ISO 5657 Yangına Tepki Testleri - Radyant Isı Kaynağı Kullanılarak Yapı Ürünlerinin Tutuşabilirliği

Uluslararası Standartlar Teşkilatı (ISO) tarafından yayınlanan “ISO 5657 Yangına tepki testleri - Radyant ısı kaynağı kullanılarak yapı ürünlerinin tutuşabilirliği” standardında, yatay olarak yerleştirildiğinde ve belirtilen termal ışınım seviyelerine maruz bırakıldığında, esasen düz malzemeler, kompozitler veya kalınlığı 70 mm’yi aşmayan montajların numunelerinin açık yüzeylerinin tutuşma özelliklerini incelemek için bir yöntem açıklanmaktadır. Standart ekinde, metin hakkında bir yorum ve operatörler için kılavuz notları yer almaktadır (Ek A). Testin sınırlamaları hakkında tavsiyeler ise Ek B’de yer almaktadır.

Prensip olarak ürün numuneleri yatay olarak monte edilir ve üst yüzeyleri 10 ila 70kW/m2 aralığında seçili sabit ışınım seviyelerinde termal radyasyona maruz bırakılır. Her numunenin merkezinden 10 mm yukarıda bir konuma düzenli aralıklarla bir pilot alev uygulanır ve yayılan uçucu gazlar tutuşturulur. Sürekli yüzey tutuşmasının meydana geldiği zaman rapor edilir.

Bu standardın ekinde malzemelerin daha yüksek ışınımlar altında tutuşabilirliğini belirlemek için aparatın kullanımı hakkında bilgi yer almaktadır (Ek C). Meydana gelen diğer tutuşma tipleri rapor edilir.

Konveksiyon transferi de kalibrasyon prosedürü sırasında numunenin merkezindeki ısınmaya ve radyometre okumasına çok küçük bir katkıda bulunabilir. Ancak, ışınım terimi bu standart boyunca esasen radyasyonlu ısı transferi modunu en iyi şekilde belirtmek için kullanılmıştır.

Bir ürünün test için uygunluğu şu şekilde değerlendirilir: Şu yüzey özelliklerden birine sahip bir ürün test için uygundur:

• Esasen düz, açıkta kalan bir yüzey
• Açıkta kalan yüzey üzerinde eşit olarak dağılmış bir yüzey düzensizliği, şu koşulla ki,
  • Temsili 150 mm çaplı bir alanın yüzeyinin en az yüzde 50’si, açıkta kalan yüzeydeki en yüksek noktalardan alınan bir düzlemden itibaren 10 mm derinlikte yer alır
  • Genişliği 8 mm’yi veya derinliği 10 mm’yi aşmayan çatlaklar, yarıklar veya delikler içeren yüzeyler için, yüzeydeki bu tür çatlakların, yarıkların veya deliklerin toplam alanı, açıkta kalan yüzeyin temsili 150 mm çaplı alanının yüzde 30’unu aşmaz.

Açıkta kalan bir yüzey bu standardın gerekliliklerini karşılamıyorsa, ürün mümkünse yukarıda verilen gerekliliklere mümkün olduğunca yakın bir şekilde uyumlu olan değiştirilmiş bir formda test edilmelidir. Test raporunda ürünün değiştirilmiş bir formda test edildiği belirtilmeli ve değişiklik açıkça tanımlanmalıdır.

Bu test için sunulan bir ürün, farklı yüzeylere sahip olabilir veya iki yüzeye göre farklı bir sırayla düzenlenmiş farklı malzemelerin laminasyonlarını içerebilir (asimetrik ürünler). Yüzeylerden herhangi biri kullanım sırasında, örneğin bir oda, boşluk veya boşlukta açığa çıkarılabiliyorsa, her iki yüzey de test edilmelidir.

Testler için numune özellikleri şu şekilde belirlenmiştir:

• Beş numune, seçilen her ışınım seviyesinde ve her farklı maruz kalan yüzey için test edilir.
• Numuneler, ürünü temsil edecek şekilde, kare şeklinde ve kenarları 165 mm artı 0 eksi 5 mm olmalıdır.
• Kalınlığı 70 mm veya daha az olan malzemeler ve kompozitler, tam kalınlıkları kullanılarak test edilir.
• Kalınlığı 70 mm’den fazla olan malzemeler ve kompozitler için, kalınlığı 70 mm artı 0 eksi 3 mm’ye düşürmek için maruz kalmayan yüzey kesilerek gerekli numuneler elde edilmelidir.
• Düzensiz yüzeyli ürünlerden numuneler kesilirken, yüzeydeki en yüksek nokta numunenin ortasında olacak şekilde düzenlenir.
• Montajlar, uygun şekilde burada belirtildiği şekilde test edilmelidir. Ancak, bir tertibatın imalatında ince malzemeler veya kompozitler kullanıldığında, hava veya hava boşluğunun varlığı veya herhangi bir alt yapının doğası, maruz kalan yüzeyin tutuşma özelliklerini önemli ölçüde etkileyebilir. Alttaki katmanların etkisi anlaşılmalı ve herhangi bir tertibat üzerinde elde edilen test sonucunun pratikte kullanımıyla ilgili olduğundan emin olmak için özen gösterilmelidir.

Ürün, normalde iyi tanımlanmış bir alt tabakaya tutturulacak bir malzeme veya kompozit olduğunda, o alt tabaka ile birlikte önerilen sabitleme tekniği kullanılarak test edilmelidir, örneğin uygun yapıştırıcı ile yapıştırılmış veya mekanik olarak sabitlenmiş olmalıdır. Alternatif olarak, son kullanım alt tabakasının yanıcı olmadığı veya sınırlı yanıcılığa sahip olduğu durumlarda, malzeme veya kompozit son kullanım alt tabakasından daha düşük yoğunlukta bir referans alt tabaka kullanılarak test edilebilir. Alt tabakalar hakkında tavsiyeler için ISO/TR 14697 standardı geçerlidir.

Her test numunesi için bir kaide gereklidir. Ancak, bazen kaideyi testten sonra tekrar kullanmak mümkün olacağından, gereken toplam sayı test sıklığına ve test edilen ürün tipine bağlıdır. Kaideler, kenarları 165 mm artı 0 eksi 5 mm olmalı ve fırında kuru yoğunlukta 825 artı/eksi 125 kg/m3 ve nominal kalınlığı 6 mm olan yanmaz yalıtım levhasından yapılmalıdır.

Testten önce numuneler ve süpürgelikler, her iki tarafa serbest hava erişimi sağlanarak 23 derece artı/eksi 2 derece sıcaklık ve yüzde 50 artı/eksi yüzde 5 bağıl nem ortamında sabit kütleye tabi tutulmalıdır.

Yıllardır çok geniş bir yelpazede gerçekleştirdiği test, ölçüm, analiz ve değerlendirme çalışmaları ile her sektörden işletmelere destek olmaya çalışan kuruluşumuz, bilim ve teknoloji alanında dünyada yaşanan gelişmeleri yakından takip eden ve sürekli kendini geliştiren güçlü bir çalışan kadrosuna sahiptir. Bu çerçevede işletmelere “ISO 5657 Yangına tepki testleri - Radyant ısı kaynağı kullanılarak yapı ürünlerinin tutuşabilirliği” standardına uygun test hizmetleri de verilmektedir.