Alman Otomotiv Endüstrisi Birliği (VDA) tarafından yayınlanan “VDA 230-206 Malzeme çiftlerinin yapışma-kayma davranışının incelenmesi” standardında, araçların iç kısımlarında kullanılan malzemelerin yapışma-kayma davranışlarını tespit etmek için kullanılan çeşitli yöntemler açıklanmaktadır.
Şu sayılan materyaller bu standardın konusudur:
Müşteri ile istişare edilerek diğer malzemeler de bu standarda göre test edilebilir.
Yapışma-kayma davranışının nedenleri, bir yandan gövde yüzeylerinin mikro yapıları arasındaki karşılıklı bağlanmalar, diğer yandan gövdeler arasındaki moleküller arası kuvvetlerdir (yapışma). Ayrıca, yapışma-kayma etkisi aynı zamanda temas halindeki cisimlerin hareket sırasına da bağlıdır.
Yapışma-kayma etkisi, malzeme eşleşmesinin sönümlenmesine bağlı olarak yapı kaynaklı sesle yayılır ve örneğin araçlarda çok istenmeyen gürültülere yol açabilir. Bu durum, gıcırdayan kapılardan, tıkırdayan sileceklerden veya araç içlerinden gelen gıcırtı seslerinden fark edilir. Ayrıca, yapışma-kayma, düzgün sürtünmeden çok daha fazla, aşınmanın ve malzeme yorgunluğunun artmasına yol açabildiği gibi, hassas makinelerde, dişli millerde ve diğer tahrik ünitelerinde en ufak hareketleri bile tamamen durdurabilir.
Malzemelerin fiziksel özellikleri sıcaklık ve nemin etkisiyle değişebildiği gibi iklim de yapışma-kayma davranışını etkiler. Bu durum genellikle deri ve suni derinin kendiyle veya sert plastiklerle temas etmesi durumunda olduğu gibi, yüksek sıcaklıklarda daha da artar.
Poliamid gibi diğer polimer malzemeler, yüksek neme tepki vererek yapışma-kayma etkisinin artmasına neden olur. Elastomer malzemelerden üretilen contalar gibi cam veya boyalı yüzeylerle bir arada kullanılan bileşenler de yüksek neme maruz kaldıklarında yapışma-kayma kaynaklı titreşim ve gıcırtıya maruz kalırlar.
Gürültü davranışını, bağıl hız gibi faktörler de etkiler. Yumuşak yüzeyli katıların düşük hızlarda yapışma-kayma eğilimi daha yüksekken, birçok sert plastik tam tersi etkiyi göstermektedir. Karşı önlemlerin de buna göre uyarlanması gerekir. Yapışma-kayma etkisinin gürültü oluşumuna olan etkileri her zaman bileşenin doğal frekansına ve dolayısıyla kütlesine bağlıdır. Malzeme geliştirmede, yapışma-kaymanın önlenmesi bu nedenle malzeme gereksinimlerinin giderek artan bir yönüdür.
Yapışma-kayma testlerinde kullanılan ilk ekipmanlarda iki malzeme ayarlanabilir bir normal kuvvetle temas ettirilir ve yine ayarlanabilir bir hızla karşılıklı olarak enine hareket ettirilir. Statik sürtünme düz bir yayı hareket yönünde saptırır. Bir noktada yayın geri yükleme kuvveti, iki malzemenin statik sürtünmesini aşar ve yapışma durumundan kayma durumuna ani bir geçiş olur. Bu süreçte enerji açığa çıkar. Bu enerji bir ivmeölçer yardımı ile tespit edilir.
Yapışma-kayma davranışından etkilenen çok sayıda endüstri bulunmaktadır. Sadece otomotiv sektöründe değil, farklı titreşimler sonucu ve farklı sıcaklıklarda malzemelerin birbirleriyle temas etmesi sonucunda yapışma-kayma etkisi ve buna bağlı rahatsız edici sesler ortaya çıkabiliyor. Gıcırtı, çatırtı gibi rahatsız edici sesler istenmediği gibi, hareketlerin durması ve bunun sonucunda ortaya çıkan arızalar da istenmez.
Binek araç iç mekanlarında hakiki veya suni deri malzeme kombinasyonlarına sıklıkla rastlanıyor. Bunlar sadece lüks segmentte değil, sıklıkla rahatsız edici seslere neden oluyor. Bunun sonucunda ortaya çıkan müşteri şikayetleri ve buna bağlı olarak otomobil üreticileri için ortaya çıkan yüksek maliyetler üzerine, bu soruna tam olarak çözüm getirmek amacıyla VDA 230/206 standardı geliştirilmiştir.
Almanların çoğu ve çok sayıda küresel otomotiv üreticisi, tedarikçilerinin yapışma-kayma yapmayan malzemeler tedarik etmesini sağlamak amacıyla test spesifikasyonlarında bu standardı benimsemiştir. Örneğin deri, modifiye edilmiş bir son kat ile optimize edilebilir. Suni deride ise bu, modifiye edilmiş bir malzeme formülasyonu ile sağlanır.
Yıllardır çok geniş bir yelpazede gerçekleştirdiği test, ölçüm, analiz ve değerlendirme çalışmaları ile her sektörden işletmelere destek olmaya çalışan kuruluşumuz, bilim ve teknoloji alanında dünyada yaşanan gelişmeleri yakından takip eden ve sürekli kendini geliştiren güçlü bir çalışan kadrosuna sahiptir. Bu çerçevede işletmelere “VDA 230-206 Malzeme çiftlerinin yapışma-kayma davranışının incelenmesi” standardına uygun test hizmetleri de verilmektedir.
Randevu almak, daha detaylı bilgi edinmek yada değerlendirme talep etmek için formumuzu doldurarak size ulaşmamızı isteyebilirsiniz.
EUROLAB , raporlama ve belgelendirme faaliyetlerini, United Accreditation Foundation (UAF), Türk Akreditasyon Kurumu (TÜRKAK), Enterprise Accreditation Foundation (EAF) kuruluşundan sağladığı akreditasyona dayanarak sürdürmektedir. Enterprise Accreditation Foundation (EAF), aynı zamanda Birleşmiş Milletler (UN GLOBAL COMPACT) imzacısıdır.
