ASTM E18 Metalik Malzemelerin Rockwell Sertliği için Standart Test Yöntemleri

Amerikan Test ve Malzeme Kurumu (ASTM) tarafından geliştirilen “ASTM E18 Metalik malzemelerin Rockwell sertliği için standart test yöntemleri” standardında, Rockwell girinti sertlik ilkesine göre metalik malzemelerin Rockwell sertliğinin ve Rockwell yüzeysel sertliğinin belirlenmesine yönelik test yöntemleri açıklanmaktadır. Bu standart, Rockwell sertlik makineleri için gereklilikleri ve Rockwell sertlik testlerini gerçekleştirme prosedürlerini sağlar.

Bu test yöntemi, Rockwell sertliğini Rockwell sertlik testi ilkesine göre ölçen ve test makinesinin doğrudan ve dolaylı doğrulamaları dahil olmak üzere bu test yönteminin tüm gerekliliklerini karşılayabilen taşınabilir Rockwell sertlik test makinelerinin kullanımı için gereklilikleri içerir. Doğrudan doğrulama gerekliliklerini karşılayamayan ve sadece dolaylı doğrulama gereklilikleriyle doğrulanabilen taşınabilir Rockwell sertlik test makineleri ASTM E110 standardında ele alınmaktadır.

Bu standart ayrıca şu ek gereksinimleri içerir:

• Rockwell sertlik test makinelerinin doğrulanması (Ek A1)
• Rockwell sertlik standardizasyon makineleri (Ek A2)
• Rockwell girinti kesicilerin standardizasyonu (Ek A3)
• Rockwell sertlik test bloklarının standardizasyonu (Ek A4)
• Bir test parçasının minimum kalınlığını belirlemeye yönelik kılavuzlar (Ek A5)
• Dışbükey silindirik yüzeylerde test yaparken sertlik değeri düzeltmeleri (Ek A6)

Bu standart aynı zamanda Rockwell sertlik testiyle şu zorunlu olmayan bilgileri içerir:

• Çekme dayanımına karşılık gelen sertlik değerlerini veren ASTM standartları listesi (Ek X1)
• Rockwell sertlik belirsizliğini belirlemeye yönelik prosedür örnekleri (Ek X2)

Test prensipleri, test prosedürleri ve doğrulama prosedürleri hem Rockwell hem de Rockwell yüzeysel sertlik testleri için esasen aynıdır. İki test arasındaki önemli farklar, test kuvvetlerinin Rockwell yüzeysel testi için Rockwell testinden daha küçük olmasıdır. Kullanılan ölçeğe bağlı olarak her iki test için de aynı tip ve boyutta girintiler kullanılabilir. Buna göre, bu standart boyunca, aksi belirtilmediği sürece Rockwell terimi hem Rockwell hem de Rockwell yüzeysel anlamına gelir.

Rockwell sertlik testi, metalik malzemeler hakkında yararlı bilgiler sağlayabilen deneysel bir girinti sertlik testidir. Bu bilgiler, metalik malzemelerin çekme dayanımı, aşınma direnci, süneklik ve diğer fiziksel özellikleriyle ilişkilendirilebilir ve kalite kontrolü ve malzeme seçiminde yararlı olabilir. Rockwell sertlik testleri, ticari sevkiyatların kabul testleri için tatmin edici kabul edilir ve bu amaçla endüstride yaygın olarak kullanılmıştır. Bir parçanın belirli bir yerinde yapılan Rockwell sertlik testi, tüm parçanın veya son ürünün fiziksel özelliklerini temsil etmeyebilir. Bu standart test yöntemine uyulması, aksi belirtilmediği sürece ulusal Rockwell sertlik standartlarına izlenebilirlik sağlar.

Rockwell girinti sertlik testi, kuvvet uygulama ve kaldırma olmak üzere üç adıma ayrılmıştır. Birinci adımda çöküntü oluşturucu, test numunesiyle temas ettirilir ve ön test kuvveti uygulanır. Ön test kuvveti belirtilen bir bekleme süresi boyunca tutulduktan sonra, girintinin temel derinliği ölçülür. İkinci adımda çöküntü oluşturucu üzerindeki kuvvet, toplam test kuvvetine ulaşmak için ilave test kuvveti tarafından kontrollü bir oranda artırılır. Toplam test kuvveti belirtilen bir bekleme süresi boyunca tutulur. Üçüncü adımda ilave test kuvveti kaldırılır ve ön test kuvvetine geri dönülür. Ön test kuvveti belirtilen bir bekleme süresi boyunca tutulduktan sonra, son girinti derinliği ölçülür. Rockwell sertlik değeri, ön test kuvveti altındayken son ve temel girinti derinliklerindeki farktan hesaplanır. Ön test kuvveti kaldırılır ve girinti test numunesinden çıkarılır.

Rockwell testinin iki genel sınıflandırması vardır: Rockwell sertlik testi ve Rockwell yüzeysel sertlik testi. İki test sınıflandırması arasındaki önemli fark, kullanılan test kuvvetlerindedir. Rockwell sertlik testi için, ön test kuvveti 10 kgf (98 N) ve toplam test kuvvetleri 60 kgf (589 N), 100 kgf (981 N) ve 150 kgf’dir (1471 N). Rockwell yüzeysel sertlik testi için, ön test kuvveti 3 kgf (29 N) ve toplam test kuvvetleri 15 kgf (147 N), 30 kgf (294 N) ve 45 kgf’dir (441 N).

Rockwell sertlik testi için girintiler, belirli çaplarda elmas küresel konik girintiler ve tungsten karbür bilye girintileri içerir.

ASTM E18 standardının temel kullanımları şu şekildedir:

• Malzeme sertliğini belirleme: bu standart, Rockwell ölçeğini kullanarak metallerin sertliğini ölçmek için standartlaştırılmış bir yöntem sağlar.
• Kalite kontrol ve muayene: Genellikle üretim ortamlarında malzemelerin gerekli sertlik özelliklerini karşıladığından emin olmak için kullanılır.
• Malzeme karşılaştırması: Farklı metal alaşımlarının sertliğini karşılaştırmada faydalıdır.
• İşlem doğrulaması: Isıl işlem, işleme veya diğer işlemlerin bir malzemenin sertliği üzerindeki etkilerini doğrulamaya yardımcı olur.

Kısaca ASTM E18 standardı, laboratuvarlar, endüstriler ve uygulamalar genelinde Rockwell sertlik testinde tutarlılık ve doğruluk sağlar.

Yıllardır çok geniş bir yelpazede gerçekleştirdiği test, ölçüm, analiz ve değerlendirme çalışmaları ile her sektörden işletmelere destek olmaya çalışan kuruluşumuz, bilim ve teknoloji alanında dünyada yaşanan gelişmeleri yakından takip eden ve sürekli kendini geliştiren güçlü bir çalışan kadrosuna sahiptir. Bu çerçevede işletmelere “ASTM E18 Metalik malzemelerin Rockwell sertliği için standart test yöntemleri” standardına uygun test hizmetleri de verilmektedir.