ISO 10952 Cam Takviyeli Termoset Plastik (GRP) Borular ve Bağlantı Parçaları - Eğik Durumdaki Bir Bölümün İç Kısmının Kimyasal Saldırıya Karşı Direncinin Belirlenmesi

Uluslararası Standartlar Örgütü (ISO) tarafından geliştirilen “ISO 10952 Cam takviyeli termoset plastik (GRP) borular ve bağlantı parçaları - Eğik durumdaki bir bölümün iç kısmının kimyasal saldırıya karşı direncinin belirlenmesi” standardında, nominal boyutlar DN 100 ve üzeri için cam takviyeli termoset plastik (GRP) boruların ve bağlantı parçalarının saptırılmış bir durumda kimyasal direnç özelliklerini belirlemeye yönelik bir test yöntemi açıklanmaktadır.

“ISO 10928:2024 Plastik boru sistemleri - Cam takviyeli termoset plastik (GRP) borular ve bağlantı parçaları - Regresyon analizi yöntemleri ve bunların kullanımı” standardı ile birlikte, bu standart, belirli bir süre sonra bir kimyasal ortamın bir boru veya bağlantı parçasının iç kısmı üzerindeki etkisini değerlendirmek için bir yöntem sunmaktadır. Test koşulları ve gereksinimleri ilgili uluslararası standartta belirtilmiştir. “ISO 23856 Basınçlı ve basınçsız su temini, drenaj veya kanalizasyon için plastik boru sistemleri - Doymamış polyester (UP) reçinesine dayalı cam takviyeli termoset plastik (GRP) sistemleri” standardı, bu standarda atıfta bulunur.

Kimyasal ortamların etkisinin sapmadan kaynaklanan gerilme ile hızlandırılabileceği bulunmuştur, bu nedenle, bu tür etkilere sıklıkla gerilme korozyonu denir.

Bu standardın amaçları doğrultusunda, şu terimler ve tanımlar geçerlidir:

Ortalama çap, boru duvarı kesitinin ortasına denk gelen dairenin çapıdır. Ortalama çap formülü standart içinde verilmiştir.
Sızıntı arızası, test sıvısının boru duvarından geçmesiyle belirginleşen arıza durumudur. Test numunesinin arızaları, test sıvısının sızıntısı olmaksızın yay hattı konumunda gözlemlenmiştir. Sızıntı gözlemlenmese de numunedeki gerilim seviyeleri değişeceğinden ve testin devam etmesini geçersiz kılacağından, bu bir test numunesi arızası olarak düşünülebilir. Test atılabilir veya isteğe bağlı olarak yay hattı kırılması sırasında oluşan bir arıza olarak sayılabilir.

Testler yapılırken, prensip olarak bir test parçasının iç kısmı, sabit bir şekilde çapraz olarak saptırılmış bir durumda tutulurken, belirtilen bir sıcaklıkta aşındırıcı bir test sıvısına maruz bırakılır. Test, her seferinde yeni bir test parçası kullanılarak ve her sapmada sızıntı arızasına kadar geçen süre kaydedilerek, birkaç sapma seviyesinde tekrarlanır. Sonuçlar, belirtilen bir zaman dilimi için ekstrapolasyonlu bir sapma değeri hesaplamak için kullanılır.

Alternatif olarak, ekstrapolasyon hesaplanmış veya ölçülmüş gerinimler kullanılarak gerçekleştirilebilir. Gerinim, gerinim göstergeleri kullanılarak ölçülebilir. Gerinim kullanımı, değişken kalınlık ve sertlik sınıflarına sahip test parçaları kullanılarak test yapılmasına olanak tanır. Sapma ve gerinim, hesaplama yoluyla birbiriyle ilişkilendirilebilir.

Aşağıdaki test parametrelerinin, bu standarda atıfta bulunan uluslararası standart tarafından belirlendiği varsayılmaktadır:

Test sıvısının bileşimi
Test parçalarının sayısı ve uzunluğu
Uygulanacak ön koşullandırma
Test sıcaklığı
Arızalar meydana gelmezse, belirtilen sapma seviyeleri ve ilgili asgari zaman aralıkları
Verilerin ekstrapole edileceği zaman

Test sıvısı, atıfta bulunulan uluslararası standartta belirtildiği gibi olmalıdır. Miktar, test parçası içinde belirtilen derinliği test süresi boyunca elde etmek ve korumak için yeterlidir.

Bu testlerde kullanılan yükleme çerçevesi, test parçasının sabit bir sapmasını koruyabilen iki paralel çelik bölümden ve dişli çubuklardan oluşur (tipik test kurulumu standart içinde verilen şekilde gösterilmiştir). Bölümler, test parçasının sıkıştırılması sırasında bölümlerde gözle görülür bir bükülme veya deformasyon oluşmayacak kadar sert olmalıdır. Her bölüm, test parçasının uzunluğuna eşit bir uzunluğa, artı en az 30 mm2ye ve en az 100 mm genişliğe sahip olmalıdır.

Boyut ölçüm cihazları şunları belirlemelidir:

Test parçalarının boyutları (uzunluk, çap ve duvar kalınlığı). Cihazlar artı/eksi yüzde 1,0’lık bir doğrulukta kalibre edilmelidir.
Test parçasının dikey yöndeki çapındaki değişim. Cihaz artı/eksi yüzde %1,0’lık bir doğrulukta kalibre edilmelidir.
Kullanılıyorsa, folyo tipi, maksimum beklenen gerinim seviyesine uygun tek elemanlı ve boru çapına uygun uzunlukta gerinim ölçerler.

6 mm ve 12 mm uzunluğundaki gerinim ölçerlerin 300 mm ila 600 mm boru çapları için etkili olduğu bulunmuştur. Diğer boru çapları için gösterge uzunluğu önerileri için gerinim ölçer üreticisi firma ile görüşülmelidir.

Kuruluşumuz, çeşitli sektörlerdeki işletmeler için verdiği sayısız test, ölçüm, analiz ve değerlendirme çalışmaları arasında, eğitimli ve uzman bir kadro ve gelişmiş teknolojik donanımı ile, “ISO 10952 Cam takviyeli termoset plastik (GRP) borular ve bağlantı parçaları - Eğik durumdaki bir bölümün iç kısmının kimyasal saldırıya karşı direncinin belirlenmesi” standardında tanımlanan test hizmetleri de vermektedir.