EN 54-24 Yangın Algılama ve Yangın Alarm Sistemleri - Bölüm 24: Sesli Alarm Sistemlerinin Bileşenleri - Hoparlörler

Bir Avrupa standardı olan “EN 54-24 Yangın algılama ve yangın alarm sistemleri - Bölüm 24: Sesli alarm sistemlerinin bileşenleri - Hoparlörler” standardında, bir yangın algılama ve yangın alarm sistemi ile bir binanın sakinleri arasında yangın uyarısı yayınlamak üzere tasarlanmış hoparlörler için gereklilikler, test yöntemleri ve performans kriterleri açıklanmaktadır.

Bu standart, iki tür uygulama ortamı için hoparlörleri belirtir: A tipi, genellikle iç mekan kullanımı için ve B tipi, genellikle dış mekan kullanımı için. Bu standart, örneğin tehlikeli uygulamalarda kullanım için hoparlör gibi özel uygulamalar için hoparlörleri, bu tür uygulamalar bu standartta verilenlerden ek veya diğer gereklilikleri veya testleri gerektiriyorsa kapsamaz. Bu standart, adreslenebilir hoparlörleri, aktif bileşenli hoparlörleri kapsamak üzere tasarlanmamıştır. Sesli alarm sirenleri “EN 54-3 Yangın algılama ve yangın alarm sistemleri - Bölüm 3: Yangın alarm cihazları - Sirenler” standardında ele alınmıştır.

Bu standardın amaçları doğrultusunda EN 54-1 standardında verilen terimler ve tanımlar yanı sıra şu tanımlar geçerlidir:

• 1/3 oktav, EN 61260 standardında tanımlanan frekans bandını ifade eder.
• Kapsama açısı, referans ekseninin her iki tarafındaki iki yön arasındaki en küçük açıdır. Ses basınç seviyesinin referans eksenindeki ses basınç seviyesinden 6 dB daha azdır. Bu açı dikey ve yatay düzlemlerde ölçülür.
• Serbest alan koşulu, bir nokta kaynağından uzaklaştıkça ses basıncının azaldığı akustik ortam, artı/eksi yüzde 10 doğrulukla, ölçümler sırasında hoparlör sistemi ile mikrofon arasındaki ses alanının kaplayacağı bölgedir. Örneğin yankısız oda, sessiz dış mekan.
• Frekans tepkisi, referans eksenindeki referans noktasından 4 m uzaklıkta, 100 Hz ile 10 kHz (merkez frekansları) arasındaki 1/3 oktav frekans bantlarında üretilen ses basınç seviyesidir. Buna ayrıca büyüklük veya genlik tepkisi de denir.
• Zemin düzlemi ölçümü, hoparlörün akustik olarak tamamen yansıtıcı bir sınır yüzeyinin üzerine monte edildiği ve referans ekseninin doğrudan sınır yüzeyine yerleştirilen bir ölçüm mikrofonuna doğru bakacak şekilde hedeflendiği serbest alan koşulunu simüle etmek için kullanılan yarı uzay serbest alan koşulları altındaki ölçümdür. Serbest alan koşuluyla karşılaştırılabilir ölçüm sonuçları elde etmek için, zemin düzlemi ölçümlerinin tüm frekanslarda -6 dB düzeltilmesi gerekir.
• Yarım uzay serbest alan koşulu, yeterli büyüklükte bir düzlemle sınırlandırılmış ve serbest alanın bir yarım kürede bulunduğu, böylece o düzlemin yüzeyine monte edilmiş bir nokta kaynağından gelen ses basıncının azaldığı akustik ortamdır. Örneğin yarım uzay yankısız oda.
• Yatay düzlem, üretici firma tarafından belirtildiği gibi referans eksenini içeren hoparlörün sanal düzlemidir.

Bu standartta gereksinimler şu şekilde tanımlanmıştır:

• Uyumluluk: Bu standarda uymak için, sesli alarm hoparlörleri görsel inceleme veya mühendislik değerlendirmesi ile doğrulanacak olan bu maddenin gereksinimlerini karşılamalı, bu standartta açıklandığı şekilde test edilmeli ve testlerin gereksinimlerini karşılamalıdır.
• Frekans tepkisi sınırları: Hoparlör frekans tepkisi, standart içinde verilen şekilde gösterilen gölgelendirilmemiş alana sığmalıdır. Şekilde gösterilen frekans tepkisi sadece üretici firma tarafından normal kullanım için belirtilen bir frekans ekolayzırı vasıtasıyla elde edilebiliyorsa, ölçüm kurulumuna özel bir ekolayzır yerleştirilmesi kabul edilebilir.
• Dayanıklılık: Sesli alarm hoparlörü, üretici firma tarafından belirtilen nominal gürültü gücünde en az 100 saatlik çalışma için derecelendirilmelidir.
• Yapı: Hoparlör, harici iletkenlerin içeri getirilip sonlandırılabilmesi için muhafazasının içinde alan sağlamalıdır. İletkenler veya kablolar için giriş delikleri sağlanmalı veya bu deliklerin açılacağı yer, bir şablon veya başka uygun bir araç sağlanarak belirtilmelidir. Harici iletkenleri bağlamak için kullanılan terminaller, hasar görmeden metal yüzeyler arasına sıkıştırılacak şekilde tasarlanmalıdır. Her terminal, 0,8 mm2 ile 2,5 mm2 arasında kesit alanına sahip herhangi bir iletkenin bağlanmasına olanak sağlamalıdır.
• Malzemeler: Hoparlör, bu standartta belirtilen testlere dayanabilecek malzemelerden yapılmalıdır. Ayrıca, plastik muhafazaların malzemeleri belirtilen gerekliliklerine uygun olmalıdır.
• Muhafaza koruması: Yangın alarm hoparlörlerinin muhafazasının sağladığı koruma derecesi belirtilen gerekliliklere uygun olmalıdır.
• Erişim: Cihazın parçalarının veya tamamının çıkarılması için erişimi sınırlamak ve çalışma moduna ayarlama yapmak için araçlar sağlanmalıdır, örneğin özel alet, kodlar, gizli vidalar, contalar.
• İşaretleme: Her sesli alarm hoparlörü bu standartta belirtilen bilgilerle açıkça işaretlenmelidir. Cihaz üzerindeki herhangi bir işaretlemede yaygın olarak kullanılmayan semboller veya kısaltmalar kullanılıyorsa, bunlar cihazla birlikte verilen verilerde açıklanmalıdır. İşaretlemenin cihaz kurulduğunda ve kullanıma hazır olduğunda fark edilebilir olması gerekmez, ancak kurulum sırasında görünür olmalı ve bakım sırasında erişilebilir olmalıdır. İşaretlemeler vidalara veya diğer kolayca çıkarılabilir parçalara yerleştirilmemelidir.
• Ürün veri sayfasındaki bilgiler: bu standart açısından gerekli olan bilgiler cihazla birlikte sağlanmalı veya her cihazda veya cihazla birlikte belirtilen bir veri sayfasında veya teknik kılavuzda verilmelidir.

Bu standartta tanımlanan test yöntemleri şunları içerir:

• Tekrarlanabilirlik
• Anma empedansı
• Yatay ve dikey kapsama açıları
• Maksimum ses basınç seviyesi
• Nominal gürültü gücü (dayanıklılık)
• Kuru ısı (çalışma)
• Kuru ısı (dayanıklılık)
• Soğuk (çalışma)
• Nemli ısı, döngüsel (çalışma)
• Nemli ısı, sabit durum (dayanıklılık)
• Nemli ısı, döngüsel (dayanıklılık)
• Kükürt dioksit (SO2) korozyonu (dayanıklılık)
• Şok (çalışır durumda)
• Darbe (çalışır durumda)
• Titreşim, sinüzoidal (çalışma)
• Titreşim, sinüzoidal (dayanıklılık)
• Muhafaza koruması

Yıllardır çok geniş bir yelpazede gerçekleştirdiği test, ölçüm, analiz ve değerlendirme çalışmaları ile her sektörden işletmelere destek olmaya çalışan kuruluşumuz, bilim ve teknoloji alanında dünyada yaşanan gelişmeleri yakından takip eden ve sürekli kendini geliştiren güçlü bir çalışan kadrosuna sahiptir. Bu çerçevede işletmelere “EN 54-24 Yangın algılama ve yangın alarm sistemleri - Bölüm 24: Sesli alarm sistemlerinin bileşenleri - Hoparlörler” standardına uygun test hizmetleri de verilmektedir.