gaz kaynağına bağlanabilir.
• Ekipman konnektörü: Tıbbi ekipman, terminal üniteleri veya sabit pipete bağlanan bir hortum tertibatının gaza özgü parçasıdır.
• Tıbbi gaz: Hastalara terapötik, teşhis veya profilaktik amaçlarla veya cerrahi alet uygulamaları için verilmesi amaçlanan herhangi bir gaz veya gaz karışımıdır.
• Tıbbi gaz besleme sistemi: Şu ikisinden birini ifade eder:
  • Merkezi bir besleme sistemi, kontrol ekipmanı, bir boru hattı dağıtım sistemi ve yanıcı olmayan tıbbi gazların veya vakumun düzenlenebileceği noktadaki terminal ünitelerini içeren yanıcı olmayan bir tıbbi gaz boru hattı sistemi.
  • Kalıcı bir boru hattı sistemi olmayan ancak basınç regülatörleri ile tamamlanmış bir tıbbi gaz besleme kaynağı kullanan herhangi bir diğer tesisat.
• Terminal ünitesi: Kullanıcının bağlantı ve bağlantı kesme işlemlerini yaptığı tıbbi gaz besleme sistemindeki çıkış tertibatıdır (vakum girişi).
• Hortum ek parçası: Hortumun deliğine (lümen) itilen ve sabitlenen bir konnektörün parçasıdır.
• Hızlı bağlantı: Alet kullanmadan tek bir el veya iki elin tek bir hareketiyle kolayca ve hızlı bir şekilde birleştirilebilen, dişsiz gaza özgü bir çift bileşendir. Bu genellikle bir prob ve kontrol valfli bir soketten oluşur.
• Çap endeksi emniyet sistemi konektörü: Her bir gaz için eşleşen konnektörlere farklı çaplarda bir dikiş tahsis ederek gaz özgüllüğünü korumayı amaçlayan erkek ve dişi bileşenler yelpazesidir.
• Değiştirilemeyen vidalı konektör: Her bir özel gaz için eşleşen konnektörlere farklı çaplarda bir set ve sol veya sağ el vida dişi tahsis ederek gaz özgüllüğünü korumayı amaçlayan erkek ve dişi bileşenler yelpazesidir.
• Hortum tertibatı çek valfi: Normalde kapalı olan ve uygun bir gaza özgü konnektörün yerleştirilmesiyle açıldığında her iki yönde de akışa izin veren valftir.
• Gaza özgü: Değiştirilebilirliği önleyen özelliklere sahip, böylece sadece bir gaz veya vakum hizmetine atanmaya izin veren demektir.
• Maksimum çalışma basıncı: Hortum tertibatının kullanılması amaçlanan maksimum basınçtır.

Tüm bileşenler ve hortum tertibatları temiz ve yağ, gres ve partikül maddelerden arındırılmış olarak tedarik edilmelidir. Taşıma ve depolama sırasında temizliğin korunması için önlemler alınmalıdır.

Tüm yüzey kirlerini ve hidrokarbonları otomatik olarak temizleyen ve kendi başına hiçbir kalıntı bırakmayan herhangi bir temizleme ve yağ giderme yöntemi kullanılabilir. Kimyasal temizleme yöntemleri normalde kalıntıları gidermek için bir alt yıkama ve kurutma işlemi gerektirir.

Genel tertibatların yapımında kullanılan malzemeler için öneriler standart ekinde yer almaktadır.

Hortumlar ve hortum tertibatlarının testleri sırasında, bu standartta verilen gerekliliklere uygunluğu değerlendirmek için testler yapılırken şu kurallar kullanılmalıdır:

• Test ortamı tıbbi hava olmalıdır
• Tüm testler 23 derece artı/eksi 2 derece sıcaklıkta yapılmalıdır

Bu standartta hortumlar için belirtilen gereklilikler, her test için en az bir farklı numune kullanılarak, tedarik edilen her hortum partisi için karşılanmalıdır. Farklı sıcaklıklardaki odalarda kullanıldığında veya saklandığında, hortumun gerekli ortam sıcaklığına ulaşması için yeterli zamana sahip olduğundan emin olunmalıdır. Hortum tertibatı kullanıcıları, hortumun kıvrılma, deforme olma ve tıkanma hızı arttığında, belirli malzemelerin 25 dereceyi aşan sıcaklıklarda yumuşadığını bilmelidir.

Hortumların iç çapı ISO 1307 standardına uygun olmalıdır. Hortumun nominal iç çapı, basınç düşüşü ve tıbbi gaz akışı için ulusal gereklilikleri karşılayacak şekilde ayarlanmalıdır. Vakum hortumunun en az 6,3 mm iç çapı olmalıdır.

Bu standarda uygun test edildiğinde ISO 1402 standardı uyarınca, vakum haricindeki tüm hizmetlerde kullanılan hortumun minimum patlama basıncı, 5000 kPa (50 bar) veya tasarım çalışma basıncının dört katı (hangisi büyükse) olmalıdır.

Bu standarda uygun test edildiğinde, hortum şu gerekliliğe uymalıdır: basınç 50 kPa’dan 1400 kPa’ya çıkarıldığında, dış çaptaki artış orijinal çapın yüzde5’ini geçmemelidir.

Desteklenmemiş ve basınçsız hortum, görünür bir kıvrılma olmaksızın hortumun iç çapının on katı bir iç yarıçapa sahip olacak şekilde şekillendirilebilmelidir.

Bu standarda uygun şekilde esneklik için test edildiğinde, akıştaki azalma yüzde 10’u geçmemeli ve hortum görünür bir deformasyon göstermemelidir.

ISO 8033 standardında açıklandığı gibi test edildiğinde, yapışma mukavemeti en az 1,6 kN/m olmalıdır.

ISO 1402 standardında açıklandığı gibi, 1400 kPa’lık bir test basıncı kullanılarak test edildiğinde, deneme basıncındaki uzunluktaki değişiklik artı/eksi yüzde 5’i geçmemelidir.

Yıllardır çok geniş bir yelpazede gerçekleştirdiği test, ölçüm, analiz ve değerlendirme çalışmaları ile her sektörden işletmelere destek olmaya çalışan kuruluşumuz, bilim ve teknoloji alanında dünyada yaşanan gelişmeleri yakından takip eden ve sürekli kendini geliştiren güçlü bir çalışan kadrosuna sahiptir. Bu çerçevede işletmelere “EN ISO 5359 Tıbbi gaz sistemleriyle birlikte kullanım için düşük basınçlı esnek bağlantı düzenekleri (hortum düzenekleri)” standardına uygun test hizmetleri de verilmektedir.