Temeli bir Avrupa standardı olan ve sonrasında Uluslararası Standartlar Teşkilatı (ISO) tarafından yayınlanan “EN ISO 3668 Boyalar ve vernikler - Boyaların renklerinin görsel karşılaştırması” standardında, standart bir kabinde yapay ışık kaynakları kullanılarak boyaların veya ilgili ürünlerin filmlerinin renginin bir standart ile (bir referans standardı veya yeni hazırlanmış bir standart) görsel olarak karşılaştırılması için bir yöntem açıklanmaktadır. Aydınlatma ve görüntüleme koşullarının tüm ayrıntıları konusunda önceden anlaşma yapılmadan, örneğin metalik, özel efekt pigmentleri içeren kaplamalara bu standart uygulanmaz.
Prensip olarak karşılaştırılacak boya filmlerinin renkleri, renk eşleştirme kabini kullanılarak belirtilen aydınlatma ve görüntüleme koşulları altında gözlemlenir. Renk farkı bileşenlerinin (renk tonu, renk parlaklığı ve parlaklık) ifadesi için bir prosedür, yani belirli bir derecelendirme şeması kullanılarak açıklama tanımlanır. Metamerizmin değerlendirilmesi de dikkate alınır. Metamerizm, farklı spektral güç dağılımlarına sahip renklerin algılanan eşleşmesidir.
Doğal gün ışığının kalitesi değişkendir ve gözlemcilerin yargılarının yakındaki renkli nesnelerden etkilenmesi muhtemeldir. Bu nedenle hakem amaçları için renk uyumu kabininde yakından kontrol edilen yapay aydınlatma kullanılmalıdır. Gözlemci nötr renkte giysiler giymeli ve test edilen paneller dışında görüş alanında güçlü renkli yüzeylere izin verilmemelidir.
Renk eşleştirme kabini, dış ışığın hariç tutulduğu ve test paneline düşen ve CIE standart aydınlatıcı D65, CIE standart aydınlatıcı A (ISO 11664-2) veya CIE aydınlatıcı FL 11’in spektral güç dağılımına yakın bir ışık kaynağıyla aydınlatılan bir muhafaza olmalıdır. Farklı bir spektral dağılıma sahip bir ışık kaynağının kullanılması durumunda, ilgili taraflarca kararlaştırılmalıdır. Gün ışığının simülasyon kalitesi, CIE yayını no 51.2 ve ISO 23603 standardında belirtilen CIE yöntemi ile değerlendirilmelidir. Aydınlatıcının spektral dağılımı BC kategorisinde veya daha iyi olmalıdır.
Renk eşleştirme pozisyonundaki aydınlatma seviyesi 1000 lx ile 4000 lx arasında olmalı, koyu renkler için aralığın üst ucuna yakın bir rakam tercih edilmelidir. Genel kullanım için renk eşleştirme standının iç kısmı standartta verilen değerlerde olmalıdır. Ancak, çoğunlukla açık renkler ve beyaza yakın renkler karşılaştırılacaksa, incelenecek renkle daha düşük bir parlaklık kontrastı sağlamak için standın iç kısmı standartta belirtilen şekilde boyanabilir.
Renk karşılaştırması için uygun bir çevre alanı sağlamak amacıyla, kabindeki masa yüzeyi nötr gri bir panelle kaplanmalı ve aydınlatma faktörü ışık kabiniyle aynı renkte seçilmelidir. Normalde ışığın dağıtımını sağlamak ve lambanın görüntüsünün test panelinden yansımasını önlemek için bir dağıtıcı eleman (örneğin bir dağıtıcı ekran) kullanılmalıdır. Işık kaynağının spektral dağılım özellikleri, ekranın spektral iletimini içerecektir. Işık kaynağının üreticisi, ürününün bu standarda uymasının beklenebileceği çalışma saati sayısını açıklamalıdır.
Gözlemciler normal renk görüşüne sahip olmalı ve dikkatli seçilmelidir çünkü insanların önemli bir kısmı kusurlu renk görüşüne sahiptir. Bir Ishihara testi ciddi kusurları ortaya çıkarır, ancak bir gözlemcinin uygunluğunu doğrulamak için, örneğin Farnsworth 100 renk testi veya daha sıkı anomaloskop ölçümleri gibi daha hassas testler tercih edilir. Bir gözlemci görüşünü düzeltmek için gözlük takıyorsa, bunlar görünür spektrum boyunca düzgün spektral iletime sahip olmalıdır. Renk görüşü yaşla önemli ölçüde değiştiğinden, 40 yaş üstü gözlemcilerin, gözlemciden bir metamerik renk serisinden en iyi eşleşmeyi seçmesinin istendiği uygun bir yöntem kullanılarak test edilmesi tercih edilir. Renk karşılaştırma çalışması için, yalnızca normal renk görüşü değil, aynı zamanda renk ayrımı yeteneği veya deneyimi de önemlidir. Göz yorgunluğu etkilerinden kaçınmak için, pastel veya tamamlayıcı renkler güçlü renklerden hemen sonra görüntülenmemelidir.
Parlak, doygun renkleri karşılaştırırken, hızlı bir şekilde karar verilemiyorsa, gözlemci daha fazla karşılaştırma yapmadan önce çevredeki alanın nötr grisine birkaç saniye bakmalıdır. Gözlemci sürekli çalışırsa görsel yargıların kalitesi ciddi şekilde düşer. Bu nedenle, hiçbir renk eşleştirmesinin denenmediği birkaç dakikalık dinlenme süreleri sık sık alınmalıdır.
Hem test panelleri hem de referans renk standartları düz ve tercihen yaklaşık 150 mm x 100 mm boyutlarında olmalıdır. Test panelleri için uygun malzemeler ISO 1514 standarda uygun teneke, sert alüminyum, sırlı karton, çelik veya camdır. Panel boyutu ve görüş mesafesi, panelin gözde yaklaşık 10 derecelik bir açı yapan bir açıklığa sahip bir gözlem alanını kapsayacak şekilde seçilmelidir. Daha büyük paneller kullanılırsa, 10 derecelik gözlemciye karşılık gelen bir görüş alanı gri bir maske kullanılarak oluşturulmalıdır. Maskenin kare açıklıkları için tipik görüş mesafeleri ve boyutları standart içinde verilen tabloda yer almaktadır.
Sadece tatmin edici renk kalıcılığına sahip renk standartları referans standartları olarak kullanılmalıdır. Mümkün olan her yerde, referans standartları test panelleri ile aynı boyutta olmalı ve benzer parlaklık ve yüzey dokusuna sahip olmalıdır. Referans panelleri 23 derece artı/eksi 5 derece ortam sıcaklığında ve doğrudan güneş ışığına maruz kalmayacak şekilde, tercihen karanlık bir yerde saklanır. Panellerin yüzeyini darbelere ve çizilmelere karşı korumak için paneller kirletici içermeyen kağıt torbalara koyulur.
Test panelleri, belirtildiği şekilde ve uygun olduğu durumlarda ISO 1514 standardına uygun olarak hazırlanır. Panel, uygulama yöntemi ve film kalınlığı rengi önemli ölçüde etkileyebileceğinden, yakından belirtilen veya üzerinde anlaşılan bir yöntemle kaplanmalıdır. Test paneli standart bir boya ile karşılaştırılacaksa, test edilen boya veya sistemle kaplanmalıdır ve benzer bir panel standart boya veya sistemle kaplanmalıdır. Uygulama yöntemi ve uygulanan film kalınlığı mümkün olduğunca aynı olmalıdır. Uygulanan film kalınlığı, alt tabakanın etkisini ortadan kaldırmak için tercihen alt tabakanın tamamen gizlenmesini sağlayacak şekilde olmalıdır.
Her kaplanmış test paneli belirtilen süre boyunca ve belirtilen koşullar altında ve ISO 3270 standardında belirtilen standart atmosferde, serbest hava sirkülasyonu olan ve doğrudan güneş ışığına maruz kalmayan koşullarda en az 16 saat kurutulur veya fırınlanır.
Yıllardır çok geniş bir yelpazede gerçekleştirdiği test, ölçüm, analiz ve değerlendirme çalışmaları ile her sektörden işletmelere destek olmaya çalışan kuruluşumuz, bilim ve teknoloji alanında dünyada yaşanan gelişmeleri yakından takip eden ve sürekli kendini geliştiren güçlü bir çalışan kadrosuna sahiptir. Bu çerçevede işletmelere “EN ISO 3668 Boyalar ve vernikler - Boyaların renklerinin görsel karşılaştırması” standardına uygun test hizmetleri de verilmektedir.
Randevu almak, daha detaylı bilgi edinmek yada değerlendirme talep etmek için formumuzu doldurarak size ulaşmamızı isteyebilirsiniz.
EUROLAB , raporlama ve belgelendirme faaliyetlerini, United Accreditation Foundation (UAF), Türk Akreditasyon Kurumu (TÜRKAK), Enterprise Accreditation Foundation (EAF) kuruluşundan sağladığı akreditasyona dayanarak sürdürmektedir. Enterprise Accreditation Foundation (EAF), aynı zamanda Birleşmiş Milletler (UN GLOBAL COMPACT) imzacısıdır.
