Uluslararası Standartlar Teşkilatı (ISO) tarafından yayınlanan “ISO 2577 Plastikler - Termoset kalıplama malzemeleri - Büzülmenin belirlenmesi” standardında, termoset kalıplama malzemelerinin kalıplanmış test numunelerinin kalıplama büzülmesini ve ısıl işlemden sonraki büzülmesini belirleme yöntemi açıklanmaktadır. Bu özellikler, termoset malzemenin üretim kontrolü ve üretimin tekdüzeliğini kontrol etmek için faydalı görülmektedir. Ayrıca, termoset malzemelerin ilk büzülmesinin bilinmesi kalıpların yapımı için önemlidir ve kalıplanmış parçaların doğru boyutlarda üretimi için kalıplama malzemesinin uygunluğunu belirlemek için son büzülmenin bilinmesi önemlidir.
Bu standardın amaçları doğrultusunda, şu terimler ve tanımlar geçerlidir:
Testlerde kullanılan ekipman, belirtilen test numunelerini kalıplamak için uygun kalıp, pres ve benzer bir cihazdır. Basınçlı kalıplama için, tek veya çoklu boşluklu pozitif veya yarı pozitif kalıp kullanılmalıdır. Enjeksiyon kalıplama için, ISO 10724-2 standardında belirtildiği gibi 60 mm × 60 mm × 2 mm numuneler veren D2 tipi ISO kalıp kullanılmalıdır.
Gerekirse, boşluğun ve numunelerin uzunluğunun doğru bir şekilde ölçülmesini kolaylaştırmak için kalıba numunenin zıt uçlarına yakın işaretler kazınabilir. Pozitif bir kalıpla birden fazla boşluk kullanılırsa, test numunesi yoğunluğunda ortaya çıkan değişiklikler tutarsız büzülmeye neden olmak için yeterli olabilir.
Testlerde ayrıca test numunesinin uzunluklarını ve kalıbın karşılık gelen boşluğunu 0,02 mm’ye kadar ölçmek için uygun bir ekipman ve sadece büzülme sonrası için bir fırın kullanılır.
Testler için kalıplama malzemesinden temsili bir örnek alınmalı ve test numuneleri haline getirilene kadar herhangi bir şartlandırma yapılmadan hava geçirmez kaplarda oda sıcaklığında saklanmalıdır.
Test numuneleri şunlar olmalıdır:
Numuneler, tek veya çok boşluklu bir kalıp kullanılarak basınç veya enjeksiyon kalıplama yoluyla şekillendirilmelidir.
Test başlarken, eğer henüz bilinmiyorsa, boşlukların uzunlukları (veya kalıptaki kazınmış işaretler arasındaki mesafeler) 23 derece artı/eksi 2 derece sıcaklıkta en yakın 0,02 mm’ye kadar ölçülür. Bu ölçümleri, büzülmenin hesaplanmasında kullanmak üzere kaydedilir. Zaman zaman kalıplar aşınma açısından kontrol edilmelidir. Soğuk kalıpların uzunluklarını doğrudan ölçmeye bir alternatif olarak, kalıplar için ölçü, kurşundan soğuk kalıplama numuneleri ve uzunlukları ölçülerek çok hassas bir şekilde elde edilebilir.
Şu koşullar altında, test edilecek numuneden en az iki numune kalıplanır:
Plaka olarak enjeksiyon kalıplanması gereken lifli malzemeler durumunda, en az dört numune test edilmelidir.
Kalıptan çıkarıldıktan sonra, test numunelerinin, eğilmeyi önlemek için düşük ısı iletkenliğine sahip bir malzemeye ve uygun bir yüke yerleştirerek oda sıcaklığına soğuması beklenir. 23 derece artı/eksi 2 derece sıcaklıkta ve yüzde 45 ila yüzde 55 bağıl nemde 16 saat ile 72 saat arasında veya aynı test sonuçlarını verebileceği gösterilebilen daha kısa bir süre boyunca saklanır.
Test numunelerinin uzunluklarını ölçmeden önce, herhangi bir eğrilik veya bozulma olup olmadığını belirlemek için numuneleri düz bir yüzeye veya düz bir kenara koyulur. Uzunluğunun yüzde 1’inden fazla eğriliği olan herhangi bir test numunesi atılmalıdır.
Kalıplama büzülmesini belirlemek için, 23 derece artı/eksi 2 derece sıcaklıkta, karşıt uç yüzleri arasındaki çubuk numunelerinin uzunlukları veya ölçüm işaretleri arasındaki mesafeler, büyük eksenlerine paralel olarak 0,02 mm’ye en yakın değerde ölçülmelidir. Levha numunelerinin ölçümü, köşelerden 20 mm uzaklıkta, aynı yönde iki ölçüm yapılarak yapılmalıdır.
Enjeksiyonla kalıplanmış bir numunenin büzülmesi üzerindeki yönelim etkisini ölçmek için, dik açılı iki yöndeki büzülmeler (her biri aynı yöndeki iki ölçümün ortalamasından hesaplanır) bağımsız olarak ölçülür ve hesaplanır.
Post-büzülmenin belirlenmesi için, yukarıda açıklandığı gibi ölçülen test numuneleri aşağıda verilen sıcaklıkta tutulan bir fırına yerleştirilir. Numuneler deformasyondan kaçınmak ve birbirlerinden ayrılmalarını sağlamak için desteklenir.
Isıtma sıcaklıkları şu şekilde olmalıdır:
Maruz kalma süreleri şu şekilde olmalıdır:
Büzülme sonrası, büyük ölçüde maruz kalma süresine bağlıdır. Bu nedenle maruz kalma süresi not edilmeli ve malzeme için belirtilen şekilde olmalıdır. Isıtma periyodunun sonunda, test numuneleri fırından çıkarılır ve en az 3 saat boyunca 23 derece artı/eksi 2 derecelik standart bir atmosferde ve yüzde 45 ila yüzde 55’lik bağıl nemde soğumaya bırakılır. Soğutma periyodunun ardından, test numunelerini yukarıda belirtildiği gibi 23 derece artı/eksi 2 derecelik bir sıcaklıkta, en yakın 0,02 mm’ye kadar tekrar ölçülür.
Kalıp çekmesi ve post-büzülme, yüzde olarak standart içinde verilen denklemlerle hesaplanır.
Yıllardır çok geniş bir yelpazede gerçekleştirdiği test, ölçüm, analiz ve değerlendirme çalışmaları ile her sektörden işletmelere destek olmaya çalışan kuruluşumuz, bilim ve teknoloji alanında dünyada yaşanan gelişmeleri yakından takip eden ve sürekli kendini geliştiren güçlü bir çalışan kadrosuna sahiptir. Bu çerçevede işletmelere “ISO 2577 Plastikler - Termoset kalıplama malzemeleri - Büzülmenin belirlenmesi” standardına uygun test hizmetleri de verilmektedir.
Randevu almak, daha detaylı bilgi edinmek yada değerlendirme talep etmek için formumuzu doldurarak size ulaşmamızı isteyebilirsiniz.
EUROLAB , raporlama ve belgelendirme faaliyetlerini, United Accreditation Foundation (UAF), Türk Akreditasyon Kurumu (TÜRKAK), Enterprise Accreditation Foundation (EAF) kuruluşundan sağladığı akreditasyona dayanarak sürdürmektedir. Enterprise Accreditation Foundation (EAF), aynı zamanda Birleşmiş Milletler (UN GLOBAL COMPACT) imzacısıdır.
