EN 12089 Bina Uygulamaları için Isı Yalıtım Ürünleri - Eğilme Davranışının Belirlenmesi

Bir Avrupa standardı olan “EN 12089 Bina uygulamaları için ısı yalıtım ürünleri - Eğilme davranışının belirlenmesi” standardında, üç noktalı yükleme etkisi altında tam boyutlu ürünlerin (Yöntem A) ve test numunelerinin (Yöntem B) eğilme davranışını belirlemek için kullanılan ekipman ve prosedürler açıklanmaktadır. Bu yöntemler ısı yalıtım ürünleri için geçerlidir.

Bu testler, ürünlerin eğilme mukavemetini ve belirli bir yük altındaki sapmalarını belirlemek için tasarlanmıştır. Bu yöntem, ürünün taşıma ve uygulama sırasında eğilme gerilmelerine karşı direncini belirlemek için kullanılabilir.

Bu standardın amaçları doğrultusunda şu terimler ve tanımlar geçerlidir:

• Eğilme dayanımı: Bükme işlemi sırasında kaydedilen maksimum kuvvetten hesaplanan maksimum gerilimi ifade eder.
• Eğilme gerilimi: Sapma kuvvetinden hesaplanan gerilimi ifade eder.
• Sapma: Yükleme kenarında ölçülen kuvvette, orta açıklıktaki test numunesinin dikey yer değiştirmesini ifade eder.

Prensip olarak test yöntemi, belirli bir hızda, iki destek kenarı üzerine yerleştirilmiş kare şeklinde kesilmiş dikdörtgen bir test numunesinin yüzeylerine eksenel yönde bir yükleme kenarı vasıtasıyla bir kuvvet uygulanmasından oluşur. Kuvvet, destek konumları arasındaki bir konumda test hızlarına uygulanır.

Bu testlerde kullanılan test makinesi, ilgili kuvvet ve yer değiştirme aralığına uygun, bir yükleme kenarı ve ayarlanabilir destek kenarlarına sahip bir makinedir. Hareketli başlığın sabit bir hareket hızında çalışması gerekir. Test numunesi destekleri, birbirine paralel ve aynı yatay düzlemde yerleştirilmiş iki ayarlanabilir silindirik destek kenarından oluşmalıdır. Desteklerin çapı 80 mm artı/eksi 3 mm veya 30 mm artı/eksi 3 mm olmalıdır. Destek kenarlarının uzunluğu en az test numunelerinin genişliğine eşit olmalıdır. Destek kenarları arasındaki açıklık, 300 mm ile 1200 mm (Yöntem A) veya 200 mm ile 500 mm (Yöntem B) aralığında ayarlanabilir olmalıdır.

Test numunesi yükleme kenarı, destek kenarlarıyla aynı şekil ve boyutlarda olmalıdır. Yükleme kenarı, destek kenarlarının ortasında ve onlara paralel olarak yerleştirilmelidir.

Yükleme ve destek kenarları nedeniyle ezilmeye maruz kalabilecek ürünler için, en az 1 mm kalınlığında çelik yük dağıtım plakaları kullanılmalıdır. Dağıtım plakalarının genişliği 30 mm artı/eksi 1 m, uzunlukları ise en az test numunesinin genişliği kadar olmalıdır.

Testlerde ayrıca yer değiştirme ve kuvvet ölçüm cihazları kullanılır. Test cihazı, hareketli yükleme kenarının yer değiştirmesinin artı/eksi yüzde 5 veya artı/eksi mm (hangisi daha küçükse) doğrulukla sürekli ölçülmesini sağlayan bir sistemle donatılmalıdır. Ölçülen yer değiştirme, test numunesinin sapması ile aynıdır.

Test sırasında test numunesinin kenarlara verdiği tepkiyle oluşan kuvveti ölçmek için yükleme kenarına bir kuvvet sensörü sabitlenmelidir. Bu sensör, ölçüm işlemi sırasında kendi deformasyonunun ölçülen değere kıyasla önemsiz veya hesaplamada dikkate alınabilecek şekilde olmalıdır. Ayrıca, her zaman kuvvetin sürekli ölçülmesine ve artı/eksi yüzde 1’e kadar okuma yapılmasına olanak vermelidir. Bu arada gerekli olan kuvvet-sapma eğrisini elde etmek için kuvvet ve sapmanın eş zamanlı olarak kaydedilmesi için bir cihaz kullanılır.

Yöntem A’da test numunesi tam boyutlu bir üründür. Şu boyutlara sahip, kare şeklinde kesilmiş bir dikdörtgen olacaktır:

• Kalınlık: Orijinal ürün kalınlığı.
• Uzunluk: Tam boyutlu ürünün uzunluğu, maksimum 1300 mm.
• Genişlik: Tam boyutlu ürünün genişliği. Test makinesinin neden olduğu sınırlamalar nedeniyle bu mümkün değilse, genişlik en az 300 mm olmalıdır.

Yöntem B’de test numunesi, şu boyutlara sahip, kare şeklinde kesilmiş bir dikdörtgen olmalıdır:

• Kalınlık: Ürünün orijinal ürün kalınlığı, maksimum 100 mm.
• Uzunluk: Nominal kalınlığın 5 katı artı 50 mm (ancak 550 mm’den büyük olmamalıdır).
• Genişlik: 150 mm.

Test numunesinin diğer boyutları, ilgili ürün standardında veya herhangi bir diğer Avrupa teknik şartnamesinde belirtilebilir veya taraflar arasında kararlaştırılabilir.

Test numunesi sayısı, ilgili ürün standardında veya başka bir Avrupa teknik şartnamesinde belirtildiği gibi olmalıdır. Böyle bir şartnamenin bulunmaması durumunda en az 3 test numunesi kullanılmalıdır. Bir ürün standardı veya başka bir Avrupa teknik şartnamesinin bulunmaması durumunda, test numunesi sayısı taraflar arasında kararlaştırılabilir.

Uygulama sırasında ürün üzerindeki eğilme kuvvetinin yönü bilinmiyorsa veya ürünün iki ana yüzeyinde farklı yüzey kaplamaları, astarlar veya kaplamalar varsa, ek test numunesi setleri kullanılmalıdır.

Test numunelerin hazırlanırken, test numunelerinin kesimi, ürünün orijinal yapısını değiştirmeyen yöntemlerle yapılmalıdır. Herhangi bir kaplama, astar veya kaplama korunmalıdır.

Test numuneleri 23 derece artı/eksi 5 derecede en az 6 saat saklanmalıdır. Anlaşmazlık durumunda, ilgili ürün standardında belirtilen süre boyunca 23 derece artı/eksi 2 derece sıcaklık ve yüzde 50 artı/eksi yüzde 5 bağıl nemde, en az 6 saat saklanmalıdır.

Testler 23 derece artı/eksi 5 derecede yapılmalıdır. Anlaşmazlık durumunda, 23 derece artı/eksi 2 derece sıcaklık ve yüzde 50 artı/eksi yüzde 5 bağıl nemde yapılmalıdır.

Yöntem A’da tam boyutlu ürünler için uzunluk ve genişliği EN 822 standardına göre ve kalınlığı EN 823 standardına göre ölçülür. Yöntem B’de test numunelerinin uzunluğu, genişliği ve kalınlığı EN 12085 standardına göre yüzde 1 doğrulukla ölçülür.

Destek kenarları arasındaki açıklık, şunları artı/eksi yüzde 0,5’i dahilinde olmalıdır:

• Yöntem A: Tam boyutlu ürünün uzunluğu 100 mm’dir.
• Yöntem B: Nominal kalınlığın beş katıdır.

Diğer açıklıklar ilgili ürün standardında veya taraflar arasında kararlaştırılarak verilebilir.

Test numunesi, yükleme yönü test numunesinin uzunlamasına eksenine dik olacak şekilde destek kenarlarına simetrik olarak yerleştirilir. Test makinesinin hızı artı/eksi yüzde 10 toleransla 10 mm/dak’ya ayarlanır. Kuvvet-sapma eğrisi kaydedilir ve elde edilen maksimum kuvvet not edilir. Ürünün kırılma şekli kaydedilir.

Yıllardır çok geniş bir yelpazede gerçekleştirdiği test, ölçüm, analiz ve değerlendirme çalışmaları ile her sektörden işletmelere destek olmaya çalışan kuruluşumuz, bilim ve teknoloji alanında dünyada yaşanan gelişmeleri yakından takip eden ve sürekli kendini geliştiren güçlü bir çalışan kadrosuna sahiptir. Bu çerçevede işletmelere “EN 12089 Bina uygulamaları için ısı yalıtım ürünleri - Eğilme davranışının belirlenmesi” standardına uygun test hizmetleri de verilmektedir.