ISO 24338 Laminat Zemin Kaplamaları - Aşınma Direncinin Belirlenmesi

Uluslararası Standartlar Örgütü (ISO) tarafından yayınlanan “ISO 24338 Laminat zemin kaplamaları - Aşınma direncinin belirlenmesi” standardında, laminat zemin kaplama elemanlarının aşınmasını ölçmek için Yöntem A ve Yöntem B açıklanmaktadır. Açıklanan bu test yöntemleri, yüzey katmanının aşınmaya karşı direnç kabiliyetini ölçer.

Yöntem A’ya göre aşınma, belirtilen aşındırıcı kağıtla kaplı bir çift yüklü silindirik tekerlekle temas halindeki bir test numunesinin döndürülmesiyle elde edilir. Yöntem B’ye göre aşınma direnci, iki yüklü tekerlek aracılığıyla uygulanan belirtilen bir aşındırıcı ile test parçalarının yüzeyinin aşındırılmasıyla değerlendirilir. Her iki yöntemle de belirli bir aşınma derecesine neden olmak için gereken test numunesi devir sayısı ölçülür. Bu yöntemlerin hassasiyeti bilinmemektedir. Laboratuvarlar arası veriler mevcut olduğunda, standarda bir hassasiyet beyanı eklenecektir.

Bu testlerde kullanılan başlıca ekipman şunlardır:

• Test makinesi (Yöntem A ve Yöntem B için)
  • Test numunesi tutucu (Yöntem A ve Yöntem B için): Yaklaşık 105 mm çapında disk biçimli tutucu, dakikada 60 artı/eksi 2 devir frekansında artı/eksi 2 mm/m izin verilen sapmayla yatay düzlemde döner ve test numunesi bir sıkıştırma vidasıyla sıkıştırılabilir.
  • Tutma ve kaldırma tertibatı (Yöntem A ve Yöntem B için): Aşındırıcı tekerlekler için tutma ve kaldırma tertibatı, her bir tekerleğin test numunesi üzerinde 5,4 n artı/eksi 0,2 N (Yöntem A) veya 10 artı/eksi 0,2 N (Yöntem B) kuvvet uygulayacak şekilde tasarlanmıştır. Yöntem B için, deri aşındırma tekerleğinin kütlesini dengelemek için 150 artı/eksi 3 g’lık bir karşı ağırlık gereklidir. Bu amaçla ikinci bir çift deri aşındırma tekerleği kullanılabilir. Taber aşındırıcı kollarının kalibrasyonu ve bakımı Ek A’ya göre yapılmalıdır.
  • Kauçuk kaplı aşındırıcı tekerlekler (Yöntem A için): 12,7 mm artı/eksi 0,1 mm genişliğinde ve 50 mm çapında, bir eksen etrafında serbestçe dönen iki silindirik kauçuk kaplı tekerlek. Tekerleklerin 6 mm derinliğe kadar olan kavisli yüzeyi, 65 artı/eksi 3 IRHD (ISO 48 standardına göre) veya 65 artı/eksi 3 Shore A (ISO 7267-2 standardına göre) sertliğinde kauçuktan yapılmalıdır. Ölçüm ve uygun bir ölçüm kurulumunun açıklaması Ek B’de gösterilmiştir. Tekerleklerin iç yüzeyleri aşındırıcı kafanın merkez hattından 52,5 mm artı/eksi 0,2 mm uzaklıkta ve eşit aralıklarla 26,25 mm artı/eksi 0,10 mm olmalı ve tekerleklerin ekseni test numunesi tutucunun dikey ekseninden 19,05 mm artı/eksi 0,3 mm olmalıdır. Düzlük, sertlik, düzgünlük, yuvarlaklık ve genişlikteki değişiklikler test sonucunu önemli ölçüde etkileyebileceğinden, aşındırıcı tekerleklerin iyi durumda olduğundan emin olmak önemlidir. Bu standarttaki boyut ve toleransların karşılanması önemlidir, çünkü sapmalar yüzde 100’ü aşan hatalara yol açabilir.
  • Zımpara kağıdı şeritleri (yöntem A için): Makine yönünde 12,7 mm artı/eksi 0,1 mm genişliğinde ve yaklaşık 160 mm uzunluğunda aşındırıcı şeritler kullanılmalıdır. Bunlar şu gereksinimleri karşılamalıdır: ağırlık 70 g/m2 ila 100 g/m2 arası, 100 μm açıklıklı elekten geçebilecek ve 63 μm açıklıklı elekte kalabilecek parçacık boyutuna sahip, açık kaplamalı 180 grit alüminyum oksit, tutkalla bağlanmış, yapışkanlı arka yüzey.
  • Kalibrasyon plakaları (Yöntem A için): Kalınlığı 0,8 mm artı/eksi 0,1 mm ve Brinell sertliği 48 artı/2 olan haddelenmiş çinko levha kullanılmalıdır (ISO 6506-1 standardına göre, bilye çapı 5 mm ve yük 360 N). Tip onayı veya doğrulama amacıyla, çinko levha her bir tarafta en fazla 10 kalibrasyon için kullanılmalıdır.
  • Emiş tertibatı (Yöntem A için): İki emiş memesi, test numunesinin aşınmış alanını kaplayacak şekilde yerleştirilmelidir. Bir meme tekerleklerin arasına, diğeri ise tam karşısına yerleştirilmelidir. Memelerin merkezleri birbirinden 77 mm uzakta ve test numunesinin yüzeyinden 2 mm artı/eksi 0,5 mm uzaklıkta olmalıdır. Memeler kapalıyken, 1,5 ila 1,6 kPa’lık bir vakum oluşmalıdır.
  • Devir sayacı (Yöntem A ve Yöntem B için): Numune tutucunun devir sayısını kaydetmek için bir devir sayacı kullanılır.
• Grit besleyici ve aksesuarları (sadece Yöntem B için)
  • Genel olarak: Bir kum besleyici, minimum yaklaşık 200 g kum depolama kapasitesine sahip olmalı ve besleyicinin üst ve alt kısımları açılabilmelidir. Alt açıklık, test parçasının yüzeyinden 10 mm artı/eksi 1 mm yukarıda konumlandırılmalı, 16 mm artı/eksi 1 mm uzunluğunda ve 3,18 mm artı/eksi 0,38 mm genişliğinde olmalıdır. Alt açıklığın uzunluğu, test numunesi tutucusuna radyal olarak yerleştirilmelidir. Kum besleyicideki bir cihaz düzenli bir akış sağlamalıdır. Besleyici ayrıca, gerektiğinde beslemenin anında durdurulmasını sağlayan bir cihazla donatılmalıdır.
  • Vakumlu temizleme cihazı: Aşındırıcı kum tekerleğin altından geçtikten sonra (dönüş yönüne göre), aşındırılacak rayın 3 mm artı/eksi 2 mm yukarısına yerleştirilmiş bir emiş memesi, sol tekerleğin eksenel düşey düzlemine yerleştirilmelidir. Vakum gücü, tüm toz ve kalıntıları giderecek bir seviyeye ayarlanmalıdır.
  • Aşındırıcı malzeme: Tabloya uygun kimyasal bileşime sahip aşındırıcı tanecik (boksit esaslı, elektrik ark fırınlı alüminyum oksit) kullanılmalıdır. Aşındırıcı mineralin özgül kütlesi 3,96 g/cm3 ve Knoop sertliği 21 kN/mm2’dir. Mineralin orta tanecik şekli, FEPA standardı 44-D’ye göre 1,51 g/cm3 ile 1,62 g/cm3 arasında bir yığın yoğunluğuna sahiptir. Tanecik boyut dağılımı, tabloya göre FEPA standardı 42-D’ye göre belirlenen azaltılmış ince tanecik oranıyla 45 µm ile 75 µm arasında değişmektedir. Aşındırıcı malzeme kuru bir yerde saklanmalı ve sadece bir kez kullanılmalıdır. Kullanımdan önce elenmemelidir.
  • Deri zımpara taşları: Eksenleri etrafında serbestçe dönebilen, nominal çapı 44,4 mm ve genişliği 12,7 mm olan iki silindirik tekerlek. Tekerlekler, 12,7 mm artı/eksi 0,1 mm genişliğinde ve minimum kalınlığı 1,5 mm olan bir deri şeritle donatılmıştır. Deri şeritli tekerleklerin toplam çapı 52 mm’yi geçmemeli, 46 mm’den az olmamalıdır. Deri şeritlerin sertliği amaca uygun olmalıdır. Tip A Shore durometresi ile ISO 868 standardına göre şu sapma ile ölçülür: Shore-A sertliği, aşındırıcı tekerleklerin lastik sırtının ortasındaki dört noktada ölçülür. Derinin sertliği, tüm sonuçlar A/1:85 ile A/1:95 aralığında ise uygundur. Tekerleklerin iç yüzeyleri arasındaki mesafe 52,5 mm artı/eksi 0,2 mm olmalı, ortak eksenleri numune tutucunun ekseninden nominal olarak 19,05 mm artı/eksi 0,3 mm uzakta ayarlanmalıdır. Test parçasının dönme ekseni iki tekerlekten eşit uzaklıkta olmalıdır. Testten önce, yeni aşındırıcı tekerlekler ön koşullandırılmalıdır: Yeni tekerlekler, burada açıklanan prosedürü izleyerek ilk 2000 çevrim testine tabi tutulur.
  • Kronometre: Artı/eksi 0,1 saniye hassasiyetli kronometre.
  • Kum toplama kabı: Kum besleyiciyi kalibre ederken kumu toplamak için bilinen kütleli bir kap.
  • Kalibrasyon plakaları: ASTM D785 standardına göre Rockwell sertliği M 94 olan hücre döküm akriliklerden yapılmış kalibrasyon plakaları.
  • Aşınmış bölgenin aşınmasını değerlendirmek için şeffaf şablon: Aşınmanın görsel olarak gözlemlenmesi için şeffaf bir şablon kullanılmalıdır.
• İlave malzeme veya ekipman (Yöntem A ve Yöntem B)
  • Tartım ekipmanı: Zımpara kağıdı ile çinko plakanın kütle kaybını belirlemek veya aşındırıcı malzemenin grit akışını kalibre etmek için artı/eksi 1 mg hassasiyete sahip tartım ekipmanına ihtiyaç vardır.
  • Şartlandırma odası: Şartlandırma odası, 23 derece artı/eksi 2 derece standart iklimi ve yüzde 50 artı/eksi yüzde 5 bağıl nemi koruyabilmelidir.

Her yöntem için rastgele seçilen üç laminat zemin kaplama elemanına ihtiyaç vardır. Her elemandan yaklaşık 100 mm x 100 mm boyutlarında bir test numunesi alınır:

• İlk elemanın sol kısa kenarından 10 mm uzaklıkta bulunan bir numune
• İkinci elemanın tam ortasında bulunan bir numune
• Üçüncü elemanın sağ kısa kenarından 10 mm uzaklıkta bulunan bir numune

Numunelerde işlenmiş kenarlar ve işlenmiş yüzeyler önlenmelidir. Numunelerin kalınlığı 8 mm’yi aşarsa, aşındırıcı kollara yatay yük binmesini sağlamak için numuneler arka taraftan 7,5 mm artı/eksi 0,5 mm’ye kadar frezelenmelidir. Frezeleme işleminden sonra numunelerin düzgün bir şekilde düz ve paralel olduğundan emin olmak gerekir.

Yıllardır çok geniş bir yelpazede gerçekleştirdiği test, ölçüm, analiz ve değerlendirme çalışmaları ile her sektörden işletmelere destek olmaya çalışan kuruluşumuz, bilim ve teknoloji alanında dünyada yaşanan gelişmeleri yakından takip eden ve sürekli kendini geliştiren güçlü bir çalışan kadrosuna sahiptir. Bu çerçevede işletmelere “ISO 24338 Laminat zemin kaplamaları - Aşınma direncinin belirlenmesi” standardına uygun test hizmetleri de verilmektedir.