ASTM C1353/C1353M-20 Döner Platform Aşındırıcı Kullanılarak Ayak Trafiğine Maruz Kalan Boyutlu Taşın Aşınma Direncine Yönelik Standart Test Yöntemi

Amerikan Test ve Malzeme Kuruluşu (ASTM) tarafından yayınlanan “ASTM C1353/C1353M-20 Döner platform aşındırıcı kullanılarak ayak trafiğine maruz kalan boyutlu taşın aşınma direncine yönelik standart test yöntemi” standardında, ASTM C119 standardında açıklandığı gibi boyut taşının aşınmasından kaynaklanan hacim kaybının belirlenmesiyle bir aşınma direnci endeksinin oluşturulmasına yönelik bir prosedür açıklanmaktadır. Bu standart, “ASTM G195-22 Döner platform aşındırıcı kullanarak aşınma testleri yapmaya yönelik standart kılavuz” standardına dayanır. Bu test yöntemi, kontrollü koşullar altında aşınmanın neden olduğu boyut taşının hacim kaybını belirlemek için döner platformlu bir aşındırıcı kullanır. Bu test yöntemi, çeşitli boyut taşları arasındaki aşınma direncindeki farklılıkları göstermede faydalıdır. Bu test yöntemi, aynı tipteki taşları karşılaştırmada bir unsur sağlar.

Bu standardın amaçları doğrultusunda şu terimler ve tanımlar geçerlidir:

• Aşındırıcı, aşınma direncini değerlendirmek için kullanılan aşınma test aletidir, aşındırıcı olarak da bilinir.
• Aşınma döngüsü, aşınma testinde, aşındırıcının bir malzeme yüzeyi boyunca veya aşındırıcı boyunca malzeme yüzeyinin bir veya daha fazla hareketi, başlangıç pozisyonuna geri dönmesine izin verir. Döner platform test yöntemi durumunda, numunenin bir tam dönüşünden oluşur.
• Aşınma direnci endeksi, standart bir bağlanmış aşındırıcı tekerleğe karşı belirli sayıda devir uygulanan bir numunenin ağırlık kaybından hesaplanan bir sayıdır.
• Yüzey yenileme, test sırasında veya öncesinde aşındırıcı bir tekerleğin çalışan yüzeyini temizleme ve yenileme prosedürüdür.
• Numune, geometrik olarak düzenli bir taş bloğudur.
• Test numunesi, gönderilen numuneden kesilmiş, belirtilen boyut ve şekildeki düz bir prizmadır.

Bu standartta kullanılan diğer terimlerin tanımları için “ASTM C119-20 Boyutlu taşla ilgili standart terminoloji” standardı geçerlidir.

Numune, basınç ve aşındırıcı eylemin kontrollü koşulları altında döner sürtünme eylemi kullanılarak aşındırılır. Test numunesi bir döner platform üzerine monte edilir ve iki aşındırıcı tekerleğin kayma dönüşüne karşı dikey bir eksende döner. Bir aşındırıcı tekerlek numuneyi çevreye doğru dışarıya, diğeri ise merkeze doğru içeri doğru ovalarken, bir vakum sistemi test sırasında oluşan aşınma kalıntılarını temizler. Ortaya çıkan aşınma izleri yaklaşık 30 cm2’lik bir alan üzerinde çapraz yaylardan oluşan bir desen oluşturur. Aşınmaya karşı direnç, aşınma nedeniyle oluşan hacim kaybının belirlenmesi ve aşınma direnci endeksinin hesaplanmasıyla değerlendirilir.

Bu test yöntemi, boyut taşının aşınma direncini ölçmek için bir araç sağlar ve son kullanım performansı ile ilişkili olabilir veya malzeme performansını karşılaştırmalı olarak sıralamak için kullanılabilir veya her ikisi de kullanılabilir. Laboratuvardaki bir test makinesinde ölçülen boyut taşının aşınma direnci, genellikle malzemenin gerçek kullanımında deneyimlenen aşınma performansına katkıda bulunan birkaç faktörden sadece biridir. Tahmini ömrün hesaplanması sadece belirli aşınma verilerine dayanmamalıdır.

Boyut taşının aşınmaya karşı direnci, test koşulları, aşındırıcı türü, numune ve aşındırıcı arasındaki basınç, numunenin montajı ve bitirme malzemelerinin türü, cinsi veya miktarı gibi faktörlerden etkilenebilir.

Döner platform aşındırıcıyı kullanan aşınma testleri, belirli testler sırasında aşındırıcıdaki değişiklikler nedeniyle değişime uğrayabilir. Aşındırıcı türüne ve test numunesine bağlı olarak, aşındırıcı tekerlek yüzeyi, test numunelerinden bitirme veya diğer malzemelerin alınması nedeniyle değişebilir (yani tıkanabilir). Bu değişimi azaltmak için aşındırıcı tekerleklerin yeniden yüzeylendirilmesi gerekebilir.

Bu testlerde şu elemanlardan oluşan bir döner platform aşındırıcı kullanılır:

• Bir kauçuk ped, kelepçe plakası, merkezi olarak yerleştirilmiş dişli direk ve somun içeren çıkarılabilir bir numune döner tabla platformu. Döner tabla motorla çalıştırılmalı ve yüzeyinin düzleminde düz bir numunenin dairesel bir yüzey hareketini üretecek şekilde monte edilmelidir. Döner tabla platformu, çevresinden 1,6 mm mesafede 0,02 mm büyük olmayan bir sapma ile bir düzlemde önemli ölçüde dönmelidir.
• Döner tabla platformunu 72 artı7eksi 2 döngü/dakika veya 60 artı/eksi 2 döngü/dakika hızında döndürebilen bir motor.
• Aşındırıcı tekerleklerin ve aksesuar ağırlıklarının veya karşı ağırlıklarının bağlandığı bir çift mafsallı kol.
• Test sırasında numune yüzeyinden döküntüleri ve aşındırıcı parçacıkları çıkarmak için bir vakum emme sistemi ve vakum alma memesi. Vakum alma memesi yüksekliği ayarlanabilir olmalı ve memede iki adet 8 mm açıklık bulunmalıdır. Bir açıklık iki tekerlek arasına ve aşınma yolunun üzerine yerleştirilmeli ve diğeri çapraz olarak, iki açıklığın eksenleri arasında 76,2 mm mesafe olacak şekilde yerleştirilmelidir. Numunenin yüzeyindeki vakum emme kuvveti aşınma döküntülerini ve aşınmış parçacıkları çıkarmak için yeterli olmalıdır.
• Döner tabla platformu tarafından yapılan aşınma çevrimlerinin (devirlerin) sayısını kaydeden bir sayaç.

Testlerde ayrıca pivotlu kolların serbest ucuna takılı olan ve yatay olarak serbestçe dönebilen aşındırıcı tekerlekler kullanılır.

Yıllardır çok geniş bir yelpazede gerçekleştirdiği test, ölçüm, analiz ve değerlendirme çalışmaları ile her sektörden işletmelere destek olmaya çalışan kuruluşumuz, bilim ve teknoloji alanında dünyada yaşanan gelişmeleri yakından takip eden ve sürekli kendini geliştiren güçlü bir çalışan kadrosuna sahiptir. Bu çerçevede işletmelere “ASTM C1353/C1353M-20 Döner platform aşındırıcı kullanılarak ayak trafiğine maruz kalan boyutlu taşın aşınma direncine yönelik standart test yöntemi” standardına uygun test hizmetleri de verilmektedir.