ISO 23529 Kauçuk Test Parçalarının Hazırlanması ve Şartlandırılması

Uluslararası Standartlar Teşkilatı (ISO) tarafından yayınlanan “ISO 23529 Kauçuk - Fiziksel test yöntemleri için test parçalarının hazırlanması ve şartlandırılmasına ilişkin genel prosedürler” standardında, diğer uluslararası standartlarda belirtilen fiziksel testlerde kullanılmak üzere kauçuk test parçalarının hazırlanması, ölçülmesi, işaretlenmesi, depolanması ve şartlandırılması için genel prosedürler ve testler sırasında kullanılacak tercih edilen koşullar açıklanmaktadır.

Belirli bir teste veya malzemeye uygulanabilir veya belirli bir iklim ortamını simüle eden özel koşullar bu standarda dahil değildir. Ayrıca tüm ürünlerin test edilmesi için özel gereklilikler de dahil değildir. Bu standart, kauçuk test parçalarının ve ürünlerinin oluşturulması ve test edilmesi arasında uyulması gereken zaman aralığına ilişkin gereklilikleri de belirtir. Bu tür gereklilikler, yeniden üretilebilir test sonuçları elde etmek ve müşteri ile tedarikçi arasındaki anlaşmazlıkları en aza indirmek için gereklidir.

Her bir test parçasının kimliği, sağlanan numune ile tanımlanabilecek ve hazırlama, depolama, şartlandırma ve ölçümle ilgili tüm ayrıntılar her bir test parçasına kadar izlenebilecek şekilde kayıt altında tutulmalıdır. Her numune veya test parçası, hazırlanmasının ve test edilmesinin her aşamasında işaretleme veya ayırma yoluyla ayrı ayrı tanımlanabilir olmalıdır. İşaretleme, tanımlama yöntemi olarak kullanıldığında, işaretler, test parçasının veya numunenin atılıncaya kadar tanımlanabilir kalmasını sağlayacak kadar dayanıklı olmalıdır. Tane etkilerinin önemli olabileceği durumlarda, tane yönü her bir numune veya test parçası üzerinde tanımlanmalıdır. İşaretleme yöntemi, numunenin veya test parçasının özelliklerini etkilememeli ve önemli yüzeylerden, yani doğrudan test edilecek yüzeylerden (örneğin aşınma testlerinde) veya testte bir kırığın sonlandığı yüzeylerden (örneğin yırtılma veya çekme testleri) kaçınmalıdır.

Standart laboratuvar sıcaklığı, ulusal uygulamaya göre 23 derece artı7eksi 2 derece veya 27 derece artı/eksi 2 derece olmalıdır. Daha yakın bir tolerans gerekiyorsa, artı/eksi 1 derece olmalıdır. Ilıman ülkelerde normalde standart laboratuvar sıcaklığı 23 derecedir ve tropikal ve subtropikal ülkelerde normalde standart laboratuvar sıcaklığı 27 derecedir.

Hem sıcaklığın hem de nemin kontrol edilmesi gerekiyorsa, bunlar standart içinde verilen tablodan seçilmelidir. Sıcaklık ve nem kontrolü gerekli olmadığında, geçerli ortam sıcaklığı ve nemi kullanılabilir. Sonuncu koşullar, standart laboratuvar koşullarının kolayca elde edilemediği durumlarda kullanılmalıdır.

Test parçalarının hazırlanmasını bekleyen numuneler ve şartlandırmadan önceki test parçaları, ısı veya ışık gibi ortam koşulları veya örneğin diğer numunelerden çapraz kontaminasyon gibi kirlenme olasılığını en aza indiren koşullar altında depolanmalıdır.

Tüm testler için, malzemenin oluşturulması ile test arasındaki asgari süre 16 saat olmalıdır. Test parçaları bir üründen kesildiğinde veya tüm bir ürün, örneğin köprü yatakları, test edildiğinde, malzemenin oluşturulması ile test arasındaki 16 saatten önemli ölçüde daha fazla süre gerekebilir. Bu durumlarda, asgari süre ürün spesifikasyonunda veya ilgili test yönteminde belirtilen şekilde olmalıdır.

Ürün dışı testler için, malzemenin oluşturulması ile test arasındaki azami süre 4 hafta olmalı ve karşılaştırılabilir olması amaçlanan değerlendirmeler için, testler mümkün olduğunca aynı zaman aralığından sonra gerçekleştirilmelidir.

Ürün testleri için, mümkün olduğunda, ürünün oluşturulması ile test arasındaki süre 3 ayı geçmemelidir. Diğer durumlarda, testler, ürünün müşteri tarafından teslim alındığı tarihten itibaren 2 ay içinde yapılmalıdır.

Bu gereklilikler sadece ilk kauçuk malzeme testlerine ve hem ilk hem de teslimat aşamasındaki ürün testlerine ilişkindir. Diğer amaçlar için özel testler, örneğin proses kontrolü amacıyla veya anormal depolama koşullarının bir ürün üzerindeki etkisini değerlendirmek için her zaman gerçekleştirilebilir. Bu tür nedenler, test raporunda açıkça belirtilmelidir.

Vulkanize edilmemiş bileşik durumunda partiler, belirtilen standart laboratuvar sıcaklıklarından birinde, tercihen havadan nem emilimini önlemek için kapalı bir kapta veya yüzde 50 artı/eksi yüzde 5 bağıl nemin kontrol edildiği bir odada 2 saat ile 24 saat arasında şartlandırılmalıdır.

Test parçası kalınlığı ilgili test yönteminde belirtildiği gibi olmalıdır. Ancak, numunenin orijinal yüzeyinin korunmasının gerekli olduğu durumlarda tablodakilerden farklı test parçası kalınlıkları belirtilebilir. Malzeme, özellikle ürünlerden, test gerektirdiğinde ancak tabloda önerilen kalınlıkta mevcut olmadığında, kalınlığın öngörülen sınırlar içinde ayarlanması için prosedürler gereklidir. Önerilen prosedürler bu standartta verilmiştir. Çoğu durumda, test parçalarının kesilmesinden önce malzeme üzerinde kalınlık ayarlamaları yapılmalıdır. Çoğu kauçuk için, ayırma veya parlatma yüzeyi değiştirir. Bu nedenle, yüzeye bağlı bir özellik ölçüldüğünde, orijinal yüzeyi korumak için tablodaki kalınlıkların dışında kalınlıkların belirtilmesi gerekebilir.

Bu standart, güvenilir ve doğru fiziksel özellik ölçümleri için kritik öneme sahip olan tekdüze numune işleme prosedürlerini garanti altına aldığından, diğer ISO kauçuk test standartlarında (örneğin çekme dayanımı, sertlik, yaşlanma) yaygın olarak referans alınmaktadır.

Yıllardır çok geniş bir yelpazede gerçekleştirdiği test, ölçüm, analiz ve değerlendirme çalışmaları ile her sektörden işletmelere destek olmaya çalışan kuruluşumuz, bilim ve teknoloji alanında dünyada yaşanan gelişmeleri yakından takip eden ve sürekli kendini geliştiren güçlü bir çalışan kadrosuna sahiptir. Bu çerçevede işletmelere “ISO 23529 Kauçuk - Fiziksel test yöntemleri için test parçalarının hazırlanması ve şartlandırılmasına ilişkin genel prosedürler” standardına uygun test hizmetleri de verilmektedir.