EN 13364 Doğal Taş Test Yöntemleri - Dübel Deliğindeki Kırılma Yükünün Belirlenmesi

Bir Avrupa standardı olan “EN 13364 Doğal taş test yöntemleri - Dübel deliğindeki kırılma yükünün belirlenmesi” standardında, yapılarda kaplama veya astar olarak kullanılan doğal taşların dübel deliğindeki kırılma yükünün belirlenmesine yönelik bir test yöntemi açıklanmaktadır. Bu test prensip olarak, numunenin bir tarafına açılan deliğe önceden yerleştirilen bir dübel aracılığı ile numunenin yüzeyine dik yönde bir kuvvet uygulanması ve numunenin kopma yükünün ölçülmesinden oluşur.

Bu testlerde kullanılan başlıca ekipman şunları içerir:

• Numuneleri kütlelerinin yüzde 0,01’i doğrulukla tartabilen bir terazi.
• 70 derece artı/eksi 5 derecelik bir sıcaklığı koruyabilen havalandırmalı bir fırın.
• 0,05 mm’lik bir doğrulukla doğrusal bir ölçüm cihazı.
• Elmas veya tungsten karbür uçlu bir uçla donatılmış bir döner delme makinesi.
• “EN 12390-4 Sertleştirilmiş betonun test edilmesi - Bölüm 4: Basınç dayanımı - Test makineleri için şartname” standardına uygun kuvvete sahip ve bu standarda göre kalibre edilmiş bir test makinesi.
• Standart içinde verilen şekilde gösterilen şekil ve boyutlara sahip iki metal plakadan oluşan bir sıkıştırma cihazı.
• Dübelin eksenine dik yükleri uygulamak için bir cihaz.
• Havanın sıcaklığının 20 derece artı/eksi 5 derecede tutulabildiği bir oda veya bölme.

Numune alma, özel olarak talep edilmediği sürece test laboratuvarının sorumluluğunda değildir. Herhangi bir yataklama veya anizotropinin konumu, her numunede en az iki paralel çizgi ile gösterilmelidir.

Testler, bir tanımlama testi veya teknolojik bir test olarak gerçekleştirilebilir:

• Tanımlama testleri, taşın anizotropi düzlemlerinin konumuna göre kullanımı ve kaplamadaki elemanların kalınlığı ve yüzey kalitesi bilinmediğinde gerçekleştirilen testlerdir.
• Teknolojik testler, taşın anizotropi düzlemlerinin konumuna göre kullanımı ve kaplamadaki elemanların kalınlığı ve yüzey kalitesi bilindiğinde gerçekleştirilen testlerdir. Bu durumda numunelerin ana yüzeyleri, kullanım sırasında yüklenecek yüzeyle aynı yönelime sahip olmalıdır.

Minimum test numunesi sayısı anizotropi düzlemlerinin varlığına bağlıdır. Taş anizotropi düzlemleri göstermiyorsa, üç numune üzerinde 10 Tip 0 testi yapılmalıdır. Taş anizotropi düzlemleri gösteriyorsa:

• Anizotropi düzlemlerine paralel kesilmiş üç numune üzerinde 10 Tip I testi yapılmalıdır;
• Anizotropi düzlemlerine dik kesilmiş beş numune üzerinde 10 Tip IIa testi ve 10 Tip IIb testi yapılmalıdır.

Bu standartta numunelerin yüzey kalitesi şu şekilde belirlenmiştir:

• Tanımlama testi: Numunelerin yüzleri ve yanlarındaki yüzey kalitesi biçilmiş, pürüzleri alınmış veya cilalanmış olmalıdır.
• Teknolojik test: Numunelerin yüzleri ve yanlarındaki yüzey kalitesi uygulamaya göre yapılmalıdır (örneğin biçilmiş, pürüzleri alınmış, cilalanmış, zımparalanmış, ovulmuş, alevlenmiş, çalı çekiçlenmiş, parçalanmış olmalıdır).

Numunelerin boyutları bu standartta şu şekilde belirlenmiştir:

• Tanımlama testi: Numuneler, 200 mm artı/eksi 1 mm yüzeyli ve 30 mm artı/eksi 3 mm kalınlığında kare levhalardır. Karelikteki izin verilen sapma maksimum 2 mm’dir.
• Teknolojik test: Numuneler, aşağıdaki boyutlara sahip kare levhalardır:
  • 20 mm ila 65 mm kalınlık için 200 mm x 200 mm
  • 65 mm ila 80 mm arası kalınlık için 300 mm x 300 mm

Yüksek yapılarda kaplama malzemesi olarak tercih edilen doğal taşların, estetik görünümü, üretim ve montaj kolaylığı, dış iklim koşullarına dayanıklılığı gibi nedenlerle bina cephelerine montajında dübel deliği kırılma yükü değeri önemli bir tasarım parametresi olarak kabul edilmektedir. Binalarda kaplama olarak kullanılacak doğal taşların temel mekanik dayanım değerleri bilindiğinde, birkaç denklem kullanarak dübel deliği kırılma yükü değerlerin hızlı ve güvenilir bir şekilde tespit edilebilmektedir.

Kısaca numuneler, EN 13364 standardında açıklanan yönteme uygun olarak kalibre edilmiş bir yükleme aparatı kullanılarak test edilir, ancak test doymuş bir koşulda da gerçekleştirilebilir.

Kuruluşumuz, bilim ve teknoloji alanında dünyada yaşanan gelişmeleri yakından takip eden ve sürekli kendini geliştiren güçlü bir çalışan kadrosuna sahiptir. Çeşitli sektörlerdeki işletmeler için verilen çok sayıda test, ölçüm, analiz ve değerlendirme çalışmaları arasında, “EN 13364 Doğal taş test yöntemleri - Dübel deliğindeki kırılma yükünün belirlenmesi” standardına uygun test hizmetleri de bulunmaktadır.