ISO 16232 Karayolu Taşıtları - Sıvı Devreleri Bileşenlerinin Temizliği

Uluslararası Standartlar Örgütü (ISO) tarafından yayınlanan “ISO 16232 Karayolu taşıtları - Sıvı devreleri bileşenlerinin temizliği” standardı, aynı başlık altında yayınlanan bir dizi alt standarttan oluşmaktadır. Şöyle ki,

• “ISO 16232-1 Bölüm 1: Kelime bilgisi” standardında, karayolu taşıtlarının içten yanmalı motorlarının sıvı devrelerini oluşturan parçaların, bileşenlerin, alt düzeneklerin ve düzeneklerin partikül kirliliğinin karakterizasyonunda ve ölçümünde kullanılan kelime dağarcığı tanımlanmaktadır. Bu standart, bir sıvı (örneğin yağ, yakıt, klima soğutucusu, soğutma sıvısı), katı bir yağlayıcı veya bir gaz (emme havası) ile temas edebilecek tüm bileşenler için geçerlidir. Aksi belirtilmediği sürece bu standart sadece partikül temizliği ile ilgilidir. Bu nedenle, görünüm kusurlarını veya sıvı veya gaz malzemelerle kirlenmeyi kapsamaz. Bu standart, tüm üretim süreçlerinden ve çevreden kaynaklanan artık partikül kirleticilerin miktarını ve doğasını kapsar.
• “ISO 16232-2 Bölüm 2: Kirleticilerin çalkalama ile çıkarılması yöntemi” standardında, bir bileşenden kirleticilerin çalkalama yöntemi ile çıkarılmasına yönelik prensipler açıklanmaktadır. Bu standart, tercihen içi boş olan ve bir operatör veya uygun bir mekanik cihaz tarafından çalkalanmaya uygun olan bileşenlere uygulanır. Bu çalkalama yöntemi tek başına veya ISO 16232 serisinde açıklanan diğer çıkarma yöntemleri ile birlikte kullanılabilir. Aksi belirtilmediği sürece bu standart, sadece partikül kontaminasyonu ile ilgilenir. Bu nedenle, görünüm kusurlarını veya sıvı veya gaz halindeki malzemelerle kontaminasyonu kapsamaz. Üretim süreçlerinden ve çevreden kaynaklanan artık partiküllerin miktarını ve doğasını kapsar. Prensip olarak kirleticiler, bileşenin bilinen hacimdeki test sıvısıyla kısmen doldurulması, açıklıklarının kapatılması ve parçacıkların kontrollü yüzeylerden çıkarılması ve daha sonraki analiz için ekstraksiyon sıvısında süspanse edilmesi amacıyla çalkalanması yoluyla çıkarılır.
• “ISO 16232-3 Bölüm 3: Basınçlı yıkama ile kirleticilerin çıkarılması yöntemi” standardında, bir bileşenden basınçlı durulama ile kirleticilerin çıkarılmasına yönelik prensipler açıklanmaktadır. Bu standart, tercihen, incelenecek yüzeye bir test sıvısı jeti ile erişilebilen bileşenlere uygulanır. Bu yöntem tek başına veya ISO 16232 serisinde açıklanan diğer çıkarma yöntemleri ile birlikte kullanılabilir. Aksi belirtilmediği sürece bu standart sadece partikül kontaminasyonu ile ilgilenir. Bu nedenle, görünüm kusurlarını veya sıvı veya gaz halindeki malzemelerle kontaminasyonu kapsamaz. Üretim süreçlerinden ve çevreden kaynaklanan artık partiküllerin miktarını ve doğasını kapsar. Prensip olarak kirleticiler, parçacıkları daha sonraki analiz için uzaklaştıran bir test sıvısı jeti ile basınçlı yıkama yoluyla bileşenin kontrollü yüzeyinden çıkarılır.
• “ISO 16232-4 Bölüm 4: Ultrasonik tekniklerle kirleticilerin çıkarılması yöntemi” standardında, bir bileşenden kirleticilerin, bir ultrasonik banyoya daldırma veya doğrudan sonotrodlar aracılığı ile ultrasonik titreşimler uygulayarak çıkarılmasına yönelik prensipleri açıklanmaktadır. Bu standart tercihen hem iç hem de dış yüzeylerinin incelenmesi gereken çeşitli geometrilere sahip küçük ve orta boy bileşenlere uygulanır (örneğin, bağlantı contaları, dişliler gibi). Ayrıca, gruplar halinde analiz edilecek küçük parçalara da uygulanabilir. Bu yöntem tek başına veya ISO 16232 serisinde açıklanan diğer çıkarma yöntemleri ile birlikte kullanılabilir. Bu yöntemin karmaşık geometriler için uygunluğu (örneğin, küçük delikler veya küçük açıklıklara sahip büyük boşluklar gibi) vaka bazında kararlaştırılır. Bileşenlerin şekline bağlı olarak bu yöntem, yüzeyden kirleticilerin çıkarılması ve daha sonra test sıvısına aktarılması önünde bir engel olmadığı sürece, birden fazla bileşen katmanı içeren gruplar için de kullanılabilir. Çok sayıda küçük kompakt parça tek bir katmanda temizlenir. Aksi belirtilmediği sürece bu standart sadece partikül kontaminasyonu ile ilgilidir. Bu nedenle, görünüm kusurlarını veya sıvı veya gaz halindeki maddelerden kaynaklanan kontaminasyonu kapsamaz. Üretim süreçlerinden ve çevreden kaynaklanan artık partiküllerin miktarını ve doğasını kapsar. Prensip olarak kirleticiler, bileşenin yüzeyinden ultrasonla çıkarılır. Temizleme etkisi, parçacıkların yakınında içe doğru patlayan ve daha sonra dışarı atılıp daha sonraki analiz için ekstraksiyon sıvısına aktarılan mikro kabarcıklar oluşturan kavitasyondan kaynaklanır. Aktif bir bileşen durumunda, parçacıklar, sıvıyı geçerek bileşenin tüm kontrollü yüzeyinden çıkarılır. Birkaç çalışma parametresi, örneğin güç yoğunluğu, çalışma süresi ve ortamı, bileşenin ultrasonik kaynağa göre yerleşimi ve yönelimi ve bileşenin yapıldığı malzeme, ekstraksiyon verimliliğini etkiler.
• “ISO 16232-5 Bölüm 5: Fonksiyonel test tezgahında kirleticilerin çıkarılması yöntemi” standardında, test sıvısının basınç altında veya vakum altında aktığı bir laboratuvar fonksiyonel test tezgahında test yoluyla kirleticilerin çıkarılmasına yönelik prensipler açıklanmaktadır. Bu standart, sıvının kolayca akabileceği hem aktif hem de pasif bileşenler için geçerlidir. Aksi belirtilmediği sürece, bu standart sadece partikül kontaminasyonu ile ilgilenir. Bu nedenle, sıvı veya gaz halindeki malzemelerden kaynaklanan görünüm kusurlarını veya kontaminasyonu kapsamaz. Üretim süreçlerinden ve çevreden kaynaklanan artık parçacıkların miktarını ve doğasını kapsar. Prensip olarak bileşen, bileşenin işlevsel çalışmasını simüle eden doğrulanmış bir test tezgahına monte edilmelidir. Sıvının bilinen koşullar altındaki hareketi, kirleticileri kontrollü yüzeylerden ayırır ve bunları daha sonraki analiz için test sıvısına aktarır. Test sıvısının hareketi basınç veya vakumla sağlanır. Aktif bir bileşen durumunda, işlev ilkesine bağlı olarak, bileşen harici bir cihaz veya hareket eden sıvı tarafından çalıştırılır.
• “ISO 16232-6 Bölüm 6: Gravimetrik analizle parçacık kütlesinin belirlenmesi” standardının amacı, gravimetrik analizle partikül kontaminasyonunun kütlesini belirlemektir. Kirleticiler, filtrasyon yoluyla çıkarma sıvısından ayrılır. Bu standart bir sıvıyla temas halinde olan otomotiv bileşenleri için geçerlidir. Aksi belirtilmediği sürece, bu standart sadece partikül temizliğiyle ilgilenir. Bu nedenle, sıvı veya gaz halindeki malzemelerden kaynaklanan görünüm kusurlarını veya kontaminasyonu kapsamaz. Üretim süreçlerinden ve çevreden kaynaklanan artık partikül kirleticilerin miktarını kapsar. Prensip olarak ISO 16232-2, ISO 16232-3, ISO 16232-4 veya ISO 16232-5 standartlarındaki bileşenlerden partikül kirleticileri çıkarmak için kullanılan toplam çıkarma sıvısı miktarı, bir veya daha fazla membran filtreden vakum veya basınç altında filtrelenir. Filtre sayısı, çıkarılan kirleticilerin kütlesine bağlıdır. Testten önce ve sonra membran filtredeki kütle farkı, bileşendeki kirleticilerin kütlesini belirlemek için kullanılır.
• “ISO 16232-7 Bölüm 7: Mikroskobik analizle parçacık boyutlandırma ve sayımı” standardında, bir ışık optik mikroskobu veya bir taramalı elektron mikroskobu kullanılarak belirlendiği üzere, bileşenlerden çıkarılan ve bir membran filtrenin yüzeyine biriken kirletici parçacıkların boyutunu ve sayısını belirleme yöntemleri açıklanmaktadır. Bu ölçümün sonucu, membran filtre üzerindeki parçacık boyutu dağılımıdır. Parçaların ve bileşenlerin işlevi, tek veya birkaç kritik parçacığın varlığı ile bozulabileceği için, toplam membran filtre yüzeyinin eksiksiz bir analizi esastır. Bu analizler, uygun ekipman mevcutsa, görüntü analizi teknikleri kullanılarak manuel veya otomatik olarak gerçekleştirilebilir. Manuel tam yüzey sayımı, hatalarla ilişkili zor ve yorucu bir iştir. Bu nedenle, membran filtre burada açıklandığı gibi uygun bir şekilde hazırlanırsa otomatik bir sayım sistemi önerilir. Sayım ve boyutlandırma sonuçları, mikroskop türü ve modeli, büyütme, aydınlatma ve kullanılan diğer ayarlar gibi birçok parametreye bağlıdır. Prensip olarak ISO 16232-2, ISO 16232-3, ISO 16232-4 ve ISO 16232-5 standartlarında açıklandığı gibi, test bileşeninden parçacıkları çıkarmak için kullanılan ekstraksiyon sıvısının tüm hacmi bir membran filtre üzerinde filtrelenir ve ayrılan parçacıklar mikroskobik teknikler kullanılarak sayılır ve boyutlandırılır. Parçacık boyutunu belirlemek için bir parçacığın en uzun boyutu kullanılır.
• “ISO 16232-8 Bölüm 8: Mikroskobik analizle parçacık doğasının belirlenmesi” standardında, enerji dağılımlı X-ışını spektroskopisi ve taramalı elektron mikroskobu kombinasyonu kullanılarak temel kimyasal bileşimlerinin belirlenmesi yoluyla kirletici parçacıkların doğasını belirleme yöntemi açıklanmaktadır. Kirletici parçacıklar otomotiv parçalarından veya bileşenlerinden çıkarılır ve bir membran filtrenin yüzeyine biriktirilir. ISO 16232-7 standardında açıklanan parçacıkların sayısına ve boyutuna ek olarak, bu ölçüm analiz edilen parçacıkların temel bileşimini verir. Bu bilgi parçacıkları olası malzeme gruplarına sınıflandırmak için kullanılabilir. Bu yöntem organik malzemenin doğasını belirleyemez. Analizler, uygun ekipman mevcut olduğu takdirde manuel veya tamamen otomatik olarak gerçekleştirilebilir. Prensip olarak test bileşeninden parçacıkları çıkarmak için kullanılan ekstraksiyon sıvısının tüm hacmi filtrelenir ve ayrılan parçacıklar 16232-7 standardına göre bir taramalı elektron mikroskobu kullanılarak sayılır ve boyutlandırılır.
• “ISO 16232-9 Bölüm 9: Otomatik ışık söndürme partikül sayacı ile partikül boyutlandırma ve sayımı” standardında açıklanan yöntem, ISO 16232-3, ISO 16232-4 ve ISO 16232-5 standartlarında açıklanan teknikler kullanılarak otomotiv parçalarından çıkarılan partikül kirleticilerin boyut dağılımını belirleme yöntemlerini, otomatik ışık söndürme partikül sayacı cihazları kullanarak tanımlar. Bu yöntem, sadece tüm ekstraksiyon sıvısı hacminin analizi için geçerlidir. Bu teknikle ölçülebilen partiküllerin boyut aralığı, kullanılan kalibrasyon yöntemi nedeniyle u 70 µm(c) ile sınırlıdır. Ancak, kalibrasyon, muayene belgesinde kabul edilmesi ve dahil edilmesi koşuluyla diğer boyutlara da genişletilebilir. Bu teknik sadece berrak, tek fazlı sıvılarda bulunan partiküllerin ölçülmesi için geçerlidir. Prensip olarak çıkarma numuneleri, parçacıkların tanımlanmış özelliklere sahip parçacıklarla cihazın kalibrasyonuna göre boyutlandırıldığı ve sayıldığı bir otomatik ışık söndürme partikül sayacının algılama hacminden geçirilir. Elde edilen birincil sonuç, analiz edilen numunede bulunan kirleticilerin, farklı veya kümülatif olarak kantitatif parçacık boyut dağılımıdır. Analiz prosedürü şu temel adımlardan oluşur: analiz ekipmanının temizlenmesi, çıkarma sıvısının şartlandırılması, çıkarma sıvısının analizi ve sonraki durulama sıvısının analizi ve sonuçların ifade edilmesi.
• “ISO 16232-10 Bölüm 10: Sonuçların ifadesi” standardında, motorlu taşıtların akışkan devreleri için bileşenlerin partikül temizliğinin ölçüm sonuçlarının ifade ve sunum kuralları ve biçimleri tanımlanmaktadır. Ayrıca, partikül kontaminasyon verilerinin raporlanmasını ve iletilmesini basitleştirmek için bir temizlik kodlama sistemi tanımlanmaktadır. Bu standart ayrıca temizlik gerekliliklerini belirtmek için kullanılacak kuralları tanımlar, ancak akışkanların partikül temizliğinin ifadesini ilgilendirmez.

Prensip olarak ISO 16232 standart serisinde açıklanan çıkarma ve analiz yöntemlerinden birinde kullanılan çıkarma sıvısının tüm hacminde ölçülen partikül kontaminasyonu şu şekilde ölçülür:

• Bileşen başına
• Bir bileşenin ıslatılmış yüzeyinin 1 000 cm2’lik referans yüzeyine
• Bir bileşenin ıslatılmış hacminin 100 cm3’lük referans hacmine

Kuruluşumuz, bilim ve teknoloji alanında dünyada yaşanan gelişmeleri yakından takip eden ve sürekli kendini geliştiren güçlü bir çalışan kadrosuna sahiptir. Çeşitli sektörlerdeki işletmeler için verilen çok sayıda test, ölçüm, analiz ve değerlendirme çalışmaları arasında, “ISO 16232 Karayolu taşıtları - Sıvı devreleri bileşenlerinin temizliği” standardına uygun test hizmetleri de bulunmaktadır.