IS 1528-1 Refrakter Malzemeler için Pirometrik Koni Eşdeğeri (PCE) veya Yumuşama Noktası Belirlemesi

Hindistan Standartları Bürosu (BIS) tarafından yayınlanan “IS 1528-1 Refrakter malzemeler için örnekleme ve fiziksel test yöntemleri - Bölüm 1 Pirometrik koni eşdeğeri (PCE) veya yumuşama noktası belirlemesi” standardında, refrakter malzemelerin pirometrik koni eşdeğeri (PCE) veya yumuşama noktasının belirlenmesine yönelik bir prosedür açıklanmaktadır.

Açıklanan test yönteminin amacı, test edilen refrakter malzemeden hazırlanan test konilerini standart pirometrik konilerle karşılaştırarak refrakter malzemelerin yumuşama noktasını belirlemektir. Bu testlerde nötr veya oksitleyici bir atmosferin korunabileceği tipte bir fırın tercih edilmelidir.

Yeniden ısıtma sırasında önemli ölçüde değişikliğe tabi tutulan hammaddelerden hazırlanan test parçaları, refrakterlikleri belirlenmeden önce ısıtılarak stabilize edilmelidir. Özellikle, killer yaklaşık 1000 derecede kalsine edilmelidir. Kalsinasyondan sonra, test parçaları bu standardın gerekliliklerine uymalıdır.

• Pişmiş şekiller: 1 kg malzeme alınır. Tuğla veya şekiller durumunda, diğer testler için alınan bir dizi test parçasının tuğlalarından veya parçalarından kompozit bir numune elde edilir ve bu parçalar, çapı 5 mm’den büyük olmayan topakları geçirecek şekilde ayarlanmış silindirler veya çeneli kırıcılar vasıtasıyla boyut olarak küçültülür. Kırma veya öğütme sırasında numunenin çelik parçacıkları ile kirlenmesini önlemek için önlemler alınmalıdır. Öğütmenin farklı aşamalarıyla miktarı dörtte bir oranında azaltılır ve test numunesi olarak yaklaşık 50 g’a düşürülür. Malzemenin tamamı uygun bir öğütücü veya akik havanla 212 mikron elekten geçecek şekilde öğütülür. Öğütme ve kırma işlemleri sırasında giren demir parçacıklarını ayırmak için mıknatıs kullanılmalıdır, ancak malzemeler kendileri manyetiktir. İnce parçacıkların aşırı indirgenmesini önlemek için, indirgeme işlemi sırasında numuneyi elekten atarak bunlar sık sık çıkarılır ve tüm numune elekten geçene kadar daha iri parçacıkların öğütülmesine devam edilir.
• Kuru monolitik malzemeler: Plastik refrakterler, sıkıştırma malzemeleri ve refrakter çimento gibi şekillendirilmemiş malzemelerin numuneleri, malzemeye ve kullanım koşullarına uygun bir şekilde şekillendirilmeli ve pişirilmelidir. Pişirme sıcaklığı test raporunda belirtilmelidir.

Harç için kuru monolitik malzemelere göre numune hazırlanır ve varsa sıvı bileşeni uygun oranda eklenir. Her durumda, yabancı madde girişini önlemek için ezme ve öğütme yapılmalıdır. Her aşamada, test parçalarının içeriklerinin numuneleri gerçekten temsil edecek şekilde dikkatlice karıştırma yapılmalıdır.

Test konisi şu şekilde hazırlanır:

• Kalıplama: Hazırlanan numune iyice karıştırılır ve yeterli miktarda alkali içermeyen dekstrin veya tutkal ve su ekledikten sonra, tercihen pirinçten yapılmış, tabanın kenarlarında 8 mm ve 25 mm yüksekliğinde tetrahedron şeklinde bir metal kalıba test konileri yerleştirilir.
• Sinterleme: Kuru haldeyken, gerekirse test konileri, elleçlemeye izin verecek şekilde sert bir duruma sinterlemek amacıyla 1000 dereceyi aşmayan bir sıcaklıkta ön yakmaya tabi tutulur.

Test yönteminin adımları şu şekildedir:

• Test konileri ve standart pirometrik koniler, kullanılan tipik standart konilerin özellikleri tabloda bildirildiği gibi, bağlayıcı malzeme yardımıyla bir plaka üzerine monte edilir. Hem plaka hem de bağlayıcı malzeme, konilerin eriyebilirliğini etkilemeyecek bir bileşimde olmalıdır.
• Koniler, tabanları plakaya yaklaşık 3 mm derinliğe gömülmüş ve yüzeylerden biri plakanın merkezine doğru eğimli ve yatayla 82 derece açı yapacak şekilde monte edilir. Test konileri, mümkün olduğunca, aralarında standart koniler olacak şekilde, plakanın dış kenarı etrafına yerleştirilir.
• Test parçalarını ve ona bağlı pirometrik referans konilerini içeren test plakası, fırının düzgün sıcaklık bölgesine yerleştirilir. Isıtma sırasında fırında indirgeyici koşullardan kaçınmak gerekir. Alevin doğrudan konilere veya koni plakasına çarpmamasına dikkat edilmelidir. Isının dağılımının düzgünlüğü açısından fırın aralıklarla kontrol edilir.
• 1,5 ila 2 saatlik bir süre boyunca fırının sıcaklığı test malzemesinin tahmini refrakterlik sıcaklığının 200 derece altına yükseltilir.
• Sıcaklık 2,5 derece/dakika hızında veya koni üreticisinin belirttiği hızda yükseltilir. Isıtma, belirtilen sıcaklık artış eğrisinden herhangi bir anda sapmanın 10 dereceden az olması için korunur.
• Koninin yumuşaması, üst kısmının eğilmesi ve koninin ucunun plak yüzeyine değmesi ile gösterilir.
• Yumuşama noktası, yumuşama zamanı bakımından test konisine en yakın olan standart pirometrik koni cinsinden bildirilir. Eğer test konisi bir koniden sonra ama bir sonraki koniden önce ve yaklaşık olarak ikisinin ortasında yumuşarsa, yumuşama noktası bildirilmelidir. Eğer test konisi erken bir konide bükülmeye başlarsa ancak daha sonraki bir konide aşağı doğru eğilmezse, bu durum bildirilmelidir.
• Standart konilerin standart pirometrik koni eşdeğerleri “Referans sıcaklık ve koni tanımları” başlıklı tabloda yer almaktadır.

Örnekleme prosedürü ve uygunluk kriterleri IS 1528-7 standardında belirtildiği gibi olmalıdır.

Yıllardır çok geniş bir yelpazede gerçekleştirdiği test, ölçüm, analiz ve değerlendirme çalışmaları ile her sektörden işletmelere destek olmaya çalışan kuruluşumuz, bilim ve teknoloji alanında dünyada yaşanan gelişmeleri yakından takip eden ve sürekli kendini geliştiren güçlü bir çalışan kadrosuna sahiptir. Bu çerçevede işletmelere “IS 1528-1 Refrakter malzemeler için örnekleme ve fiziksel test yöntemleri - Bölüm 1 Pirometrik koni eşdeğeri (PCE) veya yumuşama noktası belirlemesi” standardına uygun test hizmetleri de verilmektedir.