Çeşitli uygulama alanları nedeniyle plastikler, kimyasal ürünler, motor yakıtları, yağlayıcılar ve benzer sıvılarla ve muhtemelen bunların buharlarıyla sıklıkla temas ettirilir. Bir sıvının etkisi altında, plastik bir malzeme aynı anda meydana gelebilecek çeşitli olaylara maruz kalabilir. Bir yandan, sıvının emilmesi ve sıvıda çözünen bileşenlerin çıkarılması meydana gelebilir. Diğer yandan, genellikle plastiğin özelliklerinde önemli bir değişikliğe neden olan bir kimyasal reaksiyon meydana gelebilir. Aynı çapraz bağlı olmayan polimer için çözücü olan bir sıvıdaki çapraz bağlı bir polimerin denge şişme oranı, çapraz bağlanma derecesinin bir ölçüsüdür.
Plastiklerin sıvıların varlığındaki davranışı, sadece farklı malzemeler arasında karşılaştırma yapmayı amaçlayan keyfi olarak sabitlenmiş koşullar altında belirlenebilir. Test koşullarının (sıvının doğası, daldırma sıcaklığı ve daldırma süresi) ve değişikliklerin ölçüleceği özelliklerin seçimi, test edilen plastiğin nihai uygulamasına bağlıdır. Ancak, deneysel sonuçlar ile plastiğin kullanımdaki davranışı arasında doğrudan bir ilişki kurmak mümkün değildir. Yine de bu testler, farklı plastik malzemelerin belirli koşullar altındaki davranışlarının karşılaştırılmasına olanak tanır ve böylece belirli sıvı gruplarına göre davranışlarının ilk değerlendirmesine olanak tanır. Özel önemi nedeniyle, emilen su miktarının belirlenmesi konusu ISO 62 standardında ele alınmıştır. ISO 175 standardı, suyun etkisiyle plastiğin boyutlarında ve fiziksel özelliklerinde meydana gelen değişikliklerle ilgilenir.
Uluslararası Standartlar Teşkilatı (ISO) tarafından geliştirilen “ISO 175 Plastikler - Sıvı kimyasallara daldırmanın etkilerinin belirlenmesi için test yöntemleri” standardında, plastik malzemelerin test numunelerinin tüm dış kısıtlamalardan arındırılmış olarak sıvı kimyasallara maruz bırakılması yöntemini ve bu daldırma sonucunda oluşan özellik değişikliklerinin belirlenmesi yöntemleri açıklanmaktadır. Bu standart, ISO 22088 standardının çeşitli bölümlerinde ele alınan çevresel gerilim çatlağını kapsamaz. Sadece test numunesinin tüm yüzeyinin daldırılmasıyla yapılan testleri ele alır.
Bu yöntem, plastiklerin kısmi veya seyrek ıslanmasını simüle etmek için uygun olmayabilir. Bu yöntem, 0,1 mm’den büyük kalınlıktaki kalıplama veya ekstrüzyon malzemeleri, levhalar, borular, çubuklar veya saclar şeklinde bulunan tüm katı plastikler için geçerlidir. Hücresel malzemeler için geçerli değildir.
Prensip olarak test numuneleri, belirli bir süre ve belirli bir sıcaklıkta bir test sıvısına tamamen daldırılır. Özellikleri, daldırmadan önce ve sıvıdan çıkarıldıktan sonra, ayrıca varsa kurutulduktan sonra belirlenir. Son durumda, belirlemeler mümkünse aynı numuneler üzerinde birbiri ardına yapılır.
Bu test aracılığıyla farklı plastiklerin karşılaştırılması, sadece kullanılan numunelerin aynı şekilde, aynı boyutlarda (özellikle aynı kalınlıkta) ve mümkün olduğunca aynı durumda (iç gerilim, yüzey gibi) olması durumunda geçerlidir.
Bu standart, şunları belirlemek için yöntemler belirtilmiştir:
Malzemenin hala sıvının etkisi altındayken durumunu tespit etmek gerektiğinde, ölçümler çıkarıldıktan hemen sonra yapılır. Sıvının (uçucu olması şartıyla) uzaklaştırılmasından sonra malzemenin durumunu tespit etmek gerektiğinde, çıkarma ve kurutma işleminden sonra ölçümler yapılır. Ayrıca, çözünen bir bileşenin etkisinin belirlenmesine de olanak tanır.
Test sıvısı seçilirken, belirli bir sıvıyla temas halindeki bir plastiğin davranışı hakkında bilgi gerekiyorsa, o sıvı kullanılmalıdır. Test sıvısı analitik kalitede olmalıdır. Endüstriyel sıvı kimyasallar genellikle kesinlikle sabit bir bileşime sahip değildir. Testler, ilgili plastik malzeme üzerindeki etkileri açısından değerlendirilen ürünleri mümkün olduğunca temsil eden, tek başlarına veya bir karışım halinde tanımlanmış kimyasal ürünler kullanılarak gerçekleştirilmelidir. Teknik sınıf kimyasallar kullanıldığında, bunlar üzerinde anlaşılmış menşe ve kalitede olmalı ve herhangi bir serideki tüm ölçümler için sadece tek bir üretim partisinin kullanılmasına dikkat edilmelidir. Şüpheli bileşime sahip bir sıvıda bir dizi test gerçekleştiriliyorsa, sıvının tüm numunelerinin aynı kaptan alınması önemlidir.
Test sıvısı çeşitleri bu standart ekinde yer almaktadır (Ek A).
Tercih edilen test sıcaklıkları şunlardır: 23 derece artı/eksi 2 derece veya 70 derece artı/eksi 2 derece. Plastiğin kullanılacağı sıcaklığa karşılık gelecek şekilde farklı bir sıcaklık kullanılması gerekiyorsa, bu standartta verilen sıcaklıklardan biri seçilmelidir.
Plastik boruların test edilmesi gibi özel durumlarda, ISO 3205 standardı ekinde verilen 60 derecelik sıcaklık kullanılabilir. Testin normal ortam koşullarının üzerinde bir sıcaklıkta gerçekleştirilmesi durumunda, sıcaklığın etkisini sıvının etkisinden ayırt edebilmek için, test süresine eşit bir süre boyunca bu sıcaklıkta başka bir numune serisinin şartlandırılması ve bu şartlandırmadan sonra özelliklerinin ölçülmesi istenebilir. Uzun süreli testlerde, 23 derece havada bekletilen numunelerin özelliklerinde değişiklik meydana gelebilir. Karşılaştırma amacıyla ek bir test numunesi serisinin hazırlanması önerilir.
Ölçüm sıcaklığı açısından, kütle, boyut veya fiziksel özelliklerdeki değişikliklerin belirlenmesi için sıcaklık 23 derece artı/eksi 2 derecedir. Daldırma sıcaklığı farklıysa, numune 23 dereceye getirilir.
Tercih edilen daldırma süreleri şunlardır:
Başka daldırma sürelerinin kullanılması gerekiyorsa, örneğin testlerin zamana bağlı olarak gerçekleştirilmesi veya dengeye ulaşana kadar eğrinin çizilmesi isteniyorsa, daldırma sürelerinin belirtilen standart ölçekten seçilmesi önerilir.
Daldırma işleminden sonra yapılacak ölçümlere (kütle, boyutlar, fiziksel özellikler) ve plastik malzemenin yapısına ve biçimine (levha, film, çubuk ve benzeri) bağlı olarak numuneler çok çeşitli şekil ve boyutlarda olur.
Bunlar doğrudan kalıplama veya işleme yoluyla elde edilebilir. İkinci durumda, kesilen yüzeyler ince bir yüzey elde etmek için işlenmeli ve hazırlama yöntemine atfedilebilecek hiçbir karbonizasyon izi göstermemelidir. Belirtilen numuneler için tercih edilen numune boyutu, plastik malzeme türüne bağlı olarak değişen bir kalınlıkla 60 mm x 60 mm’dir:
Önerilen 1 mm’den daha ince veya daha kalın numuneler kullanılarak, numune kalınlığının kütle, boyut, görünüm veya emilen sıvı miktarında değişiklik yaratıp yaratmadığını belirlemek için testler yapılabilir. Kullanılacak numune sayısı, işlemden sonra yapılacak testlerle ilgili standartlarda belirtilir. Belirli bir standart bulunmaması durumunda, en az üç numune test edilir.
Yıllardır çok geniş bir yelpazede gerçekleştirdiği test, ölçüm, analiz ve değerlendirme çalışmaları ile her sektörden işletmelere destek olmaya çalışan kuruluşumuz, bilim ve teknoloji alanında dünyada yaşanan gelişmeleri yakından takip eden ve sürekli kendini geliştiren güçlü bir çalışan kadrosuna sahiptir. Bu çerçevede işletmelere “ISO 175 Plastikler - Sıvı kimyasallara daldırmanın etkilerinin belirlenmesi için test yöntemleri” standardına uygun test hizmetleri de verilmektedir.
Randevu almak, daha detaylı bilgi edinmek yada değerlendirme talep etmek için formumuzu doldurarak size ulaşmamızı isteyebilirsiniz.
EUROLAB , raporlama ve belgelendirme faaliyetlerini, United Accreditation Foundation (UAF), Türk Akreditasyon Kurumu (TÜRKAK), Enterprise Accreditation Foundation (EAF) kuruluşundan sağladığı akreditasyona dayanarak sürdürmektedir. Enterprise Accreditation Foundation (EAF), aynı zamanda Birleşmiş Milletler (UN GLOBAL COMPACT) imzacısıdır.
