EN 772 Duvarcılık Birimleri için Test Yöntemleri

Bir Avrupa standardı olan “EN 772 Duvarcılık birimleri için test yöntemleri” standardı, aynı başlık altında yayınlanan çok sayıda alt bölümlerden oluşmaktadır. Şöyle ki:

• “EN 772-1 Bölüm 1: Basınç dayanımının belirlenmesi” standardında, duvar birimlerinin basınç dayanımının belirlenmesine yönelik bir test yöntemi açıklanmaktadır. Prensip olarak numuneler, hazırlandıktan sonra, gerektiğinde bir sıkıştırma test makinesinin plakasına yerleştirilir ve ortalanır. Eşit olarak dağıtılmış bir yük uygulanır ve arızaya kadar sürekli olarak artırılır. Malzeme olarak en fazla 1 mm tane boyutuna sahip kum ve çimento kullanılır.

Örnekleme yöntemi bu standardın ilgili bölümüne uygun olmalıdır. Minimum numune sayısı altı olmalıdır, ancak ürün spesifikasyonunda daha büyük bir minimum sayı belirtilebilir, bu durumda daha büyük sayı kullanılır. Büyük duvarcılık birimleri durumunda, temsili parçalar, örneğin küpler, EN 771 standardının ilgili bölümünde belirtildiği gibi duvarcılık biriminden farklı konumlarda kesilebilir.

• “EN 772-2 Bölüm 2: Agrega beton duvar birimlerindeki boşlukların yüzdelik alanının belirlenmesi (kağıt girintisi ile)” standardında, agrega beton duvar birimlerindeki boşlukların yüzde alanının belirlenmesine yönelik bir yöntem açıklanmaktadır. Prensip olarak numunelerin hazırlanmasından sonra, duvar birimlerinin test yüzeylerine kalın kağıt parçaları bastırılır ve girinti ölçülerek boşlukların alan yüzdesi bulunur.

Örnekleme yöntemi EN 771-3 standardına uygun olmalıdır. En düşük numune sayısı altı olmalıdır, ancak ürün spesifikasyonunda daha büyük bir minimum sayı belirtilebilir, bu durumda daha büyük sayı kullanılır. Duvar ünitesinin test yüzeyindeki pürüzler giderilmelidir.

• “EN 772-3 Bölüm 3: Hidrostatik tartımla kil duvar birimlerinin net hacminin ve boşluk yüzdesinin belirlenmesi” standardında, kil duvar birimlerindeki (kurbağalar ve hücreler dahil) boşlukların net hacmini ve yüzdesini belirleme yöntemi açıklanmaktadır. Bu testin prensibi, duvar ünitesinin net hacmini havada tartarak ve suda tartarak elde etmek ve bunu boyutlarının ölçülmesiyle elde edilen brüt hacimden çıkararak boşlukların hacmini elde etmektir.

Örnekleme yöntemi EN 771-1 standardına uygun olmalıdır. En düşük numune sayısı altı olmalıdır, ancak ürün spesifikasyonunda daha büyük bir minimum sayı belirtilebilir, bu durumda daha büyük sayı kullanılır.

Test yapılırken, örneğin uzunluğu, genişliği ve yüksekliği EN 772-16 standardına göre ölçülür. Örnek en az 1 saat boyunca suya daldırılır. 30 dakikalık aralıklarla iki ardışık tartımla ölçülen görünür kütleler yüzde 0,2’den az farklılık gösterdiğinde, örnek sudan çıkarılır ve ikinci tartımın sonucu görünür kütle olarak kaydedilir. Yüzey suyu nemli bir havluyla temizlenir ve ağırlığı hemen belirlenir.

• “EN 772-4 Bölüm 4: Doğal taş duvar birimleri için gerçek ve yığın yoğunluğunun ve toplam ve açık gözenekliliğin belirlenmesi” standardında, doğal taş örgü birimlerinin gerçek yoğunluğunu, dökme yoğunluğunu ve açık ve toplam gözenekliliğini belirleme yöntemi açıklanmaktadır. Prensip olarak sabit kütleye kadar kurutulduktan ve hacim ve geçirimsiz hacim hesaplandıktan sonra birimlerin hacim ve gerçek yoğunlukları hesaplanır.

Örnekleme yöntemi EN 771-6 standardına uygun olmalıdır. En düşük örnek sayısı beş olmalıdır, ancak ürün spesifikasyonunda daha büyük bir minimum sayı belirtilebilir, bu durumda daha büyük sayı kullanılmalıdır. Test örnekleri bir silindir, küp veya prizma biçiminde olabilir ve elmas kesme veya karot alma yoluyla elde edilmelidir. Hacimleri en az 25 cm3 olmalıdır. Ayrıca, yüzey alanı / hacim oranı 0,1 ile 0,2 mm^-1 arasında olmalıdır. Örneklemeler 70 derece artı/eksi 5 derece sıcaklıkta sabit kütleye kadar kurutulur. Sabit kütleye, kurutma işlemi sırasında, en az 24 saatlik aralıklarla yapılan sonraki tartımlarda, iki belirleme arasındaki kütle kaybı kütlenin yüzde 0,1’inden azsa ulaşılır.

• “EN 772-5 Bölüm 5: Kil duvar birimlerinin aktif çözünür tuz içeriğinin belirlenmesi” standardında, kil duvarcılık birimlerindeki aktif çözünür tuz içeriğinin belirlenmesine yönelik bir yöntem açıklanmaktadır. Benimsenen yöntem, kil duvar birimlerinin ezilmiş temsili bir örneğinden su çıkarılmasına dayanır ve test koşulları altında salınan çözünebilir magnezyum, sodyum ve potasyum iyonlarının miktarlarını belirler. Bu, belirli koşullarda çimentolu harçlar veya hatta birimlerin kendileri üzerindeki bu iyonların tuzlarının potansiyel olarak zararlı etkisiyle ilişkilendirilebilir. Bu tuzlar EN 771-1 standardında aktif çözünebilir tuzlar olarak bilinir.

Testlerde, örnekten aktif çözünür tuzların çıkarılması ve analitik test çözeltilerinin hazırlanması için damıtılmış veya deiyonize su ile birlikte hidroklorik asit (bağıl yoğunluk 1,18) kullanılır. Tüm kimyasallar analitik reaktif sınıfında olmalıdır.

Örnekleme yöntemi EN 771-1 standardında uygun olmalıdır. Aktif çözünür tuz içeriğinin belirlenmesi için gereken minimum örnek sayısı altı olmalı ve tüm üniteleri kapsamalıdır ancak ürün spesifikasyonunda daha büyük bir sayı belirtilebilir ve bu durumda daha büyük sayı kullanılmalıdır. Örnekler, ünitelerden çözünür tuzların sızmasına yol açacak şekilde suya maruz bırakılmayacak şekilde örneklenmelidir. Ünitelerin toplu örneğinden, 150 µm’lik bir test eleğinden geçecek şekilde öğütülmüş 50 g ila 250 g’lık temsili bir malzeme örneği, burada açıklanan kırma yöntemi kullanılarak hazırlanır.

• “EN 772-6 Bölüm 6: Agrega beton duvar birimlerinin eğilme çekme dayanımının belirlenmesi” standardında, EN 771-3 standardına uygun olarak, genişliği 100 mm’den küçük ve uzunluk / genişlik oranı 10’dan büyük olan agrega beton duvar birimlerinin eğilme çekme dayanımının belirlenmesine yönelik bir yöntem açıklanmaktadır.

En düşük numune sayısı üç olmalıdır, ancak ürün spesifikasyonunda daha büyük bir minimum sayı belirtilebilir, bu durumda daha büyük sayı kullanılmalıdır. Tüm birim test numuneleri, şu koşullar altında bir ortamda hava kurutma ile şartlandırılmalıdır: bağıl nem yüzde 65, sıcaklık 15 derece ve süre 14 gün. Şartlandırma işlemi sırasında, en az 24 saatlik aralıklarla yapılan ardışık tartımlarda kütle kaybı, birim kütlesinin yüzde 1’inden azsa, birim hava kurutmalı olarak kabul edilebilir. Numune alma yöntemi, test raporunda belirtilmelidir. Numunelerin boyutları EN 772-16 standardına uygun olarak ölçülür.

• “EN 772-7 Bölüm 7: Kil duvar nem geçirmez tabaka birimlerinin suda kaynatılarak su emiliminin belirlenmesi” standardında, nem geçirmez kaba kil duvar birimlerinin su emiliminin, numunelerin sabit bir süre suda kaynatılması ile belirlenmesi yöntemi açıklanmaktadır. Prensip olarak numuneler, sabit kütleye kurutulduktan sonra tartılır ve daha sonra 5 saat kaynatılan suya daldırılır, silinir ve tartılır. Doymuş numunelerin kütle artışının kuru kütleye oranı hesaplanır.

Örnekleme yöntemi EN 771-1 standardına uygun olmalıdır. En düşük numune sayısı altı olmalıdır, ancak ürün spesifikasyonunda daha büyük bir minimum sayı belirtilebilir, bu durumda daha büyük sayı kullanılmalıdır. Test numuneleri, 105 derece artı/eksi 5 derece sıcaklıktaki havalandırmalı bir fırında sabit kütleye kadar kurutulmalıdır. Kurutma işlemi sırasında, 24 saat arayla yapılan iki ardışık tartımda, iki belirleme arasındaki kütle kaybı toplam kütlenin yüzde 0,2’sinden fazla değilse sabit kütleye ulaşılır.

• “EN 772-8 Bölüm 8: Agrega beton duvar birimlerinin ıslatma yoluyla su emiliminin belirlenmesi” standardında, agrega beton duvar birimlerinin su emiliminin, numunelerin sabit bir süre suda bekletilmesi yoluyla belirlenmesine yönelik bir yöntem açıklanmaktadır.
• “EN 772-9 Bölüm 9: Kum dolgusu ile kil ve kalsiyum silikat duvar birimlerinin hacminin ve boşluk yüzdesinin ve net hacminin belirlenmesi” standardında, hücre, kurbağa ve delik içeren kalsiyum silikat duvar birimlerinin hacmini ve boşluk yüzdesini ve net hacmini belirleme yöntemi açıklanmaktadır. Bu testin prensibi, bir duvar birimindeki boşlukların hacmini, bunları doldurmak için gereken kum hacmini ölçerek ölçmektir.
• “EN 772-10 Bölüm 10: Kalsiyum silikat ve otoklavlanmış gaz beton ünitelerinin nem içeriğinin belirlenmesi” standardında, kalsiyum silikat ve otoklavlanmış gaz beton duvar ünitelerinin nem içeriğinin belirlenmesine yönelik bir yöntem açıklanmaktadır. Prensip olarak sabit kütleye kurutulduktan sonra nem içeriği, kurutma sırasındaki kütle kaybının kurutmadan sonraki kütleye oranı olarak hesaplanır.
• “EN 772-11 Bölüm 11: Agrega beton, gaz beton, yapay taş ve doğal taş duvar birimlerinin kılcal etki nedeniyle su emiliminin ve kil duvar birimlerinin ilk su emme oranının belirlenmesi” standardında, agrega beton, gaz beton, doğal taş ve yapay taş duvarcılık birimleri için kılcal etki nedeniyle su emme katsayısının ve kil duvarcılık birimleri için ilk su emme oranının belirlenmesine yönelik bir yöntem açıklanmaktadır.
• “EN 772-12 Bölüm 12: Otoklavlanmış gaz beton duvar ünitelerinde nem hareketi sırasında uzunluk değişiminin belirlenmesi” standardında, iki belirtilen nem koşulu arasında otoklavlanmış gaz beton duvar ünitelerinin boyutsal değişimini ölçme yöntemi açıklanmaktadır.
• “EN 772-13 Bölüm 13: Duvar birimlerinin (doğal taş hariç) net ve brüt kuru yoğunluğunun belirlenmesi” standardında, duvar birimlerinin (doğal taş duvar birimleri hariç) net ve brüt kuru yoğunluğunun belirlenmesine yönelik bir yöntem açıklanmaktadır. Prensip olarak test edilecek numuneler, su buharı basıncının doymuş tuz çözeltileri vasıtasıyla uygun seviyelerde sabit tutulduğu dairesel kapların açık ağızlarına kapatılır. Kaplar, kapların içindekinden farklı, sabit bir su buharı basıncına sahip, sıcaklık kontrollü bir ortama yerleştirilir. Nem transfer oranı, sabit koşullar altında kapların ağırlık değişiminden belirlenir.
• “EN 772-14 Bölüm 14: Agrega beton ve imal edilmiş taş duvar birimlerinin nem hareketinin belirlenmesi” standardında, iki belirli aşırı nem koşulu arasında agrega beton ve imal edilmiş taş duvar birimlerinin nem hareketini ölçme yöntemi açıklanmaktadır. Prensip olarak bu test yöntemi ile aynı beton kompozisyonlarına sahip ve aynı örnekleme ile yapılmış duvar birimlerinde şunlar belirlenir:
  • Başlangıç durumu ile 4 gün suda bekletildikten sonraki genleşme durumu
  • Başlangıç durumu ile 33 derecede havalandırmalı bir fırında 21 gün kurutulduktan sonraki büzülme durumu
• “EN 772-15 Bölüm 15: Otoklavlanmış gaz beton duvar ünitelerinin su buharı geçirgenliğinin belirlenmesi” standardında, higroskopik aralığın üst ve alt kısmında otoklavlanmış gaz beton duvar ünitelerinin sabit durum su buharı geçirgenliğini belirleme yöntemi açıklanmaktadır. Bu test yöntemi, tekdüze kalınlıkta disk şeklindeki numunelerin yapılabileceği ürünlerle sınırlıdır. Numunelerin şartlandırılması için hiçbir gereklilik verilmemiştir. Ancak, numuneler testin başlangıcında yaklaşık olarak hava kurusu bir durumda değilse, test düzenlemesinin dengeye ulaşması daha uzun sürer.

Test edilecek numuneler, su buharı basıncının doymuş tuz çözeltileri vasıtasıyla uygun seviyelerde sabit tutulduğu dairesel kapların açık ağızlarına kapatılır. Kaplar, kapların içindekinden farklı, sabit bir su buharı basıncına sahip, sıcaklık kontrollü bir ortama yerleştirilir. Nem transfer oranı, sabit koşullar altında kapların ağırlık değişiminden belirlenir.

• “EN 772-16 Bölüm 16: Boyutların belirlenmesi” standardında, duvar ve gövdelerin genel boyutlarını, kalınlığını ve birleşik kalınlığını, boşluk derinliğini ve duvar birimlerinin yatak yüzlerinin düzlem paralelliğini belirleme yöntemi açıklanmaktadır. Prensip olarak hazırlık sonrasında numunelerin uzunluğu, genişliği ve yüksekliği, kabuk ve ağların kalınlığı, deliklerin derinliği ve yatak yüzeylerinin düzlem paralelliği uygun bir cihazla ölçülür.
• “EN 772-18 Bölüm 18: Kalsiyum silikat duvar birimlerinin donma-çözülme direncinin belirlenmesi” standardında, kalsiyum silikat duvar birimlerinin donma-çözülme direncinin belirlenmesine yönelik bir yöntem açıklanmaktadır. Prensip olarak kalsiyum silikat duvarcılık birimleri, önceden belirlenmiş bir şekilde suya daldırılarak şartlandırılır ve ardından tekrarlanan donma ve çözülme döngülerine tabi tutulur. Hasar görsel olarak değerlendirilir. Görsel hasarın belirgin olduğu örnekler için birimlerin basınç dayanımı, donma-çözülme rejimine tabi tutulmamış benzer örneklerle karşılaştırılabilir.
• “EN 772-19 Bölüm 19: Büyük yatay delikli kil duvar birimlerinin nem genleşmesinin belirlenmesi” standardında, yatay delikli, bir boyutu 400 mm veya daha büyük ve kabuk kalınlığı 12 mm’den az olan büyük kil birimlerinin nem genleşmesinin belirlenmesine yönelik hızlandırılmış bir yöntem açıklanmaktadır. Prensip olarak bu test, test numunelerinin 24 saat boyunca kaynar suya maruz bırakılması sonucu oluşan uzunluk değişimini ölçer.
• “EN 772-20 Bölüm 20: Agrega beton, yapay taş ve doğal taş duvar birimlerinin yüzeylerinin düzgünlüğünün belirlenmesi” standardında, agrega beton, yapay taş ve doğal taş duvar birimlerinin yüzeylerinin düzgünlüğünün belirlenmesine yönelik bir yöntem açıklanmaktadır.

Numune alma yöntemi test raporunda belirtilmelidir. Minimum numune sayısı altı olmalıdır, ancak ürün spesifikasyonunda daha büyük bir minimum sayı belirtilebilir, bu durumda daha büyük sayı kullanılmalıdır. Ölçmeden önce üretim süreci sonucu üniteye yapışan gereksiz malzemeleri çıkarmalıdır.

• “EN 772-21 Bölüm 21: Soğuk su emilimi ile kil ve kalsiyum silikat duvar birimlerinin su emiliminin belirlenmesi” standardında, kil ve kalsiyum silikat duvar birimlerinin su emiliminin soğuk suya daldırılarak belirlenmesi yöntemi açıklanmaktadır. Prensip olarak sabit kütleye kadar kurutulduktan sonra bir duvar ünitesi 24 saat boyunca suya daldırılır ve kütledeki artış belirlenir.
• “EN 772-22 Bölüm 22: Kil duvar birimlerinin donma / çözülme direncinin belirlenmesi” standardında, kil duvar birimlerinin donma / çözülme direncinin F1 veya F2 olmak üzere iki kategoriden birinde belirlenmesine yönelik bir yöntem açıklanmaktadır. Prensip olarak bir kil duvarcılık birimi paneli, yeterince sertleştiğinde belirli bir süre suya batırılan birimlerden ve hızlı sertleşen harçtan bir araya getirilir. Panel daha sonra belirli bir süre soğutulur ve bir yüze yakın birimlerdeki su tekrar tekrar çözülür ve yeniden dondurulurken panelin arkası kalıcı olarak donmuş halde kalır (sözde sıkıştırma etkisi elde edilir). Donma ve çözülme eyleminin neden olduğu hasar değerlendirilir ve tuğlaların donma/çözülme direncini belirlemek için kullanılır.

Yıllardır çok geniş bir yelpazede gerçekleştirdiği test, ölçüm, analiz ve değerlendirme çalışmaları ile her sektörden işletmelere destek olmaya çalışan kuruluşumuz, bilim ve teknoloji alanında dünyada yaşanan gelişmeleri yakından takip eden ve sürekli kendini geliştiren güçlü bir çalışan kadrosuna sahiptir. Bu çerçevede işletmelere “EN 772 Duvarcılık birimleri için test yöntemleri” standardına uygun test hizmetleri de verilmektedir.