EN ISO 2039 Пластика - Одредување на тврдост

Стандардот „EN ISO 2039 Пластика - Одредување на тврдост“, кој е базиран на европски стандард, а подоцна објавен од Меѓународната организација за стандардизација (ISO), се состои од подделови објавени под истиот наслов. Имено,

• Стандардот „EN ISO 2039-1 Дел 1: Метод на вдлабнување со топка“ опишува метод за одредување на тврдоста на пластиката и ебонитот со помош на натоварен топчест вдлабнувач. Тврдоста на вдлабнувањето на топката одредена со овој метод може да обезбеди податоци за истражување и развој, контрола на квалитетот и прифаќање или отфрлање во согласност со спецификациите.

За целите на овој стандард, тврдоста на отпечатокот го изразува оптоварувањето врз апаратот за отпечатоци поделено со површината на отпечатокот предизвикана од апаратот за отпечатоци по одредено време на нанесување на оптоварувањето. Се изразува во њутни на квадратен милиметар.

Овој метод се состои во присилно притискање на топка на површината на испитниот примерок под одредено оптоварување. Длабочината на печатењето се мери под оптоварување. Површината на печатењето се пресметува од нејзината длабочина. Тврдоста на вдлабнувањето на топката потоа се пресметува со помош на равенката дадена во стандардот.

Машината за тестирање на тврдост што се користи во тестовите во суштина се состои од рамка со прилагодлива платформа опремена со плоча за потпирање на примерокот за тестирање, уред за вдлабнување со придружни фитинзи и опрема за примена на оптоварувањето без удар. Тестерот треба да биде опремен и со уред што ја мери длабочината на пенетрација на вдлабнатината со точност од плус/минус 0,4 mm во опсег од 0,005 mm. Рамката не треба да се деформира повеќе од 0,05 mm под максимално оптоварување, деформацијата треба да се мери по главната оска на применетата сила. Алатката за вдлабнување треба да биде стврдната и полирана челична топка. Топката не треба да покажува никаква деформација или оштетување по тестирањето. Дијаметарот на топката треба да биде 5,0 mm плус/минус 0,05 mm. Овие тестови исто така користат уред за мерење на времето со точност од плус/минус 0,1 секунда.

Секој примерок за тестирање треба да биде мазен, рамен лист или блок со доволна големина за да се минимизираат ефектите на рабовите врз резултатот од тестот (на пр. 20 mm x 20 mm). Површините на примерокот за тестирање мора да бидат паралелни. Препорачана дебелина од 4 мм. Потпрената површина на примерокот за тестирање не треба да покажува никаква деформација по тестирањето. Доколку треба да се тестираат примероци за тестирање со дебелина помала од 4 mm, можно е да се наредат неколку примероци за тестирање еден врз друг. Сепак, вредностите на тврдоста добиени во наредени примероци за тестирање и во единечни примероци за тестирање со иста дебелина може да се разликуваат.

Иако се вложуваат максимални напори за да се обезбеди паралелизам на примерокот, постојат некои случаи каде што е тешко да се добијат совршено рамни тест примероци, особено кај примероци лиени со инјектирање од полукристални термопластики. Доколку се користат такви малку деформирани примероци за тестирање, дел од измерената длабочина на отпечатокот всушност одговара на растојанието што го минува вовлекувачот додека го притиска примерокот за тестирање на задната плоча. Оваа тешкотија може да се надмине со употреба на кружна задна плоча со дијаметар од 10 mm плус 7 минус 1 mm. Овој дијаметар е исто така доволно голем за совршено рамни тест примероци. Исто така, се препорачува примерокот за тестирање да се постави со рамната страна свртена кон задната плоча.

Тест примероците се кондиционираат во една од стандардните атмосфери наведени во стандардот ISO 291 пред тестирањето.

• Стандардот „EN ISO 2039-2 Дел 2: Роквелова тврдост“ опишува метод за одредување на вдлабнатинската тврдост на пластиката со помош на Роквелов тестер за тврдост со користење на Роквеловите M, L и R скали за тврдост. Бројот на тврдост на Роквел е директно поврзан со тврдоста на вдлабнување на пластичниот материјал, колку е поголем овој број, толку е потврд материјалот. Поради краткото преклопување на Роквеловите скали на тврдост со оваа постапка, на истиот материјал може да се добијат два различни Роквелови броја на тврдост на различни скали и двата може да бидат технички точни.

За материјали со висок ползење и обновување, временските фактори вклучени во примената на големи и мали оптоварувања имаат значително влијание врз резултатите од мерењето. Алтернативен метод за користење на апаратот за давање тврдост на скалата на тврдост на Роквел е вклучен во додатокот на стандардот.

Овој метод е метод за одредување на тврдоста во рамките на одредени граници за време на оптоварување со примена на константно мало оптоварување на челична топка што лежи на материјалот што треба да се тестира, проследено со примена на големо оптоварување, а потоа враќање на истото мало оптоварување. Вистинското мерење се добива со одземање на пенетрацијата поради малото оптоварување од вкупната длабочина на пенетрација, минус еластичното закрепнување по фиксно време по отстранувањето на главното оптоварување. Роквеловиот број на тврдост се добива од нето зголемувањето на длабочината на отпечатокот кога оптоварувањето на вдлабнатината се зголемува од константно мало оптоварување на големо оптоварување, а потоа се враќа на истото мало оптоварување.

Стандардниот примерок за тестирање треба да биде рамен лист со дебелина од најмалку 6 mm. Мора да има доволен простор за да ги исполни барањата на овој стандард. Тест-примерокот не мора нужно да биде квадратен. По тестот, потпорната површина не треба да покажува никакви траги од вовлекувачот.

Кога не се достапни примероци со минималната дебелина наведена во овој стандард, примерокот за тестирање треба да биде изработен од куп потенки примероци за тестирање со иста дебелина и направени од ист материјал. Сепак, површините на поединечните делови мора да бидат во целосен контакт и не смеат да бидат одделени со никакви површински дефекти (на пр. вдлабнатини или брусници од сечења со пила).

Сите вдлабнатини треба да се направат само на едната површина од примерокот за тестирање. Еден примерок за тестирање е доволен за да се одреди тврдоста на Роквел, а на секој примерок од изотропни материјали треба да се направат најмалку пет мерења.

Ако материјалот што се тестира е анизотропен, насоката на вовлекување треба да се наведе во однос на оските на анизотропија. Доколку се потребни резултати во повеќе од една насока, примероците за тестирање треба да се подготват така што ќе можат да се утврдат најмалку пет мерења на тврдоста на Роквел во секоја насока.

Тест примероците се кондиционираат пред тестирањето во атмосферата наведена во соодветниот меѓународен стандард за материјалот што се тестира или во една од оние наведени во стандардот ISO 291.

Нашата организација, која со години се обидува да ги поддржи бизнисите од секој сектор со широк спектар на студии за тестирање, мерење, анализа и евалуација што ги спроведува, има силен персонал кој внимателно ги следи случувањата во светот во областа на науката и технологијата и постојано се подобрува. Во овој контекст, услугите за тестирање се обезбедуваат и за бизнисите во согласност со стандардот „EN ISO 2039 Пластика - Одредување на тврдост“.