ISO 15148 Yapı Malzemeleri ve Ürünlerinin Higrotermal Performansı - Kısmi Daldırma ile Su Emme Katsayısının Belirlenmesi

Uluslararası Standardizasyon Örgütü (ISO) tarafından yayınlanan “ISO 15148 Yapı malzemeleri ve ürünlerinin higrotermal performansı - Kısmi daldırma ile su emme katsayısının belirlenmesi” standardında, sıcaklık gradyanı olmaksızın kısmi daldırma yoluyla kısa süreli sıvı su emme katsayısının belirlenmesi için bir yöntem açıklanmaktadır. Bu standart ile, şantiyede depolama veya inşaat sırasında sürekli veya şiddetli yağmurdan kaynaklanan kılcal etkiyle, normalde korunan yalıtım ve diğer malzemeler tarafından su emilim oranının değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Bu yöntem, normalde monte edildikleri alt tabaka ile birlikte test edilen sıvalar veya kaplamalar için uygundur.

Su altında veya doymuş zeminle genel temas halinde kullanılan malzemelerin su emiliminin değerlendirilmesi amaçlanmamıştır, bu durumda tam daldırma testi daha uygundur.

Bu standardın amaçları doğrultusunda, ISO 9346 standardında verilen terimler ve tanımlar yanı sıra şu tanımlar geçerlidir:

• Su emilim katsayısı: Bir test numunesinin yüzey alanı ve zamanın karekökü başına emdiği su kütlesini ifade eder.
• Homojen malzeme: Özellikleri makroskobik ölçekte tekdüze olan malzemeyi ifade eder.

Prensip olarak kısmi daldırma yoluyla su emilimi, alt yüzeyi suyla temas halinde olan test numunesinin kütlesindeki değişimin genellikle en az 24 saat boyunca ölçülmesiyle belirlenir. Yüzeye yapışan ve ürün tarafından emilmeyen su, numune tartılmadan önce örneğin bir süngerle silinerek tamamen uzaklaştırılır.

Testlerde kullanılan cihaz şunları içermelidir:

• Numunenin kütlesinin artı/eksi yüzde 0,1’i oranında doğrulukla tartabilen bir terazi.
• Su seviyesini artı/eksi 2 mm’de sabit tutan bir cihaz ve numuneyi yerinde tutan bir cihaz içeren su tankı. Tank, numuneyi tabandan en az 5 mm uzakta tutmak için numuneye zarar vermeyen noktasal destekler içermelidir.
• 24 saatte en az bir saniye hassasiyetli zamanlayıcı.

Test numuneleri, malzemeyi veya ürünü temsil edecek şekilde olmalı ve tek boyutlu su akışını sağlamak için sabit kesitli, düzgün şekilli olmalıdır. Yüzeylerde yüzey düzensizlikleri olmamalıdır.

Her test numunesinin su temas alanı en az 50 cm² olmalıdır. Ancak, agregalar gibi makroskobik parçacıklar içeren malzemelerde, kare bir numunenin kenarı veya yüzeyin en küçük çapı, en büyük parçacık boyutunun en az on katı olmalıdır. Daha büyük numuneler, tercihen en az 100 cm² yüzey alanına sahip numuneler, daha fazla doğruluk sağlayacağı için tavsiye edilir.

Mümkün olduğunda, numune kalınlığı ürünün tam kalınlığı olmalıdır. Numuneler ürünlerden kesildiğinde, değerlendirilecek malzemeyi temsil etmeli ve hasarsız elleçlemeyi sağlayacak kadar kalın olmalıdır. Agregalar gibi makroskobik parçacıklar içeren malzemelerde, kalınlık tercihen en az on katı, ancak en az beş katı olmalıdır.

En az üç numune test edilmelidir. Tek tek numunelerin su temas alanı 100 cm²’den az ise, toplam alanı en az 300 cm² olan en az altı numune test edilir.

Test numuneleri, tüm malzemeyi temsil edecek ve ürün kenarlarını içermeyecek şekilde kesilir. İzotropik olmadığı bilinen malzemeler söz konusu olduğunda, test numunesi setleri, malzemenin potansiyel kullanım yönlerinin tamamında hazırlanır.

Test numuneleri, ürünün orijinal yapısını değiştirmeyen yöntemlerle hazırlanmalı, tüm yüzey, kaplama veya kaplamalar korunmalıdır. Kaplama, ince sıva veya alçı gibi normalde kullanımda olan bir alt tabakaya yapıştırılan ürünler söz konusu olduğunda, numuneler ürün ve normal bir alt tabakanın birleşiminden oluşturulmalıdır. Toplam kalınlık, kaplama ve alt tabakanın toplamıdır.

Katı numunelerin kenarları, numuneyle kimyasal reaksiyona girmeyen veya ürünün gözeneklerine önemli ölçüde nüfuz etmeyen, su ve buhar geçirmez bir sızdırmazlık maddesiyle kapatılmalıdır. Yüzey kaplamalı numunelerin kenarlarının, kaplamanın baypas edilmesini önlemek için kapatılması özellikle önemlidir.

Çok düşük yoğunluklu lifli veya gevşek dolgu malzemeleri söz konusu olduğunda sızdırmazlık mümkün değilse, bunlar, borunun ağzına yerleştirilmiş bir tel örgü üzerine sıkıca oturan bir boruya yerleştirilebilir. Tel örgünün açık alanı, test boyunca numuneyi tamamen destekleyecek şekilde mümkün olduğunca geniş olmalıdır. Bu durumda, kenar etkilerini en aza indirmek için numunenin yüzey alanı en az 100 cm² olmalıdır.

Su ile temas eden yüzey, malzemenin normal yüzey pürüzlülüğüne izin verecek şekilde düz olmalıdır.

Test numuneleri, 24 saat boyunca ölçüldüğünde her numunenin kütlesi toplam kütlesinin yüzde 0,1’i dahilinde stabilize olana kadar test koşulları altında saklanmalıdır. Uygun şartlandırma tekniklerine ilişkin daha fazla ayrıntı ISO 12570 standardında verilmiştir.

İnşaat ve yapı bilimi dünyasında, malzemelerin çeşitli çevre koşullarındaki performansı son derece önemlidir. Kritik bir husus, yapı malzemelerinin nemle nasıl etkileşime girdiğidir, özellikle de küf oluşumu, yapısal bozulma ve düşük ısıl verim gibi sorunlara yol açabilen suyu emme kabiliyetleri. İşte bu noktada devreye ISO 15148 standardı girer. Bu davranışı ölçmek için kesin bir yöntem sağlayan bu standart, mühendislere, araştırmacılara ve üreticilere kısa süreli su emilimini değerlendirmek ve daha güvenli ve daha dayanıklı yapılar sağlamak için güvenilir bir araç sağlar.

Yapı malzemelerinde su emilimi hem ısı hem de nem transferini kapsayan higrotermal performansın temel bir faktörüdür. Aşırı emilim, bir binanın dış cephesini tehlikeye atabilir.

Kuruluşumuz, yıllardır yetkin ve deneyimli bir kadro ile müşterilerinin ihtiyaçlarını anlamakta, ihtiyaç duydukları ileri test hizmetlerini vermekte ve yönetim sistemlerinin kurulması, uygulanması ve iyileştirilmesi konusunda yardımcı olmaktadır. Bu çerçevede işletmelere “ISO 15148 Yapı malzemeleri ve ürünlerinin higrotermal performansı - Kısmi daldırma ile su emme katsayısının belirlenmesi” standardına uygun test hizmetleri de verilmektedir.