PSA D41 1029 Tekstiller, Kaplamalı Tekstiller ve Derilerde Çekiş Özelliği

Şimdi Stellantis’in bir parçası olan Fransız otomobil üreticisi PSA Group tarafından geliştirilen “PSA D41 1029 Tekstiller, kaplamalı tekstiller ve derilerde çekiş özelliği” standardında, tekstillerin, kaplamalı tekstillerin ve derilerin çekme özelliklerinin belirlenmesine yönelik bir yöntem açıklanmaktadır.

Çok fazla çökmeye yatkın olmayan dokuma kumaşlar, örme kumaşlar, elyaf tekstil dokuları ve bunlara benzer şekilde kaplanmış veya emprenye edilmiş kauçuk veya plastik ürünler için (deriler gibi) geçerlidir.

Bu standart aynı zamanda, bir veya daha fazla tekstil elemanı ve bir mühendislik katmanından oluşan kompozit malzemeler için de geçerlidir. Ancak termofiksasyon yapılmamış örme kumaşlar gibi çok fazla çökmeye yatkın malzemeler için geçerli değildir. Ürünler kuru veya ıslak haldeyken uygulanabilir.

Bu yöntem, en az 50 N’lik çekme kuvvetleri için geçerlidir, 50 N’den düşük çekme kuvvetlerinin ölçümü PSA D45 1124 standardında açıklanan yönteme göre yapılır.

Test uygulanırken prensip olarak test tüpü, uygulanan kuvveti ve test tüpünün uzamasını gösteren bir cihaz vasıtası ile, yırtılmaya kadar devam edebilen bir kuvvete maruz bırakılır.

Testlerde, şu koşulları karşılayan bir dinamometre kullanılır:

• Eğri yüklerini ve uzamayı kaydeden bir cihaz
• Test edilen malzemelerin ölçüm aralığına uygun bir yük sensörü
• Hareketli çenenin hareket hızı 100 mm/dak artı/eksi 10 mm/dak veya standartlarda belirtilen başka bir hız
• Test tüpünün kaymasını önleyen ve uçların sıkılması test tüpüne ön yük uygulanmasını gerektirmeyen bir uç (örneğin vidalı sıkma ucu ve tırtıklı uç) (uçların genişliği test tüpünün genişliğiyle aynı kalitede olmalıdır).

Testlerde ayrıca şu ekipman kullanılır:

• Klimalanmış oda: 23 derece artı/eksi 2 derece sıcaklık ve yüzde 50 artı7eksi yüzde bağıl nemde.
• Kesici makinesi: Çentiksiz makas veya içi boş zımba gibi.
• Esnek çelik cetvel: Yarım milimetre hassasiyetinde.
• Damıtılmış su
• Islatıcı madde: Örneğin yüzde 95 etil alkol.

Test numuneleri, karakterize edilecek ölçeği temsil etmelidir. Bu temsil edilebilirliği sağlamak için, incelenen popülasyonun temel özelliklerinin belirlenmesi gereklidir. Test numuneleri için seçim kriterleri, PSA A10 0156 standardına uygun olarak test raporunda belirtilmelidir. Örnekleme konusunda şüphe durumunda, PSA Departmanı ile iletişime geçilmelidir.

Tekstil ve kompozit numuneler hazırlanırken,

• Kesim, kenar ve uçlardan 150 mm’den fazla ve ana veya uç kısımdan 3 metreden az olacak şekilde yapılmalıdır.
• Boyuna test tüplerinde, test tüpünün büyük kenarı rulo kenarına (kenar şeridi) paraleldir.
• Enine test tüplerinde, büyük doğu kenarı kenara diktir.
• Sağ eğik test tüplerinde, büyük doğu kenarı kenara göre 45 derece açıyla ve sol eğik test tüplerinde, büyük doğu kenarı kenara göre 135 derece açıyla yerleştirilir.

Deri numuneler hazırlanırken, kesme işlemi, standartlarda tanımlanan kesme tesisinde gerçekleştirilir.

Test tüplerinin boyutları 300 mm artı/eksi 5 mm x 50 mm artı/eksi 1 mm olmalıdır. Çizgiler, atkılar veya kompozit zincirler ve dokumalar söz konusu olduğunda, 300 mm artı/eksi 5 mm x 60 mm boyutlarında test tüpleri alınmalı ve uçlarının yıpranmasıyla nihai boyutlarına geri getirilmelidir.

Şerit şeklinde malzemelerin boyutları: Genişliği 50 mm’den az olan malzemeler için, test tüpleri uzunlamasına alınır ve malzemenin genişliği boyunca teslimat durumuna getirilir.

Numune olarak her yönde 5 test tüpü alınır.

Koşullandırma gereksinimler şu şekildedir:

• Kuru testler: Kaplanmış tekstiller ve tekstil ürünleri için test tüpleri en az 24 saat önceden şartlandırılmış odada paketlenmelidir. Deri için bu paketleme süresi en az 72 saattir.
• Islak testler: Çekme testleri, standartlarda belirtildiği gibi ıslak olarak da yapılabilir. Test tüpleri, 2 saat artı/eksi 5 dakika boyunca 23 derece artı/eksi 2 derece sıcaklıkta ve yaklaşık olarak test tüpünün kütlesinin 20 katına eşit kütlede damıtılmış su banyosuna daldırılır. Malzemenin ıslanması zor ise, yüzde 1’lik yüzey aktif madde içeren sulu bir çözelti, örneğin yüzde 95’lik etil alkol kullanılır. Çekme testinden hemen önce, test tüpleri çözeltiden çıkarılır ve iki kat emici kağıt veya kağıt arasına alarak silinir. Her bir test tüpündeki suyu boşalttıktan sonra en az 2 dakika beklenir ve test gerçekleştirilir.

Sonuçların ifade edilmesi:

• Kırılma mukavemeti: Kırılma mukavemeti Newton cinsinden ifade edilir. Her bir test tüpü için kırılma mukavemeti belirlenir. 5 test tüpünün her bir seri üretiminde bu şekilde belirlenen değerlerin aritmetik ortalaması hesaplanır. Kompozit bir malzeme söz konusu olduğunda, her bir elemanın kopma yüklerinin aritmetik ortalaması hesaplanır.
• Kırılma uzaması: Kırılma uzaması, başlangıç uzunluğunun yüzdesi olarak ifade edilir. Her bir test tüpü için kırılma uzaması belirlenir. 5 test tüpünün her bir seri üretiminde bu şekilde belirlenen değerlerin aritmetik ortalaması hesaplanır. Kompozit bir malzeme söz konusu olduğunda, her bir elemanın çeşitli yırtılmalarına karşılık gelen uzamaların aritmetik ortalaması hesaplanır.
• Fırın yükü altında uzama: Fırın yükü altında uzama, başlangıç uzunluğunun yüzdesi olarak ifade edilir. Bu fırın yükü, üreticilerin belgelerinde belirtilmiştir. Her bir test tüpü için fırın yükü altında uzama belirlenir. Böylece belirlenen değerlerin aritmetik ortalaması, 5 deney tüpünden oluşan her bir seri üretim için hesaplanır.

Kısaca PSA D41 1029 standardı, öncelikle otomotiv iç mekanlarında (koltuklar, kapı panelleri, tavan döşemeleri, döşemeler gibi) kullanılan tekstillerin (kumaşların), kaplamalı tekstillerin ve derilerin çekme özelliklerini (çekme dayanımı / kopma kuvveti ve kopma uzaması) belirlemek için bir test yöntemi tanımlar.

Açıklanan yöntem, bir malzemenin çekildiğinde kırılmadan önce ne kadar kuvvete dayanabileceğini ve arızadan önce ne kadar esneyebileceğini ölçer. Bu, iç döşeme malzemelerinin,

• Günlük kullanım ve uzun süreli dayanıklılık için yeterince güçlü olmasını sağlar
• Çarpışmalarda veya normal aşınmada yırtılmaya veya deformasyona karşı dirençli olmasını sağlar
• Otomotiv uygulamaları için güvenlik ve kalite gereksinimlerini karşılar

Tipik olarak belirlenen temel özellikler şunlardır:

• Maksimum çekme kuvveti (Newton cinsinden)
• Kırılma anındaki uzama (yüzde cinsinden)
• Bazen modül veya diğer gerilme-gerinim özellikleri

Test genellikle kumaşlar için hem çözgü (boylamasına) hem de atkı (çapraz) yönlerinde ve genellikle şartlandırma veya yaşlandırmadan (ısı, nem, ışığa maruz kalma) sonra yapılır.

Kuruluşumuz, yıllardır yetkin ve deneyimli bir kadro ile müşterilerinin ihtiyaçlarını anlamakta, ihtiyaç duydukları ileri test hizmetlerini vermekte ve yönetim sistemlerinin kurulması, uygulanması ve iyileştirilmesi konusunda yardımcı olmaktadır. Bu çerçevede işletmelere PSA D41 1029 standardına uygun test hizmetleri de verilmektedir.