ISO 12944 Boyalar ve Vernikler - Koruyucu Boya Sistemleriyle Çelik Yapıların Korozyona Karşı Korunması

Uluslararası Standartlar Örgütü (ISO) tarafından geliştirilen “ISO 12944 Boyalar ve vernikler - Koruyucu boya sistemleriyle çelik yapıların korozyona karşı korunması” standardı, aynı başlık altında yayınlanan şu alt bölümlerden oluşmaktadır:

• “ISO 12944-1 Bölüm 1: Genel giriş” standardında, ISO 12944 standardının genel kapsamı tanımlanmaktadır. Bazı temel terimler ve tanımlar ve ISO 12944 standardının diğer parçalarına genel bir giriş sağlar. Ayrıca, sağlık, güvenlik ve çevre koruma hakkında genel bir açıklama ve belirli bir proje için ISO 12944 standardı (tüm bölümler) kullanma yönergeleri içerir.
• “ISO 12944-2 Bölüm 2: Ortamların sınıflandırılması” standardında, çelik yapıların maruz kaldığı başlıca ortamların sınıflandırılması ve bu ortamların aşındırıcılığı açıklanmaktadır. Bu standart,
  • Standart numuneler tarafından kütle kaybına (veya kalınlık kaybına) dayalı atmosferik aşındırıcılık kategorilerini tanımlar ve çelik yapıların maruz kaldığı tipik doğal atmosferik ortamları açıklayarak aşındırıcılığın tahmini hakkında tavsiyelerde bulunur.
  • Suya batırılmış veya toprağa gömülmüş yapılar için farklı ortam kategorilerini açıklar.
  • Korozyon oranında önemli bir artışa neden olabilecek veya koruyucu boya sisteminin performansına daha yüksek talepler getirebilecek bazı özel korozyon gerilmeleri hakkında bilgi verir.

Belirli bir ortam veya aşındırıcılık kategorisi ile ilişkili korozyon gerilimleri, koruyucu boya sistemlerinin seçimini yöneten temel parametrelerden birini temsil eder.

Bu standart, özel atmosferlerden oluşan ortamların (örneğin kimyasal ve metalurji tesislerinin içinde ve çevresinde) sınıflandırılması ile ilgilenmez.

• “ISO 12944-3 Bölüm 3: Tasarım hususları” standardında, kaplamanın veya yapının erken korozyonunu ve bozulmasını önlemek için koruyucu boya sistemleriyle kaplanacak çelik yapıların tasarımına ilişkin temel kriterleri ele alınmaktadır. Bu standart, uygun ve uygunsuz tasarım örnekleri vererek, boya sistemlerinin uygulama, inceleme ve bakım sorunlarının nasıl önlenebileceğini göstermektedir. Çelik yapıların elleçlenmesini ve taşınmasını kolaylaştıran tasarım önlemleri de dikkate alınmaktadır.
• “ISO 12944-4 Bölüm 4: Yüzey tipleri ve yüzey hazırlığı” standardı, karbon veya düşük alaşımlı çelikten oluşan çelik yapıların şu tipteki yüzeylerini ve bunların hazırlanmasını kapsar:
  • Kaplanmamış yüzeyler
  • Çinko, alüminyum veya alaşımlarıyla termal olarak püskürtülmüş yüzeyler
  • Sıcak daldırma galvanizli yüzeyler
  • Çinko elektrokaplamalı yüzeyler
  • Şeritlenmiş yüzeyler
  • Prefabrikasyon astarıyla boyanmış yüzeyler
  • Diğer boyalı yüzeyler

Bu standart bir dizi yüzey hazırlama sınıfını tanımlar ancak yüzey hazırlığından önce alt tabakanın durumu için herhangi bir gereklilik belirtmez. Yüksek derecede cilalanmış yüzeyler ve işlenerek sertleştirilmiş yüzeyler bu belge kapsamında değildir.

• “ISO 12944-5 Bölüm 5: Koruyucu boya sistemleri” standardında, çelik yapıların korozyon koruması için yaygın olarak kullanılan boya ve boya sistemi türleri açıklanmaktadır. Bu standart ayrıca, ISO 12944-2 standardında tanımlanan korozivite kategorisi CX ve Im4 kategorileri ve farklı yüzey hazırlama dereceleri haricindeki farklı ortamlar için mevcut boya sistemlerinin seçimine yönelik kılavuzlar da içermektedir.
• “ISO 12944-6 Bölüm 6: Laboratuvar performans test yöntemleri” standardında, karbon çelik yapıların korozyon koruması için boya sistemlerinin değerlendirilmesi için laboratuvar test yöntemleri ve test koşulları açıklanmaktadır. Bu standardın, test sonuçlarının, dayanıklılığı belirlemek için kesin bilgi olarak değil, uygun boya sistemlerinin seçiminde bir yardımcı olarak değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Bu standart, kaplanmamış çelik, ISO 1461 standardına göre sıcak daldırma galvanizli çelik ve ISO 2063-1 ve ISO 2063-2 standartlarına göre termal püskürtmeli metalik kaplamalı çelik yüzeylere uygulanmak üzere tasarlanmış koruyucu boya sistemlerini kapsar. Ancak bu standart elektrokaplamalı veya boyalı çelik için koruyucu boya sistemleri için geçerli değildir. ISO 12944-2 standardında tanımlanan C2 ila C5 ve Im1 ila Im3 korozivite kategorileri için ortamlar dikkate alınır.
• “ISO 12944-7 Bölüm 7: Boya işlerinin yapılması ve denetlenmesi” standardında, atölyede veya sahada çelik yapılardaki boya işlerinin yürütülmesi ve denetlenmesine yönelik gereklilikler açıklanmaktadır. Ancak bu standart şunlara uygulanmaz
  • Boyanacak yüzeylerin hazırlanması (ISO 12944-4) ve bu tür işlerin denetlenmesi.
  • Metalik kaplamaların uygulanması.
  • Fosfatlama ve kromatlama gibi ön işlem yöntemleri ve daldırma, toz kaplama veya bobin kaplama gibi boya uygulama yöntemleri.
• “ISO 12944-8 Bölüm 8: Yeni iş ve bakım için şartnamelerin geliştirilmesi” standardında, koruyucu boya sistemleri kullanılarak çelik yapıların korozyon koruması için şartnamelerin geliştirilmesine yönelik esaslar açıklanmaktadır. Bu standart, atölyede veya sahada yeni iş ve bakımla ilgilidir ve ayrıca bireysel bileşenlerin korozyon koruması için de geçerlidir. Bu standart, iç mekan, açık hava ve suya daldırma veya toprağa gömme gibi ortamlarda farklı korozyon gerilimlerine maruz kalan çelik yapıların korozyon korumasını ve ayrıca örneğin orta veya yüksek sıcaklıklardan kaynaklanan özel gerilimleri kapsar. Farklı dayanıklılık aralıklarına duyulan ihtiyaç dikkate alınır. Sıcak daldırma galvanizli, metal püskürtmeli, çinko elektrokaplamalı veya şeritlendirilmiş ve daha önce boyanmış çelik yüzeyler de bu standardın kapsamı içindedir.

Bu standartta, korozyon koruma çalışmasının kalitesini ve kullanılan koruyucu boya sistemlerinin performansını değerlendirmek için referans alanları ele alınmaktadır. Bu standart, bir şartname yazılırken dikkate alınan yeni iş ve bakım planlamak için ayrıntılı akış şemaları sağlar. Bu standart, aşırı korozyon gerilmeleri veya yüksek sıcaklıklar meydana geldiğinde veya koruyucu boya sistemlerinin demir dışı metaller veya beton gibi diğer yüzeylerde kullanılması durumunda uygun özellikleri tanımlamak için bir kılavuz olarak da kullanılabilir.

• “ISO 12944-9 Bölüm 9: Açık deniz ve ilgili yapılar için koruyucu boya sistemleri ve laboratuvar performans test yöntemleri” standardında, açık deniz ve ilgili yapılar (yani deniz atmosferine maruz kalanlar ve deniz veya acı suya daldırılanlar) için koruyucu boya sistemlerinin performans gereklilikleri açıklanmaktadır. Bu tür yapılar, ISO 12944-2 standardında tanımlandığı gibi aşındırıcılık kategorisi CX (açık deniz) ve daldırma kategorisi Im4 ortamlarına maruz kalır. Bu standart, ISO 12944-1 standardına göre yüksek dayanıklılık için boya sistemlerini açıklar. Bu standart, karbon çeliğinden yapılmış yapılar için geçerlidir ve Kadmiyum/bizmut krom ve çinko/bizmut krom yüzeylerini kapsamaz. Yalıtım veya beton altındaki yüzeyler için geçerli değildir. Bu standart, eksi 20 derece ile artı 80 derece arasındaki bir servis sıcaklığı aralığı için tasarlanmış boya sistemleri için geçerlidir ve performans testi, boya sistemlerinin bu sıcaklık aralığı için uygunluğunu doğrulamayı amaçlamaktadır.

Yıllardır çok geniş bir yelpazede gerçekleştirdiği test, ölçüm, analiz ve değerlendirme çalışmaları ile her sektörden işletmelere destek olmaya çalışan kuruluşumuz, bilim ve teknoloji alanında dünyada yaşanan gelişmeleri yakından takip eden ve sürekli kendini geliştiren güçlü bir çalışan kadrosuna sahiptir. Bu çerçevede işletmelere “ISO 12944 Boyalar ve vernikler - Koruyucu boya sistemleriyle çelik yapıların korozyona karşı korunması” standardına uygun test hizmetleri de verilmektedir.