EN ISO 13468 Plastikler - Şeffaf Malzemelerin Toplam Işık Geçirgenliğinin Belirlenmesi

Temeli bir Avrupa standardı olan ve sonrasında Uluslararası Standartlar Teşkilatı (ISO) tarafından yayınlanan “EN ISO 13468 Plastikler - Şeffaf malzemelerin toplam ışık geçirgenliğinin belirlenmesi” standardı, aynı başlık altında yayınlanan alt bölümlerden oluşmaktadır. Şöyle ki,

• EN ISO 13468-1 Bölüm 1: Tek ışınlı cihaz” standardında, belirli bir CIE standardı ışık kaynağı ve fotodedektöre sahip tek ışınlı bir fotometre kullanılarak, düzlemsel şeffaf ve esasen renksiz plastiklerin spektrumun görünür bölgesinde toplam ışık geçirgenliğinin belirlenmesine yönelik bir prosedür açıklanmaktadır. Bu standart, floresan malzemeler içeren plastikler için kullanılamaz. Bu standart, kalınlığı 10 mm’yi aşmayan şeffaf kalıplama malzemeleri, filmler ve levhalar için geçerlidir.

Toplam ışık geçirgenliği, ISO 13468-2 standardındaki gibi çift ışınlı bir spektrofotometre ile de belirlenebilir. Ancak bu standart basit ancak kesin, pratik ve hızlı bir belirleme sağlar. Bu yöntem sadece analitik amaçlar için değil, aynı zamanda kalite kontrol için de kullanıma uygundur. Esasen renksiz plastikler, hafifçe renklendirilmiş olanları içerir. 10 mm’den daha kalın numuneler, cihaz bunlara uyum sağlayabildiği sürece ölçülebilir, ancak sonuçlar 10 mm’den daha ince numuneler kullanılarak elde edilen sonuçlarla karşılaştırılabilir olmayabilir.

Bu standardın amaçları doğrultusunda, “CIE yayını No 17 CIE Uluslararası aydınlatma sözlüğü” içinde verilen terimler ve tanımlar yanı sıra şu tanımla geçerlidir:

• Şeffaf plastikler, ışığın iletimi esasen düzenli olan ve spektrumun görünür bölgesinde yüksek geçirgenliğe sahip plastiklerdir. Geometrik şekilleri uygun olduğu takdirde, nesneler görünür bölgede şeffaf olan plastik aracılığıyla belirgin bir şekilde görülür.
• Toplam ışık geçirgenliği, paralel bir ışık huzmesi bir numuneden geçtiğinde iletilen ışık akısının gelen ışık akısına oranıdır.

Test numuneleri film, levha veya enjeksiyon kalıplı veya sıkıştırma kalıplı kalıplamalardan kesilmelidir. Numuneler kusurlardan, tozdan, gresten, koruyucu malzemelerden yapıştırıcıdan, çiziklerden ve lekelerden arındırılmış olmalı ve görünür şekilde belirgin iç boşluklardan ve parçacıklardan arındırılmış olmalıdır.

Numuneler, entegre kürenin giriş portunu ve dengeleme portunu kapatacak kadar büyük olmalıdır. 150 mm çapında bir küre için, 50 mm veya 60 mm çapında bir disk veya aynı uzunlukta bir kenara sahip bir kare önerilir. Aksi belirtilmediği takdirde, belirli bir malzemenin her numunesinden üç numune alınmalıdır.

Testten önce numuneleri, numune kalınlığına ve malzemesine bağlı olarak belirli bir süre boyunca, 23 derece artı/eksi 2 derece sıcaklık ve yüzde 50 artı/eksi yüzde 5 bağıl nemde, ISO 291 standardına uygun olarak koşullandırılır. Böylece numuneler termal dengeye ulaşır. 16 saat genellikle 0,025 mm’den daha ince numuneler için yeterlidir. Daha kalın malzemeler için 40 saatten fazla süre kullanılabilir.

Test cihazı 23 derece artı/eksi 2 derece sıcaklık ve yüzde 50 artı/eksi yüzde 5 bağıl nemde tutulan bir atmosfere kurulur.

• EN ISO 13468-2 Bölüm 2: Çift ışınlı alet” standardında, düzlemsel şeffaf plastiklerin ve esasen renksiz plastiklerin spektrumun görünür bölgesinde toplam ışık geçirgenliğinin çift ışınlı tarama spektrofotometresi kullanılarak belirlenmesine yönelik bir prosedür açıklanmaktadır. Bu standart, floresan malzemeler içeren plastikler için kullanılamaz. Bu standart, kalınlığı 10 mm’yi aşmayan şeffaf kalıplama malzemeleri, filmler ve levhalar için geçerlidir.

Toplam ışık geçirgenliği, ISO 13468-1 standardındaki gibi tek ışınlı bir cihazla da belirlenebilir. Esasen renksiz plastikler, hafifçe renklendirilmiş olanları içerir. 10 mm’den daha kalın numuneler, cihaz bunlara uyum sağlayabildiği sürece ölçülebilir, ancak sonuçlar 10 mm’den daha ince numuneler kullanılarak elde edilen sonuçlarla karşılaştırılamaz.

Bu standardın amaçları doğrultusunda, “CIE yayını No 17 CIE Uluslararası aydınlatma sözlüğü” içinde verilen terimler ve tanımlar yanı sıra şu tanımla geçerlidir:

• Şeffaf plastik, ışık iletimi esasen düzenli olan ve spektrumun görünür bölgesinde yüksek geçirgenliğe sahip plastiklerdir. Geometrik şekilleri uygun olduğu sürece, nesneler görünür bölgede şeffaf olan plastik aracılığıyla belirgin bir şekilde görülür.
• Toplam spektral geçirgenlik, belirli bir dalga boyundaki tek renkli radyasyonun paralel bir demeti bir numuneden geçtiğinde iletilen ışınım akısının (düzenli ve dağınık) gelen ışınım akısına oranıdır.
• Toplam ışık geçirgenliği, paralel bir ışık demeti bir numuneden geçtiğinde iletilen ışık akısının gelen ışık akısına oranıdır.

Numuneler film, levha veya enjeksiyon kalıplı veya sıkıştırma kalıplı kalıplardan kesilmelidir. Numuneler kusurlardan, tozdan, gresten, koruyucu malzemelerden yapıştırıcıdan, çiziklerden ve lekelerden arındırılmış olmalı ve gözle görülür şekilde belirgin iç boşluklardan ve parçacıklardan arındırılmış olmalıdır. Numuneler, entegre kürenin giriş portunu kapatacak kadar büyük olmalıdır. 150 mm çapında bir küre için, 50 mm veya 60 mm çapında bir disk veya kenarı aynı uzunlukta bir kare önerilir. Aksi belirtilmediği takdirde, belirli bir malzemenin her numunesinden üç numune alınmalıdır.

Testten önce, numuneleri ISO 291 standardına uygun olarak, numune kalınlığına ve malzemeye bağlı olarak termal dengeye ulaşana kadar 23 derece artı/eksi 2 derece sıcaklık ve yüzde 50 artı/eksi yüzde 10 bağıl nemde, numunelerin durumuna göre bir süre boyunca şartlandırılır. 0,025 mm’den daha ince numuneler için genellikle 16 saat yeterlidir. Daha kalın malzemeler için genellikle 40 saatten fazla yeterlidir.

Test cihazı 23 derece artı/eksi 2 derece sıcaklık ve yüzde 50 artı/eksi yüzde 10 bağıl nemde tutulan bir atmosfere kurulur.

Yıllardır çok geniş bir yelpazede gerçekleştirdiği test, ölçüm, analiz ve değerlendirme çalışmaları ile her sektörden işletmelere destek olmaya çalışan kuruluşumuz, bilim ve teknoloji alanında dünyada yaşanan gelişmeleri yakından takip eden ve sürekli kendini geliştiren güçlü bir çalışan kadrosuna sahiptir. Bu çerçevede işletmelere “EN ISO 13468 Plastikler - Şeffaf malzemelerin toplam ışık geçirgenliğinin belirlenmesi” standardına uygun test hizmetleri de verilmektedir.