ISO 3651 Paslanmaz Çeliklerin Taneler Arası Korozyona Karşı Direncinin Belirlenmesi

Uluslararası Standartlar Örgütü (ISO) tarafından yayınlanan “ISO 3651 Paslanmaz çeliklerin taneler arası korozyona karşı direncinin belirlenmesi” standardı, aynı başlık altında yayınlanan bir dizi alt bölümden oluşmaktadır. Şöyle ki,

“ISO 3651-1 Bölüm I: Kütle kaybının ölçülmesiyle nitrik asit ortamında korozyon testi (Huey testi)” standardında, kütle kaybının ölçülmesiyle (Huey testi) nitrik asit ortamında östenitik paslanmaz çeliklerin taneler arası korozyona karşı direncinin belirlenmesine yönelik bir yöntem açıklanmaktadır. Bu standart aynı zamanda teste atanabilecek amaçları da belirtir.

Bu yöntem sadece haddelenmiş veya dövülmüş ürünler, borular ve döküm ürünler şeklinde tedarik edilen ve güçlü oksitleyici bir ortamda (örneğin nispeten yoğun nitrik asit) kullanılması amaçlanan östenitik ve ferritik-östenitik (dubleks) paslanmaz çelikler için geçerlidir. Genel olarak, test edilen malzeme nitrik asit hizmetinde kullanılmayacaksa, Huey testi molibden içeren sınıflar için kullanılmamalıdır.

Korozyon testinin sonucu sadece testte kullanılan aşındırıcı ortam için kesinlikle geçerlidir. Taneler arası korozyona karşı direnci tahmin etmek için bir temel oluşturur ancak diğer korozyon biçimlerine (genel korozyon, çukurlaşma, gerilim korozyonu gibi) karşı direnci kontrol etmek için kullanılamaz. Kullanıcının belirtilen korozyon testini alaşımın yapılacağı kullanıma uyarlaması gerekir. Bu test hiçbir durumda alaşımın kalitesinin mutlak bir ölçütü olarak değerlendirilmemelidir.

Bu taneler arası korozyon testi aşağıdaki amaçlardan birine sahip olabilir. Bir sipariş bu korozyon testini belirtiyorsa, testin amacı sipariş sırasında belirtilmelidir.

Alaşımın taneler arası korozyona karşı içsel direncinin doğrulanması: Bu doğrulama sadece güçlü oksitleyici ortamlarda taneler arası korozyona karşı direnç için özel olarak üretilen östenitik çelik sınıfları için geçerlidir. Numune, hassaslaştırma için bir ısıl işlemden geçirildikten sonra incelenir.
Çözelti işleminin verimliliğinin incelenmesi: Bu inceleme sadece soğutma hızının yeterince hızlı yapılabileceği ince ürünler üzerinde gerçekleştirilir. Numune, hassaslaştırma için ısıl işlem yapılmadan kullanıcıya teslim edildiği haliyle incelenir.

Test uygulanırken prensip olarak, hazırlanan bir test parçası tartılır, daha sonra 48 saatlik 5 periyot boyunca kaynar bir nitrik asit çözeltisine daldırılır. Test sonucunu değerlendirme kriteri, her periyottan sonra tartılarak belirlenen kütle kaybıdır.

“ISO 3651-2 Bölüm 2: Ferritik, östenitik ve ferritik-östenitik (dubleks) paslanmaz çelikler - Sülfürik asit içeren ortamlarda korozyon testi” standardında, sülfürik asit içeren ortamlarda ferritik, östenitik ve ferritik-östenitik (dubleks) paslanmaz çeliklerin taneler arası korozyona karşı direncinin belirlenmesine yönelik yöntemler açıklanmaktadır. BU standart aynı zamanda teste atanabilecek amaçları da belirtir.

Bu standardın içerdiği test yöntemleri şunlardır:

Yöntem A: Yüzde 16 sülfürik asit/bakır sülfat testi (Monypenny Strauss testi)
Yöntem B: Yüzde 35 sülfürik asit/bakır sülfat testi
Yöntem C: Yüzde 40 sülfürik asit/ferrik sülfat testi.

Bu yöntemler, döküm, haddelenmiş veya dövülmüş ürünler ve borular şeklinde tedarik edilen ve hafif oksitleyici asit ortamında (örneğin, sülfürik asit, fosforik asit) kullanılması amaçlanan paslanmaz çelikler için geçerlidir. Ürün standardında belirtilmediği takdirde, kullanılacak yöntem, A, B veya C, ilgili taraflar arasında bir anlaşmanın konusunu oluşturur. Bu standart ekinde, üç yöntemin paslanmaz çelikler üzerinde uygulanmasına ilişkin örnekler yer almaktadır (Ek A).

Korozyon testinin sonucu, sadece testte kullanılan aşındırıcı ortam için kesinlikle geçerlidir. Taneler arası korozyona karşı direnci tahmin etmek için bir temel oluşturur ancak diğer korozyon biçimlerine (genel korozyon, çukurlaşma, gerilim korozyonu gibi) karşı direnci kontrol etmek için kullanılamaz. Kullanıcının belirtilen korozyon testini alaşımın yapılacağı kullanıma uyarlaması gerekir. Bu testler hiçbir durumda metalin kalitesinin mutlak bir ölçütü olarak değerlendirilmemelidir.

Bu taneler arası korozyon testi, şu amaçlardan herhangi birine sahip olabilir:

Çeliğin taneler arası korozyona karşı içsel direncinin doğrulanması: Bu doğrulama sadece düşük karbonlu çelikler (en fazla yüzde 0,03 karbon) ve taneler arası korozyona karşı direnç için belirtilen stabilize edilmiş çelikler için geçerlidir. Metal, duyarlılaştırma için bir ısıl işlem veya duyarlılaştırma için kaynaklama olabilen bir ısıl işlemden geçirildikten sonra incelenir.
Çözelti işleminin verimliliğinin incelenmesi: Bu inceleme sadece soğutma hızının yeterince hızlı yapılabileceği ince ürünler üzerinde gerçekleştirilir. Sadece yukarıda tanımlanmayan çelikler için ilgi çekicidir. Metal, duyarlılaştırma için ısıl işlem yapılmadan kullanıcıya teslim edildiği haliyle incelenir.

“ISO 3651-3 Bölüm 3: Düşük Cr ferritik paslanmaz çelikler için korozyon testi” standardında, düşük kromlu (yüzde 16’dan az krom, yüzde 0,3’ten az nikel, yüzde 0,3’ten az titanyum ve yüzde 0,3’ten az niyobyum, yüzde 0,3’ten az (titanyum + Atom ağırlık oranı niyobyum)) ferritik paslanmaz çeliklerin yüzde 0,5 sülfürik asit/bakır sülfat deneyinde taneler arası korozyon duyarlılığının belirlenmesini belirtir. Bu standart aynı zamanda teste atanabilecek amaçları da belirtir.

Bu yöntem, haddelenmiş saclar ve kaynaklı borular şeklinde tedarik edilen ve hafif oksitleyici asit ortamında kullanılması amaçlanan paslanmaz çelikler için geçerlidir. Korozyon testinin sonucu sadece testte kullanılan aşındırıcı ortam için kesinlikle geçerlidir. Taneler arası korozyona direnci tahmin etmek için bir temel oluşturur ancak diğer korozyon biçimlerine (genel korozyon, çukurlaşma, gerilim korozyonu gibi) direnci kontrol etmek için kullanılamaz. Kullanıcının çeliklerin kullanıldığı yerlerde belirtilen korozyon testini uyarlaması önemlidir. Bu test hiçbir durumda metalin kalitesinin mutlak bir ölçütü olarak kabul edilmez.

Test uygulanırken prensip olarak testin amacına ve tedarikçi ile alıcı arasındaki anlaşmaya bağlı olarak, test parçaları bu standartta belirtildiği şekilde hazırlanmalıdır. Test numunesinin kalınlığı orijinal numunelerle aynı olabilir. Toplam yüzey alanı 5 cm2 ile 20 cm2 arasında olan bir numune önerilir. Kaynaklı bölge, ısıdan etkilenen bölge ve etkilenmemiş temel metali içermelidir.

Yıllardır çok geniş bir yelpazede gerçekleştirdiği test, ölçüm, analiz ve değerlendirme çalışmaları ile her sektörden işletmelere destek olmaya çalışan kuruluşumuz, bilim ve teknoloji alanında dünyada yaşanan gelişmeleri yakından takip eden ve sürekli kendini geliştiren güçlü bir çalışan kadrosuna sahiptir. Bu çerçevede işletmelere “ISO 3651 Paslanmaz çeliklerin taneler arası korozyona karşı direncinin belirlenmesi” standardına uygun test hizmetleri de verilmektedir.