DIN EN ISO 16925 Boyalar ve Vernikler - Kaplamaların Basınçlı Su Jetine Karşı Direncinin Belirlenmesi

Alman Standardizasyon Enstitüsü (DIN) tarafından geliştirilen ve arkasından Uluslararası Standartlar Teşkilatı (ISO) tarafından yayınlanan “DIN EN ISO 16925 Boyalar ve vernikler - Kaplamaların basınçlı su jetine karşı direncinin belirlenmesi” standardında, kaplamaların basınçlı su jetine karşı direncinin değerlendirilmesi için bir test yöntemi açıklanmaktadır. Bu test yöntemi, basınçlı su jetinin bir kaplama üzerindeki etkilerini simüle eder. Bu yöntem esas olarak otomotiv kaplamalarının test edilmesinde kullanılsa da başka alanlarda da uygulanmaktadır.

Bu standardın amaçları doğrultusunda, ISO 4618 standardında verilen terimler ve tanımlar yanı sıra şu tanımlar geçerlidir:

• Kırılma dayanımı: Katlar arasında veya kaplama ile alt tabaka arasında (yapışma) veya bir kaplama içinde (kohezyon) bağlanma kuvvetlerini aşmak için gereken kuvveti ifade eder.
• Yapışma: Katı bir yüzey ile başka bir malzeme arasındaki arayüzde moleküler kuvvetlerin neden olduğu bağlanma olgusunu ifade eder. Yapışma, kohezyon ile karıştırılmamalıdır.
• Kohezyon: Bir filmi bütünsel bir yapıya bağlayan kuvvetleri ifade eder. Kohezyon, adhezyon ile karıştırılmamalıdır. Kohezyondaki kopmalar, kaplamada olduğu kadar alt tabakada da meydana gelebilir. Alt tabakada kopmalar olması durumunda, bu durum malzeme delaminasyonu terimi altında ele alınır.

Prensip olarak kaplanmış bir test numunesinin yapışma mukavemeti kaybına karşı direnci, belirli bir basınçlı su jeti ile test edilir. Test numunesindeki hasarın boyutu, öncelikle yapışma mukavemetinin yanı sıra, nozul ile test parçası arasındaki boşluğa, hacimsel akış hızına, test süresine, nozul geometrisine, darbe alanına, darbe açısına, jetin su sıcaklığına ve kesme ve çizme aletine bağlıdır. Değerlendirme, karakteristik değerlerin soyulan alanlarla ilişkili olduğu resimlerin görsel olarak karşılaştırılması yoluyla gerçekleştirilir. Soyulmanın ayrılma çizgisi (düzlemi), test raporunda (örneğin alt tabaka / astar katı) belirtilmelidir.

Bu testlerde yüksek basınç pompası ve nozuldan oluşan basınçlı su jeti kullanılır. Yüksek basınç pompası, suyu bir depolama haznesinden iletir. Basınç değişimlerinden kaynaklanan etkileri önlemek için, aşağıda açıklanan nozulda basınç ve hacimsel akış hızının ayarlanabilir olması gerekir. Su sıcaklığı artı/eksi 2 dereceye ayarlanabilir olmalıdır. Sıcaklık, Ek A’ya uygun olarak ayarlanmalıdır. Ünitenin basınç tarafında basınç tahliye vanası ve baypas vanası gibi gerekli emniyet cihazları bulunmalıdır. Püskürtme düzensiz ise, nozulun önüne bir akış sakinleştirici bölüm takılabilir. Pompanın ağzında su jetinin titreşim yapması kabul edilemez. Tekrarlanabilir bir sonuca ulaşmak için, nozul mekanik olarak sağlam bir şekilde sabitlenmeli ve test numunesi kaymaya karşı emniyete alınmalıdır. Hacimsel akış hızının ayarlanması için, 25 derece jet açılı ve 2 MPa (20 bar) basınçta 6 l/dak hacimsel akış hızına sahip bir nozul gereklidir. Ayrıca standart içinde belirtilen hacimsel akış hızı, basınç, sıcaklık ve püskürtme süresi gibi teknik veriler elde edilebilir olmalıdır. Standart içinde yer alan şekilde bu testler için özel olarak yapılmış bir basınçlı su jeti cihazının şematik yapısı gösterilmektedir.

Testlerde ayrıca ilgili taraflarca kararlaştırılacak kesme veya çizme aleti ve bir zaman ölçüm cihazı (kronometre) kullanılır.

Test edilecek ürünün temsili bir örneği ISO 15528 standardına göre alınır. Her bir örnek incelenir ve ISO 1513 standardına göre teste hazırlanır. Test numuneleri tercihen düz olmalıdır. Test numunelerinin boyutu ve test sayısı ilgili taraflarca kararlaştırılmalıdır. Test numuneleri (bina bileşenleri) farklı yapışma mukavemetlerine sahip olabilir. Test numunesinin (bina bileşenleri) farklı bölümlerinin test edilmesi önerilir.

Kaplama, kurutma / sertleştirme ve fırınlama koşulları kararlaştırılmalıdır. Testten önce, kaplanmış test numuneleri 60 derecede 48 saat veya oda sıcaklığında 7 gün şartlandırılmalıdır. 60 derecede şartlandırma durumunda, kesme veya çizme uygulanmadan önce numune oda sıcaklığına soğutulmalıdır. ISO 2808 standardında belirtilen prosedürlerden birine uygun olarak, kaplamanın kuru film kalınlığı mikron cinsinden belirlenir.

Kesiği veya çiziciyi yerleştirirken test numunesinin güvenli bir şekilde sabitlendiğinden emin olmak gerekir. Kesme veya çizme aleti kullanılarak her iki kesik veya çizici de kaplamadan dikey olarak alt tabakaya yerleştirilir. Kesiğin veya çizicinin alt tabakaya olan derinliği mümkün olduğunca az olmalıdır. Parçanın geometrisi izin veriyorsa, ilk kesik veya çizicinin uzunluğu en az 100 mm olmalıdır. Bir açıyla, minimum 20 mm uzunluğunda ikinci bir kesik veya çizici yerleştirilir. Kesikler veya çiziciler yaklaşık 30 derecelik bir açıyla düz bir çizgi halinde yerleştirilmelidir. Otomatik bir kesme veya çizme cihazı kullanılabilir. Kaplama kalıntıları, kesim veya çizim alanından temizlenmelidir. Kesim veya çizimin alt tabakaya olan derinliği sonucu etkiler. Kesme veya çizim aletleri düzenli olarak kontrol edilmeli ve gerekirse değiştirilmelidir.

Test numunesini cihaza yerleştirdikten sonra (örneğin bir ara blok kullanarak), test numunesi ile nozul arasındaki boşluk kalibre edilir. Basınçlı su jeti cihazı oda sıcaklığında çalıştırılır.

Üç test yöntemi ve üç olası çizme aleti tercih edilir. Uygulanacak test yöntemi, kullanılacak çizme veya kesme aleti ve su basıncı konusunda mutabakata varılmalıdır.

Üç test yöntemi parametreleri, standart içinde verilen tabloda, su sıcaklığı, çarpma açısı, nozul ile numune arasındaki boşluk, akış hızı ve püskürtme süresi bazında yer almaktadır. Püskürtme işlemi için deiyonize su kullanılmalıdır. Otomatik ve manuel cihazlar kullanıldığında, test numunesi, su jetinin çarpması için sabitlenir. Püskürtme, kesişme noktasının üstündeki ortada, her iki kesik veya çizgiden daha uzun olanına çarpar.

Hasar, hangi kaplamanın hasar gördüğünden bağımsız olarak, kaplamanın gevşemesi veya dökülmesiyle fark edilir. Değerlendirme görsel olarak yapılır ve numune resimlerle karşılaştırılır. Görsel değerlendirme sırasında, çizimlerle karşılaştırılarak, hasar derecesine bağlı olarak 1 ile 5 arasında bir karakteristik değer elde edilir. 0 karakteristik değerine hiçbir hasar karşılık gelmez. Değerlendirmeye ek olarak, varsa ayrılmanın ana ayırma seviyesinden veya ilgili filmden kaynaklandığı belirtilmelidir. Görsel değerlendirmenin sonucu, uygulanan yönteme bağlı olarak belirtilir. Ayrıca, pullanma alanları (milimetre cinsinden maksimum genişlik veya milimetre kare cinsinden alan) ölçülerek genel hasar değerlendirilebilir. Genel hasar, test numunesindeki tüm hasarlı alanların toplanmasıyla hesaplanır. En küçük pullanma alanları bile ölçülüp hesaplanır ve tüm alanlar genel hasara eklenir.

Bu standart, “DIN 55662 Boyalar ve vernikler - Otomotiv endüstrisi için kaplamalar - Basınçlı su jetine karşı direnç testi” standardının yerini almıştır.

Yıllardır çok geniş bir yelpazede gerçekleştirdiği test, ölçüm, analiz ve değerlendirme çalışmaları ile her sektörden işletmelere destek olmaya çalışan kuruluşumuz, bilim ve teknoloji alanında dünyada yaşanan gelişmeleri yakından takip eden ve sürekli kendini geliştiren güçlü bir çalışan kadrosuna sahiptir. Bu çerçevede işletmelere “DIN EN ISO 16925 Boyalar ve vernikler - Kaplamaların basınçlı su jetine karşı direncinin belirlenmesi” standardına uygun test hizmetleri de verilmektedir.