EN 12371 Doğal Taş Test Yöntemleri - Donma Direncinin Belirlenmesi

Bir Avrupa standardı olan “EN 12371 Doğal taş test yöntemleri - Donma direncinin belirlenmesi” standardında, donma ve çözülme döngülerinin doğal taşlar üzerindeki etkisini değerlendirmek amacı ile kullanılan bir yöntem açıklanmaktadır. Bu standardın kullanımında terminoloji için “EN 12670 Doğal taş - Terminoloji” standardı ve adlandırma için “EN 12440 Doğal taş - İsimlendirme” standardı geçerlidir.

Donma direnci, soğuk bir ortamda bağlı olmayan doğal taşın dayanıklılığı açısından önemli bir parametredir. Belirli bir ortamda donma ve çözülme dayanıklılığı, taşın gözenekliliğine, nem içeriğine ve çözünmüş tuzların olası varlığına bağlıdır.

EN 12371 standardı, donma ve çözülme döngülerinin ilgili performans özellikleri üzerindeki etkisini değerlendirmek için hem daha kısa bir teknolojik test (Test A) hem de bir tanımlama testi (Test B) için esaslar içerir. EN 12440 standardında tanımlandığı gibi bazı mermerler, donma ve çözülme döngülerinden ziyade test koşullarının bir sonucu olarak fiziksel özelliklerinde değişikliklere uğrar. Bu durumlarda, ek testler (örneğin “EN 14066 Doğal taş test yöntemleri - Isıl şokla yaşlanmaya karşı direncin belirlenmesi” standardı) uygulanmalıdır.

Doğal taş ünitelerinin donma dayanımı, prensip olarak havada donma ve suda çözülme döngülerinden oluşan bir test yöntemi ile belirlenir.

Bu testlerde kullanılan başlıca ekipman şunları içerir:

• Gerekli sayıda numuneyi alabilecek kapasitede bir dondurma tankı ve muhtemelen bölme içindeki dondurma ve çözme döngülerini artı/eksi 2,0 derece toleransla programlamak için otomatik bir kontrol sistemi. Uygun bir otomatik sistem yoksa testler manuel olarak gerçekleştirilebilir.
• Sıcaklığı 0,1 dereceye kadar ölçebilen bir sıcaklık kayıt sistemi.
• “EN 14146 Doğal taş test yöntemleri - Dinamik elastiklik modülünün belirlenmesi (temel rezonans frekansının ölçülmesiyle)” standardına uygun dinamik elastik modülünü ölçen bir cihaz.
• Tartılacak kütlenin en az yüzde 0,01’i kadar doğrulukta bir tartı aleti.
• 70 derece artı/eksi 5 derecelik bir sıcaklığı koruyabilen havalandırmalı bir fırın.

Numune alma, özel olarak talep edilmediği sürece test laboratuvarının sorumluluğunda değildir. Teknolojik testler için numune sayısı ilgili standarda uygun olmalıdır (ayrıca standart içinde verilen tabloda yer almaktadır). İki set numune gereklidir, biri donma ve çözülme döngülerine tabi tutulduktan sonra test edilir, diğeri donma ve çözülme döngüsü olmadan test edilir. Her set, test edilecek taş gövdesinden rastgele seçilir. Ayrıca, numunelerin sıcaklığını izlemek için bir ekstra numune kullanılır. Bir tanımlama testi için, test edilen taş gövdesini temsil ettiği düşünülen yedi numune seçilir. Çekirdek sıcaklığını izlemek için yedi numuneden biri kullanılır.

Numunelerin boyutu şu şekilde olmalıdır:

• Teknolojik test (Test A): Bu test, donma ve çözülme döngülerinin performans özellikleri üzerindeki etkisini belirlemek için yapıldığında, numuneler ilgili standarda uygun olmalıdır. İlgili standartlar, eğilme dayanımı için EN 12372 veya EN 13161, dübel deliğindeki kopma yükü için EN 13364, termal şoka karşı direnç için EN 14066 ve basınç dayanımı için EN 1926 standartlarıdır.
• Tanımlama testi (Test B): Numuneler, 50 mm × 50 mm × 300 mm boyutlarında dikdörtgen prizmalar şeklindedir. Uzun eksen anizotropi düzlemlerine paralel olmalıdır.

İlk kusurlar ve tüm düzensizlikler numuneler üzerinde silinmez işaretlerle işaretlenmelidir. Donma ve çözülme döngülerinden önce ve sonra gerçekleştirilen çeşitli dinamik elastik modül ölçümlerinin numuneler üzerinde aynı noktalarda yapıldığından emin olmak için, numunelerin ilgili yüzeylerine nokta şeklinde silinmez işaretler koyulmalıdır. Dinamik elastik modülünün belirlenmesi sırasında (eğilme modunda) numunelerin yerleştirileceği iki desteğin ekseninin noktasına silinmez bir çizgi çizilir.

Bir numune, donma ve çözülme döngüleri sırasında numunenin sıcaklığını ölçmek için bir cihazla (örneğin bir termokupl) donatılmalıdır. Cihaz, numunenin uzun eksenine paralel olarak delinmiş bir deliğe yerleştirilmelidir. Bu deliğin çapı, cihazın çapına uygun olmalıdır. Deliğin merkezi, numunenin kenarlarından eşit uzaklıkta ve üstten en az 50 mm derinliğe sahip olmalıdır. Küpler kullanılıyorsa, delik 25 mm artı/eksi 5 mm derinliğinde olmalıdır. Cihaz, daha sonra su penetrasyonunu önlemek için kapatılan deliğe yerleştirilmelidir.

Kuruluşumuz, bilim ve teknoloji alanında dünyada yaşanan gelişmeleri yakından takip eden ve sürekli kendini geliştiren güçlü bir çalışan kadrosuna sahiptir. Çeşitli sektörlerdeki işletmeler için verilen çok sayıda test, ölçüm, analiz ve değerlendirme çalışmaları arasında, “EN 12371 Doğal taş test yöntemleri - Donma direncinin belirlenmesi” standardına uygun test hizmetleri de bulunmaktadır.