EN 14066 Doğal Taş Test Yöntemleri - Termal Şokla Yaşlanmaya Karşı Direncin Belirlenmesi

Bir Avrupa standardı olan “EN 14066 Doğal taş test yöntemleri - Termal şokla yaşlanmaya karşı direncin belirlenmesi” standardında, doğal taşların ani sıcaklık değişimleri (termal şok) etkisi altında oluşabilecek değişimleri değerlendirmek amacı ile kullanılan bir test yöntemi açıklanmaktadır.

Bu standardın amaçları doğrultusunda “EN 12670 Doğal taş - Terminoloji” standardında verilen terimler ve tanımlar geçerlidir.

Bu test uygulanırken prensip olarak 40 derece artı/eksi 5 derece sıcaklıkta bir hafta kurutulduktan sonra, numuneler her biri 70 derece artı/eksi 5 derecede kurutulduktan sonra 20 derece artı/eksi 5 derecede hemen suya daldırılarak oluşturulan ardışık döngülere tabi tutulur. Potansiyel mukavemet kaybı “EN 12372 Doğal taş test yöntemleri - Yoğun yük altında eğilme dayanımının belirlenmesi” standardına göre ölçülür. Maruz kalan numuneler ve ilgili olduğunda diğer fiziksel ve mekanik özelliklerdeki değişiklikler, şu tahribatsız testlerden bir veya daha fazlası, termal döngülerden önce ve sonra numuneler üzerinde gerçekleştirilir:

• “EN 14146 Doğal taş test yöntemleri - Dinamik elastiklik modülünün belirlenmesi (temel rezonans frekansının ölçülmesiyle)” standardına göre dinamik elastiklik modülü.
• “EN 14579 Doğal taş test yöntemleri - Ses hızı yayılımının belirlenmesi” standardına göre ultrasonik darbe hızı.
• “EN 1936 Doğal taş test yöntemleri - Gerçek yoğunluk ve görünür yoğunluğun ve toplam ve açık gözenekliliğin belirlenmesi” standardına göre açık gözeneklilik.

Bu testlerde kullanılan başlıca ekipman şunları içerir:

• 70 derece artı/eksi 5 derecelik bir sıcaklığı koruyabilen havalandırmalı bir fırın.
• Numuneler için küçük, oksitlenmeyen ve emici olmayan destekler içeren, düz tabanlı, kapalı bir tank.
• Tartılacak kütlenin en az yüzde 0,01’i oranında bir doğruluk sağlayan bir tartı aleti.

Numune alma, özel olarak talep edilmediği sürece test laboratuvarının sorumluluğunda değildir. Homojen bir partiden en az 20 numune seçilmelidir: 10 numunelik bir set taze malzemenin eğilme dayanımı ölçümü için referans olarak ve diğer set termal çevrimler içindir.

Test numunelerinin boyutları “EN 12372 Doğal taş test yöntemleri - Yoğun yük altında eğilme dayanımının belirlenmesi” standardına uygun olmalıdır, yani kalınlıklarına göre belirlenmelidir. Şöyle ki,

• Kalınlık 25 mm ile 100 mm arasında olmalı ve taştaki en büyük tanenin boyutunun iki katından büyük olmalıdır.
• Toplam uzunluk kalınlığın altı katına eşit olmalıdır.
• Destek silindirleri arasındaki mesafe kalınlığın beş katına eşit olmalıdır.
• Genişlik 50 mm ile kalınlığın üç katı arasında olmalı ve hiçbir durumda kalınlıktan az olmamalıdır.

Dinamik elastik modülünün veya termal şok testinden önce ve sonra yapılan ultrasonik darbe hızının ölçümlerinin aynı noktalarda yapıldığından emin olmak için, numunelerin ilgili yüzeylerine, verici ve alıcının yerini göstermek için nokta biçiminde silinmez işaretler konur. Dinamik elastik modül ve ultrason darbe hızının belirlenmesi sırasında numunelerin yerleştirileceği iki desteğin ekseninin yerini göstermek için silinmez çizgiler çizilir.

Numuneler, 40 derece artı/eksi 5 derecede havalandırılmış bir fırında bir hafta kurutulur ve daha sonra çevrimlerin başlamasından önce ortam sıcaklığına 20 derece artı/eksi 5 dereceye soğutulur.

Döngüden önce, performanstaki değişikliği değerlendirmek için seçilen teste bağlı olarak, döngülere tabi tutulan numuneler, tahribatsız testlerden bir veya daha fazlasına göre ölçülür:

• EN 14146 standardına göre dinamik elastiklik modülü.
• EN 14579 standardına göre ultrasonik darbe hızı.
• EN 1936 standardına göre açık gözeneklilik.

Kurutulmuş numuneler şu prosedüre göre sıcaklık değişikliklerine tabi tutulur: 70 derece artı/eksi 5 derecede havalandırılmış bir fırında 18 saat artı/eksi 1 saat, hemen ardından numunelerin daldırılmasından önceki sıcaklığı 20 derece artı/eksi 5 derece olan musluk suyuna tamamen daldırılmış 6 saat artı/eksi 0,5 saat.

Hem fırında hem de su kabında, numuneler birbirlerinden ve duvardan en az 50 mm uzaklıkta desteklere yerleştirilir. Su kabında, numuneler, numunelerin üzerindeki su seviyesi 60 mm artı/eksi 10 mm olacak şekilde musluk suyu ile doldurulmuş kabın dibinde bulunan desteklere yerleştirilir. Yukarıda açıklanan prosedür bir döngüyü oluşturur. Test, test dışında herhangi bir zamanda kesilecekse, numuneler 20 derece artı/eksi 5 derecedeki suya daldırılmalıdır.

20. döngüden sonra numuneler 70 derece artı/eksi 5 derecede sabit kütleye kurutulur. 24 saat artı/eksi 2 saat aralığında iki tartım arasındaki fark, iki kütlenin ilkinin yüzde 0,1’inden büyük olmadığında sabit kütleye ulaşılır. Daha sonra görsel olarak incelenir ve referans numunelerle karşılaştırılır. Tüm değişiklikler kaydedilir.

Bir veya daha fazla tahribatsız test gerçekleştirilir:

• EN 14146 standardına göre dinamik elastiklik modülü.
• EN 14579 standardına göre ultrasonik darbe hızı.
• EN 1936 standardına göre açık gözeneklilik.

Son olarak, kurutulmuş referans numuneler ve termal döngülere tabi tutulan numuneler üzerinde EN 12372 standardına göre eğilme dayanımı testi gerçekleştirilir. Bu standart, doğal taş için yoğun yük altında eğilme mukavemetinin belirlenmesi için bir test yöntemi içerir.

Kuruluşumuz, bilim ve teknoloji alanında dünyada yaşanan gelişmeleri yakından takip eden ve sürekli kendini geliştiren güçlü bir çalışan kadrosuna sahiptir. Çeşitli sektörlerdeki işletmeler için verilen çok sayıda test, ölçüm, analiz ve değerlendirme çalışmaları arasında, “EN 14066 Doğal taş test yöntemleri - Termal şokla yaşlanmaya karşı direncin belirlenmesi” standardına uygun test hizmetleri de bulunmaktadır.