EN 12370 Doğal Taş Test Yöntemleri - Tuz Kristalleşmesine Karşı Direncin Belirlenmesi

Bir Avrupa standardı olan “EN 12370 Doğal taş test yöntemleri - Tuz kristalleşmesine karşı direncin belirlenmesi” standardında, “EN 1936 Doğal taş test yöntemleri - Gerçek yoğunluk ve görünür yoğunluğun ve toplam ve açık gözenekliliğin belirlenmesi” standardına göre ölçülen yüzde 5’ten büyük açık gözenekliliğe sahip doğal taşların tuzların kristalleşmesinin neden olduğu hasara karşı bağıl direncini değerlendirmek için kullanılan bir test yöntemi açıklanmaktadır. Düşük gözenekli taşlar için bu test gerekli değildir.

Test yapılırken prensip olarak sabit kütleye kurutulduktan sonra, numune bir sodyum sülfat çözeltisine daldırılır, kurutulur ve oda sıcaklığına soğumaya bırakılır. Bu döngü 15 kez gerçekleştirilir ve yüzde kütle değişimi ölçülür.

Bu testlerde kullanılan başlıca ekipman şunları içerir:

• 105 derece artı/eksi 5 derecelik bir sıcaklığı koruyabilen havalandırmalı bir fırın.
• Numuneleri artı/eksi 0,001 g’a kadar tartabilen bir tartı aleti.
• Numunelerin ve çözeltinin sıcaklığını 20 derece artı/eksi 0,5 derecede koruyabilen bir oda veya su banyosu.
• Yüzde 14’lük bir sodyum sülfat dekahidrat çözeltisi (yani her 86 g deiyonize su için 14 g sodyum sülfat). Bu çözeltinin 20 derecedeki yoğunluğu 1055 kg/m3’tür.

Numune alma, özel olarak talep edilmediği sürece test laboratuvarının sorumluluğunda değildir. Test edilen taşın gövdesini temsil ettiği düşünülen en az altı test numunesi seçilmelidir.

Test numuneleri, 40 mm artı/eksi 1 mm kenarlı küpler şeklinde hazırlanmalıdır. Numuneler ıslak elmas testere ile kesilmeli ve yüzeydeki tüm düzensizlikler taşlama ile giderilmelidir. Tüm gevşek malzemeler, içilebilir su kullanılarak numunenin yüzeyinden yıkanmalıdır. Sonra numuneler, sabit bir kütleye ulaşılana kadar 105 derece artı/eksi 5 derece sıcaklıktaki bir fırında kurutulmalıdır.

24 saat artı/eksi 2 saatlik bir aralıkta yapılan iki tartım arasındaki fark yüzde 0,1’den büyük olmadığında bunun sağlandığı varsayılır. Daha sonra oda sıcaklığına soğumaya bırakılır ve kurutulmuş numunenin kütlesi artı/eksi 0,01 g’a kadar tartılır. Daha sonra her numune, küpün üzerine tel ile tutturulmuş dayanıklı bir etiketle etiketlenir. Arkasından ilk döngüden önce etiketli kurutulmuş numunenin kütlesi artı/eksi 0,01 g değerine kadar yeniden tartılır.

Bu test yöntemi, yüzde 14’lük bir sodyum sülfat dekahidrat çözeltisinin kullanılmasını gerektirir. Çözeltinin yoğunluğu kullanımdan önce kontrol edilmelidir. Çözelti sadece bir test döngüsü için kullanılmalıdır. Kurutulmuş numunelerin her biri 250 ml’lik bir kaba yerleştirilir ve numunenin üstünden 8 mm artı/eksi 2 mm derinliğe kadar sodyum sülfat çözeltisi ile kaplanır ve buharlaşmayı azaltmak için kap kapatılır. Alternatif olarak, numuneler arasında en az 10 mm ve numuneler ile kabın kenarları arasında en az 20 mm boşluk olması koşuluyla numuneler tek bir kaba yerleştirilir. Numuneler daha sonra 20 derece artı/eksi 0,5 derecede 2 saat bekletilir. Bekletme sıcaklığını değiştirmek sonuçları önemli ölçüde etkileyebilir.

Daldırma işleminden sonra numuneler çözeltiden çıkarılır ve bir fırında kurutulur. Fırın, kurutmanın erken aşamalarında yüksek bağıl nem (yüzde 90) sağlayacak ve numunelerin sıcaklığını sıcaklık değişiminin doğrusal ilerlemesiyle en fazla 15 saatte 105 derece artı/eksi 5 dereceye çıkaracak şekilde düzenlenmelidir. Başlangıçtaki yüksek bağıl nem, soğuk fırına bir tepsi su yerleştirilerek ve numuneleri koymadan önce ısıtıcı 30 dakika artı/eksi 5 dakika çalıştırılarak elde edilebilir. Tepsiye yerleştirilen suyun ml cinsinden hacmi, fırın hacminin her litresi için 2,5 ml artı/eksi 0,5 ml olmalıdır. Örneğin, 48 numune alabilen 125 l’lik bir fırında 300 ml artı/eksi 25 ml yeterli bulunmaktadır.

Numuneler fırında en az 16 saat bırakılır ve ardından taze sodyum sülfat çözeltisine tekrar batırılmadan önce 2,0 saat artı/eksi 0,5 saat oda sıcaklığında soğutulur. İşlem döngüsü, numuneler bundan önce parçalanmadığı sürece toplamda 15 kez gerçekleştirilir. 15. döngüden sonra numuneler fırından çıkarılır ve 23 derece artı/eksi 5 derece suda 24 saat artı/eksi 1 saat saklanır, son olarak akan suyla iyice yıkanır. Numuneler, yeterince tutarlıysa sabit kütleye kurutulduktan sonra tartılır. Test herhangi bir zamanda kesilecekse, numuneler 105 derece artı/eksi 5 derecede fırında bırakılmalıdır.

Sonuçlar, başlangıç kuru kütlesinin yüzdesi olarak bağıl kütle farkı (kütle kaybı veya kazancı) olarak veya numune parçalanmışsa veya iki veya daha fazla parçaya ayrılmışsa ve bunların hiçbiri son kurutmadan önce numunenin yüzde 75’inden fazlasını temsil etmiyorsa, başarısızlığa neden olmak için gereken döngü sayısı olarak ifade edilir.

Eğer test sırasında başarısızlık meydana gelirse veya numune kırılırsa, bu, tamamlanan test döngülerinin sayısıyla birlikte kaydedilmelidir. Başlangıç ve son durumun fotografik kaydı yapılmalıdır.

Kuruluşumuz, bilim ve teknoloji alanında dünyada yaşanan gelişmeleri yakından takip eden ve sürekli kendini geliştiren güçlü bir çalışan kadrosuna sahiptir. Çeşitli sektörlerdeki işletmeler için verilen çok sayıda test, ölçüm, analiz ve değerlendirme çalışmaları arasında, “EN 12370 Doğal taş test yöntemleri - Tuz kristalleşmesine karşı direncin belirlenmesi” standardına uygun test hizmetleri de bulunmaktadır.