
Uluslararası Standardizasyon Örgütü (ISO) tarafından yayınlanan “ISO 4316 Yüzey aktif maddeler - Sulu çözeltilerin pH’ının belirlenmesi - Potansiyometrik yöntem“ standardında, yüzey aktif maddelerin sulu çözeltilerinin pH değerinin belirlenmesi için bir yöntem açıklanmaktadır. Bu yöntem, sadece her ürün için özel standartta belirtildiği takdirde geçerlidir.

Bu yöntem, yüzey aktif maddenin sulu çözeltisine daldırılmış bir cam elektrot ile bir referans elektrot arasındaki potansiyel farkının potansiyometrik ölçümü prensibine dayanır. Yüzey aktif madde numunesi, ISO 607 standardında verilen talimatlara göre hazırlanmalı ve saklanmalıdır.
Test uygulanırken, yaklaşık 10 g numunesi 0,01 g hassasiyetle tartılır. Test porsiyonundan alınan test solüsyonunun hazırlanması ve konsantrasyonu, her ürün için özel standartta belirtilmelidir. pH ölçer, üreticinin talimatlarına göre, seçilen iki standart tampon solüsyonunu kullanılarak, belirtilen sıcaklıkta kalibre edilir. pH ölçümü yapılırken, tüm ölçümler için, elektrotların, yıkamada kullanılan suyun ve standart tampon solüsyonlarının veya test solüsyonlarının sıcaklıkları 20 derece artı/eksi 1 dereceye ayarlanmalı ve mümkün olduğunca birbirine yakın olmalıdır. Bu sıcaklıklar arasında 1 dereceden fazla fark olmamalıdır.
Cihaz kalibre edildikten sonra, elektrotlar önce su ve ardından test solüsyonu ile yıkanır. Test solüsyonu karıştırılır, ölçüm kabına yeterli miktarda koyulur ve elektrotlar içine daldırılır. pH ölçerin okumasının 1 dakika boyunca stabil olduğu kontrol edilir ve ardından değer kaydedilir.
Aynı işlemler test solüsyonunun yeni bir kısmıyla tekrarlanır. İkinci ölçüm, ilkinden 0,1 pH birimi veya daha fazla farklıysa, üçüncü bir ölçüm yapılır. Bu değer kesin değilse, kalibrasyon dahil olmak üzere testi tekrarlanır. Katyonik yüzey durumunda, pH ölçer her ölçümden sonra kontrol edilir.
Ortalama değer en yakın 0,1 pH birimine yuvarlanmalıdır. Sonuçlar, 20 derecede pH birimi cinsinden ifade edilir.
Kısaca ISO 4316 standardı, anyonik yüzey aktif maddelerin çok özel bir özelliğini ölçen bir test yöntemidir: kalsiyum sabunlarını dağıtma kabiliyetleri (genellikle kireç sabunu dispersiyonu veya kalsiyum sabunu dağıtma gücü).
Basitçe ifade etmek gerekirse, şu soruyu yanıtlar: bu yüzey aktif madde, sert su sabunlarının o rahatsız edici, yağlı tortuları oluşturmasını ne kadar iyi engelliyor? Bu, sert su bölgelerinde kullanılan çamaşır deterjanları, şampuanlar, bulaşık deterjanları ve endüstriyel temizleyiciler için kritik öneme sahiptir.
Sıradan sabunlar sert suda (kalsiyum veya magnezyum iyonları içeren su) kullanıldığında, çözünmeyen kalsiyum sabunları oluşturmak üzere reaksiyona girer. Bu kalsiyum sabunları, küvetlerde, lavaboların etrafında veya sert suda çamaşırlarda kalan yağlı tabakada görünen grimsi beyaz köpüktür. Ayrıca temizleme verimliliğini de önemli ölçüde azaltır.
Modern sentetik anyonik yüzey aktif maddeler (örneğin alkilbenzen sülfonatlar, alkol eter sülfatlar, alfa-olefin sülfonatlar) sertlik iyonlarına karşı çok daha dayanıklıdır ve çoğu bu kalsiyum sabunlarını aktif olarak dağıtarak onları askıda tutar ve tortulaşmasını önler. Dağıtma gücü ne kadar yüksekse, yüzey aktif madde çok sert sularda ekstra güçlendiricilere (eskiden fosfatlar veya günümüzde zeolitler / polikarboksilatlar gibi) ihtiyaç duymadan o kadar iyi performans gösterir.
ISO 4316 test yöntemi uygulanırken, standart bir kalsiyum sabunu dispersiyonu hazırlanır (su içinde kalsiyum oleat veya kalsiyum stearat, çok kararsız, floküle edici bir süspansiyon). Artan miktarlarda test yüzey aktif madde çözeltisi eklenir. Karışım çalkalanır ve bekletilir. Sonuç noktasına, orijinal kalsiyum sabununun yüzde 20’si dağılmış halde kaldığında ulaşılır (filtrasyon veya santrifüjlemeden sonra dağılmış sabunun asit titrasyonu ile ölçülür). Sonuç, kireç sabunu dağıtma gücü olarak ifade edilir. Bu genellikle 100 g kalsiyum sabununu dağıtmak için gereken yüzey aktif maddenin gram cinsinden miktarıdır. Daha düşük sayı değer, daha iyi dağıtma gücünü ifade eder.
Önceki yıllarda ülkeler sabundan sentetik deterjanlara geçerken, kireç sabunu dispersiyon gücü, özellikle suyun genellikle çok sert olduğu ülkelerde, anyonik yüzey aktif maddeler için en önemli seçim kriterlerinden biriydi. Bu test, birçok ticari gerekliliğin (örneğin ihale şartnamelerinde “minimum kireç sabunu dağıtıcı gücü değeri 5“) temelini oluşturuyordu. Bu test yöntemi, bazı erken dönem alkilbenzen sülfonatların iyi köpürmelerine rağmen sert suda neden düşük performans gösterdiğini açıklamaya yardımcı olmuştur.
ISO 4316 standardı bugün hala önemini korumaktadır. Bu standardın bu kadar önemli görülmesinin başlıca nedenleri şunlardır:
Kuruluşumuz, yıllardır yetkin ve deneyimli bir kadro ile müşterilerinin ihtiyaçlarını anlamakta, ihtiyaç duydukları ileri test hizmetlerini vermekte ve yönetim sistemlerinin kurulması, uygulanması ve iyileştirilmesi konusunda yardımcı olmaktadır. Bu çerçevede işletmelere “ISO 4316 Yüzey aktif maddeler - Sulu çözeltilerin pH’ının belirlenmesi - Potansiyometrik yöntem“ standardına uygun test hizmetleri de verilmektedir.
