ISO 4628 Kaplamalarda Kusurların Miktarı ve Boyutunun ve Görünümdeki Tekdüze Değişikliklerin Yoğunluğunun Belirlenmesi

Uluslararası Standartlar Teşkilatı (ISO) tarafından yayınlanan “ISO 4628 Boyalar ve vernikler - Kaplamaların bozulmasının değerlendirilmesi - Kusurların miktarı ve boyutunun ve görünümdeki tekdüze değişikliklerin yoğunluğunun belirlenmesi” standardı, aynı başlık altında yayınlanan şu alt bölümlerden oluşmaktadır:

• “ISO 4628-1 Bölüm 1: Genel tanıtım ve belirleme sistemi” standardında, kusurların miktarını ve boyutunu ve kaplamaların görünümündeki değişikliklerin yoğunluğunu belirlemek için bir sistem tanımlanmakta ve ISO 4628 standartlar dizisi boyunca kullanılan sistemin genel prensipleri ana hatları ile açıklanmaktadır. Bu sistem, özellikle yaşlanma ve hava koşullarından kaynaklanan kusurlar ve örneğin sararma gibi düzgün değişiklikler için kullanılmak üzere tasarlanmıştır. Bu standardın diğer bölümleri, belirli kusur tiplerini değerlendirmek için resimli standartlar veya diğer araçlar sağlar. Mümkün olduğunca, halihazırda var olan değerlendirme şemaları temel olarak kullanılmıştır. Bu standart, diğer bölümler tarafından kapsanmayan kusurları değerlendirmek için de kullanılır.

Bu standartta, kusurların miktarını ve boyutunu ve değişikliklerin yoğunluğunu 0 ile 5 arasında değişen bir sayısal ölçekte derecelendirmeler yoluyla belirlemek için tekdüze bir sözleşme benimsenmiştir. “0” hiçbir kusur veya değişiklik olmadığını, “5” ise daha fazla ayrımın makul olmadığı kadar ciddi kusur veya değişiklikleri belirtir. Diğer derecelendirmeler, ölçeğin tüm aralığı boyunca optimum ayrımı sağlayacak şekilde tanımlanmıştır. Gözlemlenen kusurlar veya değişiklikler hakkında daha ayrıntılı bir rapor vermek için belirtilirse ara yarım adımların kullanılmasına izin verilir.

Test alanına dağılmış küçük kusurların miktarı bir ızgara yöntemi yoluyla değerlendirilebilir. Böyle bir yöntemin ayrıntıları ISO 10289 standardında açıklanmıştır.

• “ISO 4628-2 Bölüm 2: Kabarma derecesinin değerlendirilmesi” standardında, kaplamaların kabarcıklanma derecesini resimli standartlarla karşılaştırarak değerlendirmek için bir yöntem açıklanmaktadır. Bu bölümde sağlanan resimli standartlar, 2, 3, 4 ve 5 boyutlarındaki kabarcıkları ve her boyutu 2, 3, 4 ve 5 miktarlarında (yoğunluklarında) gösterir. ISO 4628-1 standardı, kaplamaların görünümündeki değişikliklerin miktarını ve boyutunu ve yoğunluğunu belirtmek için kullanılan sistemi tanımlar ve sistemin genel prensiplerini ana hatlarıyla belirtir. Bu sistem, özellikle yaşlanma ve hava koşullarından kaynaklanan kusurlar ve örneğin sararma gibi renk değişiklikleri gibi düzgün değişiklikler için kullanılmak üzere tasarlanmıştır.

Bu standardın amaçları doğrultusunda, kabarcıklanma derecesi, bir kaplamadaki kabarcıkları miktar (yoğunluk) ve boyut açısından karakterize eden derecelendirmeyi ifade eder.

• “ISO 4628-3 Bölüm 3: Paslanma derecesinin değerlendirilmesi” standardında, resimli standartlarla karşılaştırarak kaplamaların paslanma derecesini değerlendirmek için bir yöntem açıklanmaktadır. Bu bölümde sağlanan resimli standartlar, kaplamanın içinden geçen pas ve görünür alt pas kombinasyonu ile farklı derecelerde bozulmuş kaplamalı çelik yüzeyleri gösterir.

Resimli standartlar, Avrupa Boya, Baskı Mürekkebi ve Sanatçı Renkleri Üreticileri Dernekleri Konfederasyonu tarafından yayınlanan Avrupa pas ölçeğinden seçilmiştir. ISO ölçeği ile Avrupa pas ölçeği arasındaki korelasyon standart ekinde verilen tabloda gösterilmiştir (Ek B).

Bu standardın amaçları doğrultusunda, paslanma derecesi, bir kaplamadaki pas oluşumunun derecesini (pasın kırılması ve görünür alt pas) tanımlayan dereceyi ifade eder.

• “ISO 4628-4 Bölüm 4: Çatlama derecesinin değerlendirilmesi” standardında, kaplamaların çatlama derecesini resimli standartlarla karşılaştırarak değerlendirme yöntemi açıklanmaktadır. ISO 4628-1 standardı, kaplamaların görünümündeki kusurların miktarını ve boyutunu ve değişikliklerin yoğunluğunu belirlemek için kullanılan sistemi tanımlar ve sistemin genel prensiplerini ana hatları ile belirtir. Bu sistem, özellikle yaşlanma ve hava koşullarından kaynaklanan kusurlar ve örneğin sararma gibi renk değişiklikleri gibi düzgün değişiklikler için kullanılmak üzere tasarlanmıştır.

Bu standardın amaçları doğrultusunda çatlama derecesi, bir kaplamadaki çatlakları miktar, boyut ve derinlik açısından karakterize eden derecelendirmeyi ifade eder.

• “ISO 4628-5 Bölüm 5: Pullanma derecesinin değerlendirilmesi” standardında, kaplamaların dökülme derecesini resimli standartlarla karşılaştırarak değerlendirme yöntemi açıklanmaktadır. ISO 4628-1 standardı, kaplamaların görünümündeki kusurların miktarını ve boyutunu ve değişikliklerin yoğunluğunu belirlemek için kullanılan sistemi tanımlar ve sistemin genel prensiplerini ana hatları ile belirtir. Bu sistem, özellikle yaşlanma ve hava koşullarından kaynaklanan kusurlar ve örneğin sararma gibi renk değişiklikleri gibi düzgün değişiklikler için kullanılmak üzere tasarlanmıştır.

Bu standardın amaçları doğrultusunda pullanma derecesi, bir kaplamadaki pullanmış alanları miktar, boyut ve derinlik açısından karakterize eden derecelendirmeyi ifade eder.

• “ISO 4628-6 Bölüm 6: Bant yöntemi ile tebeşirlenme derecesinin değerlendirilmesi” standardında, boya kaplamalarının tebeşirlenme derecesini belirlemek için resimli referans standartları sağlanmaktadır. Ayrıca tebeşirlenme derecesinin derecelendirildiği bir yöntem açıklanmaktadır. Bu yöntemi kullanırken, özellikle tebeşirlenme hafif olduğunda, gerçek bozunma ürünleri ile yapışan kir arasında ayrım yapmak için dikkatli olunması önemlidir.

Bu standardın amaçları doğrultusunda tebeşirlenme, bir veya daha fazla bileşeninin bozulmasından kaynaklanan, bir boya kaplamasının yüzeyinde gevşekçe yapışan ince bir tozun görünümünü ifade eder.

Tebeşirlenme, test edilen kaplamadan yapışkan bant kullanılarak çıkarılır. Banta yapışan tebeşirlenme, zıt bir arka plana (siyah veya beyaz, hangisi daha fazla kontrast sağlıyorsa) karşı incelenir ve tebeşirlenme derecesi bir derecelendirme ölçeğine göre değerlendirilir.

• “ISO 4628-7 Bölüm 7: Kadife yöntemi ile tebeşirlenme derecesinin değerlendirilmesi” standardında, özellikle beyaz veya renkli dış kaplamalar ve pürüzlü yüzeylerdeki kaplama sistemleri üzerindeki tebeşirlenme seviyesinin derecelendirilmesi için uygun bir yöntem açıklanmaktadır. Belirtilen test yöntemi, pürüzsüz yüzeylerdeki kaplamaların ve kaplama sistemlerinin tebeşirlenme derecesinin değerlendirilmesi için de kullanılabilir, ancak bu amaç için ISO 4628-6 standardında belirtilen yöntem tercih edilir.

Test yöntemi, yüzeyin yapısından bağımsız olarak, örneğin elyaf çimento, tuğla, beton ve sıvalar gibi mineral alt tabakalar üzerindeki kaplamalar ve kaplama sistemleri için geçerlidir. Bu yöntem, deneyimli operatörler tarafından oldukça etkili bir şekilde kullanılabilir ve laboratuvar kullanımı ve yerinde değerlendirme için önerilir.

Prensip olarak test edilen kaplamadan gevşekçe yapışan toz, uygun bir kumaş kullanılarak çıkarılır. Tebeşirlenme derecesi, bir derecelendirme ölçeğine göre değerlendirilir.

• “ISO 4628-8 Bölüm 8: Bir çizici veya diğer yapay kusurun etrafındaki delaminasyon ve korozyon derecesinin değerlendirilmesi” standardında, aşındırıcı bir ortamın neden olduğu kaplanmış bir panel veya diğer kaplanmış test numunesi üzerindeki bir çizici veya diğer yapay kusurun etrafındaki delaminasyon ve korozyonu değerlendirmek için bir yöntem açıklanmaktadır. Bu bölüm, çukurlaşma korozyonu veya çukur derinliğinin değerlendirilmesini kapsamaz. Aşındırıcı ortamlara örnek olarak, ISO 9227 standardında belirtilen test yönteminde kullanılan tuz püskürtme gibi yapay atmosferler ve ISO 15711 standardında belirtilen test yönteminde kullanılan deniz suyu daldırma verilebilir. Ayrıca doğal ortamlar da kullanılabilir. Diğer kusurların kapsamı da delaminasyon ve korozyonla aynı anda belirlenebilir. Yöntemler şu şekilde verilmiştir:
  • Kabarcıklanma (ISO 4628-2 standardında göre)
  • Paslanma (ISO 4628-3 standardına göre)
  • Çatlama (ISO 4628-4 standardına göre)
  • Pul pul dökülme (ISO 4628-5 standardına göre)
  • İpliksi korozyon (ISO 4628-10 standardına göre)

Prensip olarak, bir çizici veya diğer yapay kusurun etrafındaki delaminasyon, test periyodunun sonunda, test panelinin önceki bir şartlandırma ortamından çıkarılmasından hemen sonra veya belirli bir süre şartlandırmadan sonra doğrudan değerlendirilir. Çizici veya diğer yapay kusurun etrafındaki korozyon, test panelinin önceki bir şartlandırma ortamından çıkarılmasından hemen sonra veya kaplamanın çıkarılmasından sonra değerlendirilir. Hem delaminasyon derecesi hem de korozyon derecesi ölçüm ve hesaplama ile belirlenir.

• “ISO 4628-9 Bölüm 9: Görüntü işleme yoluyla değerlendirme” standardı henüz yayınlanmamıştır.
• “ISO 4628-10 Bölüm 10: Filiform korozyon derecesinin değerlendirilmesi” standardında, en uzun filamentin ve filamentlerin en sık görülen uzunluğunun ölçülmesiyle, çizilmiş bir işaretten gelişen filiform korozyon miktarının değerlendirilmesi için bir yöntem açıklanmaktadır. Bu bölüm ekinde sağlanan resimli örnekler, en uzun filamentin ve filamentlerin en sık görülen uzunluğunun farklı derecelendirmelerini göstermektedir (Ek A). Test panellerinin Ek A’daki resimlerle karşılaştırılması, zorunlu sayısal değerlendirmeyi (yöntem 1 veya 2) geçersiz kılmaz. Kusurların miktarı ve boyutu ile kaplamaların görünümündeki değişikliklerin yoğunluğu için tanımlama sistemi ve sistemin genel prensipleri için ISO 4628-1 standardı geçerlidir.

Bu standardın amaçları doğrultusunda filiform korozyon, boya, vernik veya ilgili ürün katmanının altında, genellikle çıplak kenarlardan veya kaplamanın yerel hasarından başlayarak iplikler şeklinde ilerleyen korozyon türünü ifade eder.

Yıllardır çok geniş bir yelpazede gerçekleştirdiği test, ölçüm, analiz ve değerlendirme çalışmaları ile her sektörden işletmelere destek olmaya çalışan kuruluşumuz, bilim ve teknoloji alanında dünyada yaşanan gelişmeleri yakından takip eden ve sürekli kendini geliştiren güçlü bir çalışan kadrosuna sahiptir. Bu çerçevede işletmelere “ISO 4628 Boyalar ve vernikler - Kaplamaların bozulmasının değerlendirilmesi - Kusurların miktarı ve boyutunun ve görünümdeki tekdüze değişikliklerin yoğunluğunun belirlenmesi” standardına uygun test hizmetleri de verilmektedir.