EN ISO 9080 Plastik Boru ve Kanal Sistemleri - Boru Formundaki Termoplastik Malzemelerin Uzun Vadeli Hidrostatik Mukavemetinin Ekstrapolasyonla Belirlenmesi

Uluslararası Standartlar Örgütü (ISO) tarafından yayınlanan “EN ISO 9080 Plastik boru ve kanal sistemleri - Boru formundaki termoplastik malzemelerin uzun vadeli hidrostatik mukavemetinin ekstrapolasyonla belirlenmesi” standardında, istatistiksel ekstrapolasyon yoluyla termoplastik malzemelerin uzun vadeli hidrostatik mukavemetini tahmin etmek amacı ile kullanılan bir yöntem açıklanmaktadır. Bu yöntem, uygulanabilir sıcaklıklardaki tüm termoplastik boru tiplerine uygulanabilir. Bu standart, boru sistemlerinden alınan test verilerine dayanarak geliştirilmiştir.

Bu standardın amaçları doğrultusunda, şu terimler ve tanımlar geçerlidir:

• İç basınç, borudaki ortam tarafından uygulanan birim alan başına kuvveti ifade eder.
• Gerilim, iç basınç nedeniyle borunun çeperinde çember (çevresel) yönünde birim alan başına kuvvettir.
• Test sıcaklığı, gerilim kopması verilerinin belirlendiği sıcaklıktır.
• Maksimum test sıcaklığı, gerilim kopması verilerinin belirlendiği maksimum sıcaklıktır.
• Servis sıcaklığı, borunun kullanılacağı sıcaklıktır.
• Arıza süresi, boruda sızıntının oluşmasına kadar geçen süredir.
• Maksimum test süresi, en uzun beş arıza süresinin logaritmalarının ortalaması alınarak elde edilen süredir.
• Ekstrapolasyon süresi, ekstrapolasyonun izin verildiği zaman sınırıdır.
• Uzun vadeli hidrostatik dayanım, megapaskal cinsinden, T sıcaklığında ve t zamanında öngörülen ortalama dayanımı temsil eden gerilim boyutlarıyla niceliktir.

Boru gerilim kopması verileri ISO 1167-1 ve ISO 1167-2 standartlarına uygun olarak belirlenmelidir. İç basınca karşı direncin belirlenmesi düz borular kullanılarak yapılmalıdır. Her boru test parçasının ortalama dış çapı ve minimum duvar kalınlığı ISO 3126 standardına uygun olarak belirlenmelidir.

Tüm hesaplamalar için, test edilen borular aynı nominal boyutta olmalı, aynı parti malzemeden yapılmalı ve aynı üretim serisinden gelmelidir.

ISO 9080 standardına göre değerlendirilen mevcut malzemeler için, başlangıç veri seti bu standardın gereksinimlerini karşılamak için diğer partilerden üretilen ek verilerle tamamlanabilir. Bu durumda, ek veriler her sıcaklıkta düzenli olarak yayılmalı ve test raporunda belgelenmelidir.

Dahili basınç seviyelerinin ve zaman aralıklarının dağılımı için, seçilen her sıcaklık için, test süresine yayılmış en az 30 gözlem elde edilmelidir. Dahili basınç seviyeleri, en az dört gözlemin 7.000 saatin üzerinde ve en az bir gözlemin 9.000 saatin üzerinde gerçekleşeceği şekilde seçilmelidir. İkinci dala dayalı tahmin durumunda, ikinci dallar için en az 20 gözlem, sıcaklık başına en az 5 gözlem gereklidir.

Tüm sıcaklıklar için, 10 saate kadar olan arıza süreleri ihmal edilir. En fazla 40 derece sıcaklıklarda, kalan gözlem sayısının bu standarda uyması koşuluyla, 1.000 saate kadar olan arıza süreleri ihmal edilebilir. Bu durumda, seçilen sıcaklıklarda, seçilen sürenin altındaki tüm noktalar atılır.

1 000 saatin üzerinde başarısızlığa uğramamış test parçaları, çoklu doğrusal regresyon hesaplamalarında ve bir dizin varlığının belirlenmesinde gözlem olarak kullanılabilir. Aksi takdirde, kalan gözlem sayısı bu standarda uygun olduğu sürece, bunlar göz ardı edilmelidir.

Bu yöntem, standart ekinde verilen çoklu doğrusal regresyon ve hesaplama detaylarına dayanmaktadır (Ek A). İki veya daha fazla sıcaklıkta ve 9.000 saat veya daha uzun sürelerde test yapılmasını gerektirir ve diz varlığına dair belirtiler bulunup bulunmamasına bakılmaksızın uygulanabilir.

Belirli koşullara uygun olarak, iki veya daha fazla sıcaklık değeri kullanılarak test verileri elde edilir:

• Her bir bitişik sıcaklık çifti, en az 10 derece ve en fazla 50 derece ile ayrılmalıdır.
• Test sıcaklıklarından biri 20 derece veya 23 derece olmalıdır.
• En yüksek test sıcaklığı, camsı amorf polimerler için ISO 2507-1 standardına göre belirlenen Vicat yumuşama sıcaklığını eksi 15 derece veya yarı kristalin polimerler için ISO 11357-3 standardına göre belirlenen erime sıcaklığını eksi 15 derece aşmamalıdır.
• Gözlem sayısı ve her sıcaklıktaki iç basınç seviyelerinin dağılımı bu standarda uygun olmalıdır.
• Öngörülen hidrostatik dayanımın alt güven sınırının optimum bir tahminini elde etmek için, test sıcaklıkları aralığı, servis sıcaklığını veya servis sıcaklıkları aralığını içerecek şekilde seçilmelidir.
• Kirlenmeden kaynaklanan arızalar, kalan gözlem sayısının bu standarda uygun olması koşuluyla göz ardı edilebilir.
• Hesaplamalarda tüm geçerli veri noktaları kullanılmalıdır.
• Çoğu malzeme için, test ortamı ve test sıcaklıkları ilgili ürün standartlarında belirtilmiştir.

Kuruluşumuz, bilim ve teknoloji alanında dünyada yaşanan gelişmeleri yakından takip eden ve sürekli kendini geliştiren güçlü bir çalışan kadrosuna sahiptir. Çeşitli sektörlerdeki işletmeler için verilen çok sayıda test, ölçüm, analiz ve değerlendirme çalışmaları arasında, “EN ISO 9080 Plastik boru ve kanal sistemleri - Boru formundaki termoplastik malzemelerin uzun vadeli hidrostatik mukavemetinin ekstrapolasyonla belirlenmesi” standardına uygun test hizmetleri de bulunmaktadır.