ISO 2431 Boyalar ve Vernikler - Akış Kapları Kullanılarak Akış Süresinin Belirlenmesi

Uluslararası Standartlar Örgütü (ISO) tarafından yayınlanan “ISO 2431 Boyalar ve vernikler - Akış kapları kullanılarak akış süresinin belirlenmesi” standardında, tutarlılığı kontrol etmek için kullanılan boyaların, verniklerin ve ilgili ürünlerin akış süresini belirlemek amacı ile kullanılan bir yöntem açıklanmaktadır. Bu standartta, benzer boyutlarda, ancak 3 mm, 4 mm, 5 mm ve 6 mm delik çaplarına sahip dört akış kabı belirtilmiştir. Bu standart, akış kaplarını aşınma ve yıpranma açısından kontrol etmek için iki yöntem içermektedir.

Değiştirilebilir jetli akış kapları, test edilen malzemenin jete beslenmesindeki yakın toleranslar karşılanmadığı için bu standart kapsamında değildir. Yaygın olarak kullanılan daldırma akış kapları da bu standardın kapsamı dışındadır.

Bu tür akış kaplarının üretim toleransları, bu standartta belirtilen akış kaplarınınkinden daha büyük olduğundan, daldırma akış kapları ile yapılan akış süresi belirlemeleri, bu standartta belirtilen akış kapları ile elde edilenden daha düşük bir hassasiyet sağlar.

Bu standartta açıklanan yöntem, akış kabının deliğinden gelen akışın kırılma noktasının kesin olarak belirlenebildiği malzemelerin test edilmesiyle sınırlıdır. Akış süreleri ölçüm aralığının üst sınırına (100 sn) yakın olan malzemelerde yavaşlama etkileri nedeniyle bu noktanın belirlenmesi ve yeniden üretilmesi zordur.

Bu standardın amaçları doğrultusunda, ISO 4618 standardında verilen terimler ve tanımlar yanı sıra şu tanımlar geçerlidir:

• Akış süresi, test edilen malzemenin dolu akış kabının deliğinden akmaya başladığı andan, malzemenin akış akışının ilk olarak deliğe yakın bir yerden koptuğu ana kadar geçen süreyi ifade eder.
• Newton akış davranışı, kesme viskozitesinin kesme hızı, kesme gerilimi ve zamandan bağımsız davranışını ifade eder.
• Newton olmayan akış, kesme viskozitesinin kesme hızı ve kesme gerilimine veya kesme hızı, kesme gerilimi ve zamana bağlı davranışını ifade eder.
• Kinematik viskozite, kesme viskozitesi ve yoğunluk oranını ifade eder.

Sıcaklık ve nem, test sonuçlarını etkileyen önemli parametrelerdir. Belirtilen gerekliliklerden sapmalar, karşılaştırılabilir olmayan sonuçlara yol açabilir. Ancak, ilgili taraflar alternatif parametreler üzerinde anlaşabilir ve bu parametreler raporlanmalıdır.

Sıcaklığın akış süresi üzerindeki etkisi, uygulama özellikleri açısından oldukça önemlidir ve ürün türüne göre değişir.

Referans amaçlı olarak, bu standartta test sıcaklığı olarak 23,0 derece artı/eksi 0,5 derece belirtilmiştir. Ancak, hakim sıcaklık koşulları nedeniyle karşılaştırmalı testin başka bir kararlaştırılmış sıcaklıkta, örneğin, 25 derecede gerçekleştirilmesi daha uygun olabilir.

Akış süresine göre kontrol için, test numunesi ve akış kabı kararlaştırılmış veya belirtilen bir sıcaklığa şartlandırılmalı ve test sırasında sıcaklık değişiminin 0,5 K’yi aşmaması sağlanmalıdır. Akış kabı, hava akımlarından uzak bir yerde olmalıdır.

Test bir davlumbazda yapılırsa ve hava emişi açık bırakılırsa, bu durum test raporunda belirtilmelidir.

Bu testlerde kullanılan akış kaplarının boyutları ve üretimde izin verilen toleranslar standart içinde verilen şekilde gösterilmiştir. En kritik tolerans, akış kabının jetinin iç çapıdır, çünkü akış süresi bu boyutun dördüncü kuvvetiyle ters orantılıdır.

Akış kabının jeti paslanmaz çelikten veya sinterlenmiş karbürden yapılmalı ve akış kabının gövdesi korozyona dayanıklı ve test edilecek ürünlerden etkilenmeyen bir malzemeden yapılmalıdır.

Duvar kalınlığı gibi belirtilmeyen boyutlar, akış kabının kullanım sırasında hiçbir şekilde bozulmaması için olmalıdır. Dış şekil tercihen şekilde gösterildiği gibi olmalıdır, ancak akış kabının çıkıntılı jetinin mümkün olduğunca harici bir koruyucu kılıf tarafından kazara hasardan korunması koşuluyla kullanım veya üretim kolaylığı için değiştirilebilir. Böyle bir koruyucu kılıf, test edilen malzeme dışarı aktığında herhangi bir kılcal etkiyi önlemek için jetin hemen yanında olmamalıdır. Sıcaklık kontrolü için ek bir kılıfı olan akış kapları tercih edilir.

Akış kaplarının delik dahil iç yüzeyleri pürüzsüz olmalı ve rastgele akışa veya numune veya temizlik malzemesinin sıkışmasına neden olabilecek dönme izleri, çatlaklar, çıkıntılar ve çapaklardan arındırılmış olmalıdır. Gerekli bitiş standardı, 0,5 µm’den fazla olmayan maksimum pürüzlülüktür.

Akış kapları, standart içinde verilen tabloda verilen ölçüm aralığında kullanılmalıdır. Anlamlı veriler sadece bu aralıkta elde edilebilir. Ek olarak, akış süresinin kinematik viskoziteye dönüştürülmesi ve tersi, tabloda verilen formüller kullanılarak yapılmalıdır.

Her akış kabının üzerinde akış kabının tanımı, üreticinin kimlik numarası ve üreticinin adı veya ticari markası gibi bilgiler kalıcı ve okunaklı bir şekilde yer almalıdır.

Kuruluşumuz, bilim ve teknoloji alanında dünyada yaşanan gelişmeleri yakından takip eden ve sürekli kendini geliştiren güçlü bir çalışan kadrosuna sahiptir. Çeşitli sektörlerdeki işletmeler için verilen çok sayıda test, ölçüm, analiz ve değerlendirme çalışmaları arasında “ISO 2431 Boyalar ve vernikler - Akış kapları kullanılarak akış süresinin belirlenmesi” standardına uygun test hizmetleri de bulunmaktadır.