EN 826 Bina Uygulamaları için Isı Yalıtım Ürünleri - Basınç Davranışının Belirlenmesi

Bir Avrupa standardı olan “EN 826 Bina uygulamaları için ısı yalıtım ürünleri - Basınç davranışının belirlenmesi” standardında, test numunelerinin basınç davranışını belirlerken kullanılacak ekipman ve prosedürler açılanmaktadır. Bu prosedürler ısı yalıtım ürünleri için geçerlidir ve basınç sünme testlerinde basınç gerilimini belirlemek ve yalıtım ürünlerinin yalnızca kısa süreli yüklere maruz kaldığı uygulamalar için kullanılabilir.

Bu yöntem, kalite kontrol amacıyla kullanılabilir. Ayrıca, güvenlik faktörleri kullanılarak tasarım değerlerinin hesaplanabileceği referans değerleri elde etmek için de kullanılabilir.

Bu standardın amaçları doğrultusunda şu terimler ve tanımlar geçerlidir:

• Bağıl deformasyon: Yükleme yönünde ölçülen test numunesinin kalınlığındaki azalmanın başlangıç kalınlığına oranını ifade eder.
• Basınç dayanımı: Akma anındaki veya kopma anındaki gerinim, yüzde 10’dan az olduğunda ulaşılan maksimum basınç kuvvetinin, test numunesinin başlangıç kesit alanına oranını ifade eder.
• Yüzde 10 gerinimdeki basınç gerilmesi: Olası akma veya kopmadan önce yüzde 10 gerinim gösteren ürünler için yüzde 10 gerinimdeki basınç kuvvetinin, test numunesinin başlangıç kesit alanına oranını ifade eder.
• Elastikiyet basınç modülü: Basınç gerilmesinin, doğrusal ilişki olduğunda orantılı sınırın altındaki karşılık gelen gerinime bölümünü ifade eder.

Prensip olarak kare şeklinde kesilmiş bir test numunesinin ana yüzeylerine dik olarak belirli bir yer değiştirme oranında bir basınç kuvveti uygulanır ve numunenin taşıdığı maksimum gerilim hesaplanır. Konik ürünlerde, test numuneleri iki paralel yüzey elde edilecek şekilde kesilmelidir. Maksimum gerilim değeri yüzde 10’dan az bir gerinime karşılık geldiğinde, basınç dayanımı olarak belirlenir ve karşılık gelen gerinim raporlanır. Yüzde 10 gerinime ulaşılmadan önce herhangi bir kırılma gözlemlenmezse, yüzde 10 gerinimdeki basınç gerilimi hesaplanır ve değeri yüzde 10 gerinimdeki basınç gerilimi olarak raporlanır.

Testlerde kullanılan ekipman şunlardır:

• Basınç test cihazı: İlgili kuvvet ve yer değiştirme aralığına uyacak şekilde tasarlanmış ve minimum kenar uzunluğu (veya çapı) test numunesinin kenar uzunluğuna (veya diyagonaline) eşit olan iki adet çok rijit, cilalı, kare veya dairesel düzlem paralel plakaya sahip basınç test cihazıdır. Plakalardan biri sabit, diğeri ise uygunsa hareketli olmalı ve test numunesine yalnızca eksenel kuvvet uygulanmasını sağlamak için merkezi olarak konumlandırılmış bir bilyalı mafsalla birleştirilmelidir. Hareketli plaka, bu standarda uygun olarak sabit bir deplasman hızında hareket edebilmelidir.
• Deplasman ölçer: Basınç test makinesine takılan ve hareketli plakanın deplasmanının artı/eksi yüzde 5 veya artı/eksi 0,1 mm (hangisi daha küçükse) doğrulukla sürekli ölçülmesini sağlayan deplasman ölçüm cihazıdır.
• Kuvvet ölçer: Numunenin plakalara tepkisiyle oluşan kuvveti ölçmek için makine plakalarından birine takılan sensördür. Bu sensör, ölçüm işlemi sırasında kendi deformasyonunun ölçülen deformasyona kıyasla önemsiz olacak veya değilse hesaplamada dikkate alınacak şekilde olmalıdır. Ayrıca, kuvvetin sürekli ölçümünü artı/eksi yüzde 1 doğrulukla yapabilmelidir.
• Kayıt cihazı: Kuvvet ve yer değiştirmenin eş zamanlı olarak kaydedilmesini sağlayan ve eğriyi yer değiştirmenin bir fonksiyonu olarak veren cihazdır. Eğri, ürünün davranışı hakkında ek bilgi verir ve muhtemelen basınç elastisite modülünün belirlenmesini sağlar.

Test numuneleri orijinal ürün kalınlığında olmalıdır. Test numunelerinin genişliği, kalınlıklarından az olmamalıdır. Kullanımda kalan, kalıplanmış dış yüzeyli ürünler, bu dış yüzeyler bozulmadan test edilir. Test numuneleri, test için daha kalın bir yüzey elde etmek amacıyla katmanlandırılmamalıdır.

Test numuneleri kare şeklinde kesilmeli ve şu boyutlara sahip olmalıdır:

• 50 mm x 50 mm
• 100 mm x 100 mm
• 150 mm x 150 mm
• 200 mm x 200 mm
• 300 mm x 300 mm

Kullanılacak boyutların seçimi ilgili ürün standardında belirtilenir. Bir ürün standardının bulunmaması durumunda, test numunesi boyutları taraflar arasında kararlaştırılabilir. Doğrusal boyutlar, yüzde 0,5 doğrulukla EN 12085 standardına uygun olarak belirlenir. Numunenin iki yüzü arasındaki paralellik ve düzlük toleransı, test numunesi kenar uzunluğunun yüzde 0,5’inden veya 0,5 mm’den (hangisi daha küçükse) fazla olmamalıdır. Numuneler düz değilse, zımparalanmalı veya yüzeyi teste hazırlamak için yeterli bir kaplama uygulanmalıdır. Test sırasında kaplamada önemli bir deformasyon meydana gelmemelidir. Test numunelerinin kalınlığı 20 mm’den azsa, test sonucunun doğruluğu azalır.

Test numuneleri hazırlanırken, numuneler, tabanları ürünün kullanım amacına göre sıkıştırma yönüne dik olacak şekilde kesilmelidir. Test numuneleri, orijinal ürünün yapısını değiştirmeyen yöntemlerle kesilmelidir. Test numunelerinin seçim yöntemi, ilgili ürün standardında belirtildiği gibi olmalıdır. Konik ürünlerde, test numunesinin iki yüzünün paralelliği bu standarda uygun olmalıdır. Bir ürün standardının bulunmaması durumunda, test hızlarının seçim yöntemi taraflar arasında kararlaştırılabilir. Gerektiğinde özel hazırlama yöntemleri ilgili ürün standardında verilmiştir. Daha kapsamlı bir karakterizasyon istendiğinde veya anizotropinin temel yönünün bilinmediği durumlarda, ek test numunesi setleri hazırlamak gerekebilir.

Test numunesi sayısı ilgili ürün standardında belirtildiği gibi olmalıdır. Böyle bir spesifikasyon bulunmaması durumunda en az beş test numunesi kullanılmalıdır. Bir ürün standardının bulunmaması durumunda, test numunesi sayısı taraflar arasında kararlaştırılabilir.

Test numuneleri 23 derece artı/eksi 5 derecede en az 6 saat saklanmalıdır. Anlaşmazlık durumunda, ilgili ürün standardında belirtilen süre boyunca 23 derece artı/eksi 2 derece sıcaklık ve yüzde 50 artı/eksi yüzde 5 bağıl nemde saklanmalıdır.

Test 23 derece artı/eksi 5 derecede yapılmalıdır. Anlaşmazlık durumunda, 23 derece artı/eksi 2 derece sıcaklık ve yüzde 50 artı/eksi yüzde 5 bağıl nemde yapılmalıdır.

Yıllardır çok geniş bir yelpazede gerçekleştirdiği test, ölçüm, analiz ve değerlendirme çalışmaları ile her sektörden işletmelere destek olmaya çalışan kuruluşumuz, bilim ve teknoloji alanında dünyada yaşanan gelişmeleri yakından takip eden ve sürekli kendini geliştiren güçlü bir çalışan kadrosuna sahiptir. Bu çerçevede işletmelere “EN 826 Bina uygulamaları için ısı yalıtım ürünleri - Basınç davranışının belirlenmesi” standardına uygun test hizmetleri de verilmektedir.