EN 13529 Beton Yapıların Korunması ve Onarımı - Şiddetli Kimyasal Saldırıya Karşı Direnç

Bir Avrupa standardı olan “EN 13529 Beton yapıların korunması ve onarımı için ürünler ve sistemler - Test yöntemleri - Şiddetli kimyasal saldırıya karşı direnç” standardında, yüzey koruma sistemlerinin şiddetli kimyasal saldırılara karşı direncinin belirlenmesine yönelik bir yöntem açıklanmaktadır.

Prensip olarak kaplama sisteminin şiddetli kimyasal saldırılara karşı dayanıklılığı, yüzey koruma sisteminin bir tarafının test sıvısına maruz bırakılması ile değerlendirilir.

Test edilen malzemenin temsili ve homojen bir örneği “EN ISO 15528 Boyalar, vernikler ve boyalar ve vernikler için hammaddeler - Örnekleme” standardında açıklandığı gibi alınmalıdır. Ayrıca numune, “EN ISO 1513 Boyalar ve vernikler - Test için numunelerin hazırlanması” standardında açıklandığı gibi incelenmeli ve hazırlanmalıdır.

Test parçaları en az 300 mm x 200 mm x 40 mm ölçülerinde beton levhalardır ve EN 1766 standardına uygun olarak, maksimum agrega boyutu 8 mm olan bir test betonu kullanılarak üretilir. Beton levhalar EN 1766 standardına uygun olarak hazırlanır ve depolanır. Yüzey hazırlığı EN 1766 standardına uygun olarak kum püskürtme ile yapılır. Depolamadan sonra, EN 1766 standardına uygun olarak beton levhalar kaplanmadan önce en az 7 gün boyunca 21 derece artı/eksi 2 derece sıcaklık ve yüzde 60 artı/eksi yüzde 10 bağıl nem ikliminde depolanmalıdır.

Test parçaları üretici firmanın talimatlarına uygun olarak kaplanır, kürlenir ve depolanır. Kaplama kalınlığı EN ISO 2808 standardına uygun olarak ölçülmelidir. Herhangi bir donatı olmadan levhalar kullanmak mümkündür. Ayrıca prEN 1062-7 standardı ekine göre (Ek C), bir donatı kafesi olan döşemeler kullanmak da mümkündür. Daha sonra, bir çatlak köprüleme testinden sonra, aynı test parçaları ile şiddetli kimyasal saldırıya karşı direnç testi hemen takip edilebilir. Betondaki çatlağın üzerindeki kaplamanın direnci test edilecekse, sadece bir çan tipi keson odası kullanılır. Döşemedeki çentiğin tam üstüne yerleştirilir.

Yaklaşık boyutları 20 mm yüksekliğinde, 100 mm iç çapında, test sıvısının saldırısına dayanıklı gözeneksiz malzemeden yapılmış bir veya iki halka, test sıvısını tutmak için kimyasal olarak dayanıklı bir sızdırmazlık maddesi veya yapıştırıcı ile kaplamanın üzerine yapıştırılır. Test sıvısı dökülmeden önce, kaplamanın ilk sertliği ölçülür. İki halka kullanıldığında, iki farklı test sıvısı kullanılabilir. Test sıvısının seviyesi 10 mm yüksekliğe ulaşmalıdır.

Test, 1 bar basınçla veya basınçsız gerçekleştirilebilir. Uygulanan basınçla test edildiğinde, çan tipi keson haznesi sabitlenir ve 1 bar hava basıncı uygulanır. Basınçsız test edildiğinde, test sıvısının buharlaşmasını önlemek için yapıştırılmış halkanın bir kapakla kapatılması gerekir. Test süresi, prEN 1504-2 standardında belirtilen uygulama alanına bağlıdır. Süre tipik olarak 1, 3, 7, 28 veya 90 gün olmalıdır. Standart test sıcaklığı 21 derece artı/eksi 2 derece olmalıdır, diğer test sıcaklıkları ilgili taraflar arasında kararlaştırılabilir.

Test sıvıları bilgilendirici Ek A’dan veya ilgili taraflar arasında kararlaştırılan şekilde seçilebilir.

Kimyasal saldırıya maruz bırakıldıktan sonra, test sıvısı çıkarılır ve yüzey uygun bir emici veya kağıt bezle kurulanır ve test parçaları, numunenin maruz kalmayan bir alanı ile karşılaştırılarak incelenir:

• ISO 4628-2 standardına göre kabarcıklanma
• ISO 4628-5 standardına göre pul pul dökülme
• ISO 4628-4 standardına göre çatlama
• ISO 4628-1 standardına göre optik değişiklikler (örneğin renk, parlaklık), mümkünse, yapışma veya sertlik (EN ISO 2815 standardına göre Buchholz girinti testi veya kaplamanın türüne uygun EN ISO 868 standardına göre Shore sertliği) ölçülür.
• Test sıvısının kaplamadan nüfuz etmesi.

Kaplama kalınlığı EN ISO 2808 standardına göre ölçülür. İnceleme, test sıvısının çıkarılmasından 1 saat ve 24 saat sonra gerçekleştirilir.

Kısaca EN 13529 standardı, kimyasal saldırı riskinin olduğu alanlarda beton yapıların korunması için kullanılan kaplama sistemleri için performans gerekliliklerini tanımladığı için gereklidir, özellikle ikincil koruma alanları (setler), kimyasal tesisler, atık su arıtma tesisleri ve benzeri yapılar gibi ortamlarda. Bu standardın bu kadar önemli olmasının başlıca nedenleri şunlardır:

• Kimyasal direnç güvencesi: Kaplama sistemlerinin çok çeşitli kimyasallara (asitler, alkaliler, çözücüler, yağlar gibi) maruz kalmaya dayanabilmesini sağlayarak betonu bozulmadan korur.
• Güvenlik ve çevre koruma: EN 13529 standardına göre test edilen kaplamalar, hasarlı veya geçirgen betondan kimyasal sızıntıları önleyerek toprağı, yeraltı suyunu ve daha geniş çevreyi korumaya yardımcı olur.
• Yapısal uzun ömür: Uygun kaplamalar korozyonu ve yapısal bozulmayı en aza indirerek tesislerin ömrünü uzatır ve uzun vadeli bakım maliyetlerini azaltır.
• Uyumluluk ve risk yönetimi: Tesis sahiplerinin özellikle kimyasal tutmanın kritik olduğu endüstrilerde yasal ve düzenleyici yükümlülükleri yerine getirmesine yardımcı olan kalite ve performans için tanınmış bir ölçüt sağlar.
• Standart test prosedürleri: EN 13529 standardı, üreticilerin, belirleyicilerin ve yüklenicilerin bilinçli kararlar almasına yardımcı olan ürünleri test etmek ve karşılaştırmak için tutarlı bir metodoloji sunar.

EN 13529 standardında kaplama sistemleri için tanımlanan temel testler şunlardır:

• Kimyasal direnç testi: Kaplamalar çeşitli kimyasallara (örneğin asitler, alkaliler, çözücüler, yakıtlar) belirli bir süre boyunca (genellikle 28 gün) maruz bırakılır. Görsel inceleme ile kabarcıklanma, çatlama ve renk bozulması değerlendirilir. Ayrıca maruziyetten sonra yapışma, sertlik veya ağırlık değişimi ve kaplamanın kimyasal stres altında bütünlüğünü koruyup korumadığı belirlenir.
• Yapışma gücü testi: EN ISO 4624 standardına göre çekme testleri kimyasal maruziyetten önce ve sonra gerçekleştirilir. Bu test, kaplamanın beton alt tabakaya bağlı kalmasını sağlar.
• Sıvılara geçirgenlik testi: Kaplamanın geçirgenliğini, özellikle agresif maddelerin girişine karşı koruma sağlamak için doğrular.
• Çatlak köprüleme yeteneği testi: Kaplamanın alt tabakadaki dinamik veya statik çatlakları kapatma yeteneğini değerlendirir. Özellikle hareket veya çökmeye maruz kalan yapılardaki kaplamalar için önemlidir.
• Sıcaklığa direnç testi: Kaplamalar, sıcak veya soğuk ortamlarda performansın tehlikeye girmediğinden emin olmak için çeşitli sıcaklıklarda test edilir.
• Aşınma direnci testi: Yoğun trafiğe sahip veya endüstriyel alanlarda bu test önemlidir.

EN 13529 standardını geçmek için bir kaplamanın şunları yapması gerekir:

• Kimyasal maruziyetten sonra önemli bir hasar veya bozulma göstermemelidir.
• Minimum yapışma mukavemetini korumalıdır (genellikle maruziyet sonrası en az 1,5 MPa).
• Sıvılara karşı geçirimsiz kalmalıdır.
• Bu tür özellikler iddia ediliyorsa işlevselliğini (örneğin çatlak köprüleme) korumalıdır.

Yıllardır çok geniş bir yelpazede gerçekleştirdiği test, ölçüm, analiz ve değerlendirme çalışmaları ile her sektörden işletmelere destek olmaya çalışan kuruluşumuz, bilim ve teknoloji alanında dünyada yaşanan gelişmeleri yakından takip eden ve sürekli kendini geliştiren güçlü bir çalışan kadrosuna sahiptir. Bu çerçevede işletmelere “EN 13529 Beton yapıların korunması ve onarımı için ürünler ve sistemler - Test yöntemleri - Şiddetli kimyasal saldırıya karşı direnç” standardına uygun test hizmetleri de verilmektedir.