EN 29052-1 Akustik - Dinamik Sertliğin Belirlenmesi - Bölüm 1: Konutlarda Yüzer Döşemelerin Altında Kullanılan Malzemeler

Bir Avrupa standardı olan “EN 29052-1 Akustik - Dinamik sertliğin belirlenmesi - Bölüm 1: Konutlarda yüzer döşemelerin altında kullanılan malzemeler” standardında, yüzer döşemelerin altında kullanılan esnek malzemelerin dinamik sertliğini belirlemeye yönelik bir test yöntemi açıklanmaktadır.

Dinamik sertlik, konutlardaki bu tür döşemelerin ses yalıtımını belirleyen parametrelerden biridir. Bu standart, konutlardaki yüzer döşemelerin altında sürekli bir tabaka halinde kullanılan pürüzsüz yüzeyli esnek malzemelerin birim alan başına dinamik sertliğinin belirlenmesine uygulanır. 0,4 kPal’den düşük (örneğin duvar kaplamalarındaki malzemeler) veya 4 kPa’dan büyük (örneğin makine temelleri altındaki malzemeler) yüklemeler bu standardın kapsamı dışındadır.

Bu standart, esas olarak bilinen belirtilen kalitedeki benzer malzemelerin üretim örneklerini karşılaştırmak için kullanılmak üzere tasarlanmıştır. Test edilecek esnek malzemenin hava akışı direnciyle ilgili kısıtlamalar bu standartta açıklanmaktadır.

Dinamik sertliğin prestatik yüke bağımlılığı, genellikle duvar kaplamalarında uygulanan malzemeler, örneğin polistiren veya mineral elyaf durumunda önemsizdir. Bu standarda göre 2 kPa’lık bir statik yük ile ölçülen dinamik sertlik değerleri ile çok düşük bir ön yük ile ölçülen değerler arasındaki farklar yüzde 10 ila yüzde 20 mertebesindedir.

EN 29052 standardının diğer bölümü, teknik yüzer döşemelerde (yüksek statik yük) kullanılan malzemelerin dinamik sertliğinin belirlenmesiyle ilgilenir.

Bu standardın amaçları doğrultusunda şu terimle ve tanımlar geçerlidir:

• Dinamik sertlik, dinamik kuvvetin dinamik yer değiştirmeye oranını ifade eder. Bu standartta birim alan başına dinamik sertlik kullanılır.
• Doğal frekans, esnek olarak desteklenen bir zeminin doğal frekansını ifade eder.
• Rezonans frekansı, test düzenlemesinde rezonansın meydana geldiği frekansı ifade eder.

Prensip olarak bir yay-kütle sisteminin temel düşey titreşimi olan rezonans frekansının ölçüldüğü bir rezonans yöntemi ile, test numunesinin birim alan başına görünen dinamik sertliğinin belirlenmesi yay, test edilen esnek malzemenin test numunesi ve kütle ise bir yük plakasıdır.

Numune iki yatay yüzey arasına yerleştirilmelidir, yani taban (veya taban plakası) ve yük plakası arasına. Yük plakası 200 mm artı/eksi 3 mm x 200 mm artı/eksi 3 mm kare olmalı ve çelikten yapılmalıdır. Taban veya taban plakası ve yük plakası 0,5 mm’den daha az profil düzensizliklerine sahip olmalı ve ilgi duyulan frekans aralığındaki bükülme dalgalarını önlemek için yeterince sert olmalıdır. Tahrik, standart içinde verilen şekillerde gösterilen yöntemlerden biriyle uygulanır. Tüm ölçüm veya tahrik ekipmanı dahil olmak üzere test numunesindeki toplam yük 8 kg artı/eksi 0,5 kg olmalıdır. Tahrik ve ölçüm cihazları sadece dikey salınımların meydana geleceği şekilde uygulanmalıdır.

Şekilde gösterilen test kurulumu için, tabanın ataleti, titreşimde hızının yük plakasının hızına kıyasla ihmal edilebilir düzeyde olması gerekir. Şekillerde gösterilen test düzenlemeleri için, taban plakasının kütlesi en az 100 kg olmalıdır.

Test numunesi olarak en az 200 mm x 200 mm boyutlarında üç kare numune alınmalıdır. Yüzey düzensizlikleri 3 mm’den azsa, test numunelerinin yüzeyleri pürüzsüz kabul edilir. Test numunesi, en az 5 mm derinliğe kadar ince bir alçı ve su macunu uygulanmış, 0,02 mm kalınlığında su geçirmez plastik bir folyo ile kaplanmalıdır, böylece herhangi bir düzensizlik örtülür. Alçı sertleşmeye başlamadan önce, yük plakası, şekillerde gösterildiği gibi üzerine yerleştirilmelidir. Kapalı hücreli malzemeler durumunda, numune ile taban veya taban plakası arasındaki birleşim yeri, çevresi boyunca bir vazelin dolgusu ile kapatılmalıdır.

Test numunesinin ve yük plakasının temel dikey titreşiminin rezonans frekansı, sinüzoidal, beyaz gürültü veya darbe sinyalleri kullanılarak belirlenebilir. Tüm bu yöntemler eşdeğerdir. Anlaşmazlık durumunda, sinüzoidal sinyalleri kullanan yöntem referans yöntem kabul edilir.

Sinüzoidal sinyaller açısından, tahrik kuvvetini sabit tutarak frekans uyarımını değiştirerek rezonans frekansı elde edilir. Rezonans frekansının boyutları uyarım kuvvetinin genliğine bağlıysa, bu bağımlılık mümkün olan en düşük değere kadar belirlenmeli ve rezonans frekansı sıfır kuvvet genliğine ekstrapolasyonla bulunmalıdır. Beklenen sertlik değerine bağlı olarak, ekstrapolasyon için temel olarak kullanılan ölçüm aralığı standartta açıklanan şekilde olmalıdır. Bu ölçümler içerisinde en az üç noktadan ölçüm alınması gerekmektedir. Yüksek iç sönümlemeli malzeme test edildiğinde, dikey titreşim maksimumu belirgin değildir. Bu durumda, uyarım ve titreşim sinyali arasındaki faz kayması gözlemlenerek rezonans tespit edilebilir.

Yıllardır çok geniş bir yelpazede gerçekleştirdiği test, ölçüm, analiz ve değerlendirme çalışmaları ile her sektörden işletmelere destek olmaya çalışan kuruluşumuz, bilim ve teknoloji alanında dünyada yaşanan gelişmeleri yakından takip eden ve sürekli kendini geliştiren güçlü bir çalışan kadrosuna sahiptir. Bu çerçevede işletmelere “EN 29052-1 Akustik - Dinamik sertliğin belirlenmesi - Bölüm 1: Konutlarda yüzer döşemelerin altında kullanılan malzemeler” standardına uygun test hizmetleri de verilmektedir.