ASTM D3681-12 Eğik Durumda Fiberglas (Cam Elyaf Takviyeli Termoset Reçine) Borunun Kimyasal Direncine Yönelik Standart Test Yöntemi

Amerikan Test ve Malzeme Kuruluşu (ASTM) tarafından geliştirilen “ASTM D3681-12 Eğik durumda fiberglas (cam elyaf takviyeli termoset reçine) borunun kimyasal direncine yönelik standart test yöntemi” standardında, 102 mm ve daha büyük çaplar için eğilmiş durumdaki fiberglas boruların kimyasal direnç özelliklerini belirlemeye yönelik bir test yöntemi açıklanmaktadır. Burada esas alınan hem cam elyaf takviyeli termoset reçine boru (RTRP) hem de cam elyaf takviyeli polimer harç boru (RPMP) fiberglas borulardır. Bu standardın amaçları doğrultusunda polimer, doğal polimerleri içermez.

Aksi belirtilmediği takdirde tanımlar “ASTM D883-22 Plastiklerle ilgili standart terminoloji” ve kısaltmalar “ASTM D1600-18 Plastiklerle ilgili kısaltılmış terimler için standart terminoloji” standartlarına uygundur. Ayrıca bu standardın amaçları doğrultusunda şu terimler ve tanımlar geçerlidir:

• Uç nokta, aksi belirtilmediği takdirde sıvının boru duvarından geçişidir. Arıza modu, borunun eksenine paralel olarak en büyük gerilme alanında boru duvarında ani bir kırılma ile karakterize edilen ve fiber takviyesinin kırığın kenarında temiz bir şekilde kırıldığı felaket olabilir. Yüzey aşınması veya çukurlaşmanın görsel kanıtı mevcut olabilir veya olmayabilir.
• Fiberglas boru, kürlenmiş termoset reçine içine gömülmüş veya onunla çevrili cam fiber takviyeleri içeren boru şeklindeki üründür. Kompozit yapı, agrega, granül veya trombosit dolgu maddeleri, tiksotropik maddeler, pigmentler veya boyalar içerebilir. Termoplastik veya termoset astarlar veya kaplamalar dahil edilebilir.
• Takviyeli polimer harç boru (RPMP), agrega içeren fiberglas borudur.
• Takviyeli termoset reçine boru (RTRP), agrega içermeyen fiberglas borudur.
• Gerilme korozyonu, boru duvarının, gergin bir durumdayken, bir süre aşındırıcı bir ortama maruz kalması sonucu oluşan hasardır.

Bu test yöntemi, borunun sürekli olarak farklı indüklenen ilk halka eğilme gerilmesi seviyelerinde saptırılmış bir durumda tutulduğu sırada en az 18 boru numunesinin iç kısmının aşındırıcı bir test çözeltisine maruz bırakılması ve her gerilme seviyesi için arızaya kadar geçen sürenin ölçülmesinden oluşur. Test sıcaklıkları, sıcaklığın kontrol edildiği bir hava ortamında test edilerek elde edilir.

Borunun test çözeltisine karşı uzun vadeli direnci, başlangıç gerinim seviyesi ve zaman için log-log doğrusal regresyon çizgisinin 50 yıla ekstrapolasyonuyla elde edilir. Test verilerinin log-log doğrusal regresyon analizinin muhafazakar bir yaklaşım olduğu ve standart endüstri uygulamasını temsil ettiği kabul edilir.

Bu test yöntemi, saptırılmış bir durumdayken kimyasal bir ortamın boru üzerindeki etkisini değerlendirir. Kimyasal ortamların etkilerinin, sapmanın neden olduğu gerilmeyle hızlandırılabileceği bulunmuştur. Bu bilgi, gömülü fiberglas boruların tasarımı ve uygulaması için yararlı ve gereklidir. Aynı çapa ancak farklı duvar kalınlıklarına sahip borular, aynı sapmayla farklı gerilmeler geliştirir. Ayrıca, aynı duvar kalınlığına sahip ancak duvarı oluşturan farklı yapılara sahip borular, aynı sapmayla farklı gerilmeler geliştirebilir.

Test yapılırken, boruda sabit bir sapmayı korumak için uygun paralel plaka aparatı kullanılır. Boru boyunca düzgün bir gerinim elde etmek için, paralel plaka (kanal) yüzeyleri ile boru halkası arasında 6 mm kalınlığında elastomerik pedler kullanılır. Shore A15 ila 70 sertliğinde elastomerik pedler başarıyla kullanılmıştır.

Prosedür B ile başlangıç geriniminin belirlenmesi gerektiğinde, yüzde 1,50 gerinime kadar gerinim seviyeleri ve borunun çapına uygun bir uzunluk için uygun folyo tipi, tek elemanlı gerinim ölçerler gereklidir. Gerekli aparatın bir örneği standart içinde verilen şekilde gösterilmiştir. 6 ve 13 mm uzunluğundaki gerinim ölçerlerin 305 ila 610 mm boru çapları için etkili olduğu bulunmuştur. Diğer boru çapları için ölçüm uzunluğu önerileri için gerinim ölçer üreticisi firma ile görüşülmelidir.

Test numuneleri, normal bir üretim çalışmasından rastgele seçilen bir boru örneğinden alınan halka kesitleri olmalıdır. Test numunelerinin minimum uzunluğu, bir nominal boru çapı veya 300 mm artı/eksi yüzde 5’ten hangisi daha azsa o kabul edilir.

Standart test sıcaklığı 23 derece artı/eksi 2 derece olmalıdır.

Kuruluşumuz, çeşitli sektörlerdeki işletmeler için verdiği sayısız test, ölçüm, analiz ve değerlendirme çalışmaları arasında, eğitimli ve uzman bir kadro ve gelişmiş teknolojik donanımı ile, “ASTM D3681-12 Eğik durumda fiberglas (cam elyaf takviyeli termoset reçine) borunun kimyasal direncine yönelik standart test yöntemi” standardında tanımlanan test hizmetleri de vermektedir.