EN ISO 2884-1 Boyalar ve Vernikler - Döner Viskozimetreler Kullanılarak Viskozite Tayini - Bölüm 1: Yüksek Kayma Hızında Çalıştırılan Koni ve Plaka Viskozimetresi

Temeli bir Avrupa standardı olan ve Uluslararası Standartlar Örgütü (ISO) tarafından yayınlanan “EN ISO 2884-1 Boyalar ve vernikler - Döner viskozimetreler kullanılarak viskozite tayini - Bölüm 1: Yüksek kayma hızında çalıştırılan koni ve plaka viskozimetresi” standardı, boyaların, verniklerin ve ilgili ürünlerin örneklenmesi ve test edilmesiyle ilgili bir dizi bölümden biridir. Bu standart, “ISO 2431 Boyalar ve vernikler - Akış kapları kullanılarak akış süresinin belirlenmesi” standardını tamamlar.

Bu standartta, boyaların, verniklerin ve ilgili ürünlerin 9 000 s^–1 ile 12 000 s^–1 arasındaki bir kayma oranında dinamik viskozitesinin belirlenmesinde izlenecek genel prosedür açıklanmaktadır. Elde edilen değer, uygulama sırasında malzemenin fırçalama, püskürtme ve rulo kaplamaya karşı gösterdiği direnç hakkında bilgi verir. Açıklanan prosedür, Newton davranışında olsun veya olmasın tüm boyalar ve vernikler için uygundur. Büyük parçacıkların dispersiyonlarını içeren malzemeler, hatalı sonuçlar üretir.

Bu prosedür uygulanırken 9 000 s^–1 ile 12 000 s^–1 arasındaki bir kesme hızında çalışan koni ve plaka geometrili viskozimetre kullanılır. Kullanılan gerçek aparat, ilgili taraflar arasında kararlaştırılır ve ayrıntılar test raporunda belirtilir. Rutin kullanım için basit bir aparat standart ekinde tanımlanmaktadır (Ek A).

Testlerde, test edilecek ürünün ISO 15528 standardında açıklandığı gibi temsili bir numunesi alınır. Daha sonra numune incelenir ve ISO 1513 standardında açıklandığı gibi test için hazırlanır. Örnekte tortulaşma veya bekleme sırasında ayrılma eğilimi varsa, hava kabarcıkları içermemesine dikkat ederek homojen hale gelene kadar karıştırılır. Örnekte yabancı madde veya topak olmamalıdır. Numune hacmi, koni ile plaka arasındaki boşluğu doldurmaya yetecek kadar olmalıdır. Büyük parçacıklar içeren örnekler anormal sonuçlar üretir ve cihaza zarar verebilir. Kesik konilere sahip koni ve plaka viskozimetreleri için, örnekteki büyük parçacıklar koni ile plaka arasındaki boşluğun onda birinden daha küçük olmalıdır.

Üretici firmanın önerilerine ve cihazın kullanımında kazanılan deneyime uygun olarak cihaz düzenli olarak kontrol edilmeli, sonuçları önceki kontrollerden elde edilen sonuçlarla karşılaştırılmalı ve böylece gereken kontrol sıklığı belirlenmelidir. Sonuçlar, Newton özelliklerine ve bilinen viskozitelere sahip standart rafine mineral yağları kullanarak kontrol edilir (onaylı bir laboratuvar tarafından onaylanmış ve viskoziteleri 0,05 Pa.s ile 0,5 Pa.s arasında olan üç mineral yağ kullanılır). Koniler aşınma açısından düzenli olarak kontrol edilmeli ve çizilme belirtileri gösteriyorlarsa veya kesilmemiş koniler için düzleşme belirtileri gösteriyorlarsa değiştirilmelidir.

Elde edilen okumalar standart yağların bilinen viskozitelerinden yüzde 5’ten fazla farklıysa, cihaz yetkili bir cihaz mühendisi tarafından kontrol edilmeli veya ayar için üreticiye iade edilmelidir. Silikon yağlardan, cihazları kirletme eğilimleri ve yüksek kesme hızlarında kesme incelmesi davranışı olasılığı nedeniyle genelde kaçınmak gerekir.

Belirleme sırasında sıcaklığın değişmediğini kontrol etmek için, ölçek okumasında belirtilen en yüksek viskoziteye sahip standart yağ ile bu standartta belirtilen belirleme gerçekleştirilir. Viskozimetrenin bu yağ ile 5 dakika çalışmasına izin verilir, bundan sonra okuma yüzde 10’dan fazla azalmamış olmalıdır. Azalma yüzde 10’dan fazlaysa, cihaz, bu standarda uygun olarak yüksek kesme hızlarında viskozitelerin belirlenmesi için kurulduğu haliyle uygun değildir.

Prosedür adımları şu şekildedir:

• Numunenin bu standarda uygun olarak hazırlanmasından hemen sonra, aşağıdaki işlem sırası iki kez gerçekleştirilir ve önce cihazın üreticinin talimatlarına uygun şekilde ısınmasına izin verilir. Ürünlerin viskoziteleri karşılaştırıldığında, kesme hızı aynı olmalıdır. Aksi kararlaştırılmadığı takdirde, belirleme 23 derece artı/eksi 0,2 derecede yapılmalıdır.
• Viskozimetrenin sabit kısmının sıcaklığını 23 derece artı/eksi 0,2 dereceye veya alternatif olarak kararlaştırılan bir sıcaklığa ayarlanır. Test edilecek ürünün uygun bir miktarı, hava kabarcıklarının dahil olmamasına dikkat ederek, viskozimetrenin uygun kısmına aktarılır ve diğer kısmı doğru konuma ayarlanır. Numunenin kararlaştırılan sıcaklığa ulaşması için, kullanılan cihaza bağlı olarak öngörülen süre beklenir.
• Rotor çalıştırılır ve okuma sabit hale geldiğinde terazideki okuma kaydedilir. Eğer okuma 15 saniye sonra sabit hale gelmezse, 15 saniyelik okuma kaydedilir ve sabit bir okumanın olmaması test raporunda belirtilir.
• Eğer okuma doğrudan viskoziteyi göstermiyorsa, okuma uygun dönüşüm faktörü ile çarpılır veya viskoziteyi elde etmek için uygun bir kalibrasyon eğrisi kullanılır.

Aynı operatör tarafından aynı laboratuvarda, aynı cihaz ile kısa süre sonra alınan iki tayinin sonuçları, ortalamalarından yüzde 5’ten fazla farklılık göstermemelidir.

Kuruluşumuz, bilim ve teknoloji alanında dünyada yaşanan gelişmeleri yakından takip eden ve sürekli kendini geliştiren güçlü bir çalışan kadrosuna sahiptir. Çeşitli sektörlerdeki işletmeler için verilen çok sayıda test, ölçüm, analiz ve değerlendirme çalışmaları arasında, “EN ISO 2884-1 Boyalar ve vernikler - Döner viskozimetreler kullanılarak viskozite tayini - Bölüm 1: Yüksek kayma hızında çalıştırılan koni ve plaka viskozimetresi” standardına uygun test hizmetleri de bulunmaktadır.