ISO 2782-1 Kauçuk, Vulkanize veya Termoplastik - Gazlara Geçirgenliğin Belirlenmesi - Bölüm 1: Diferansiyel Basınç Yöntemleri

Uluslararası Standartlar Örgütü (ISO) tarafından geliştirilen “ISO 2782-1 Kauçuk, vulkanize veya termoplastik - Gazlara geçirgenliğin belirlenmesi - Bölüm 1: Diferansiyel basınç yöntemleri” standardında, farklı kısmi basınç altında vulkanize veya termoplastik kauçuğun gazlara geçirgenliğinin belirlenmesine yönelik üç yöntem açıklanmaktadır. Bu yöntemler şunları içerir:

• Bir basınç sensörü yöntemi (vakum kullanarak): Bu yöntem, gaz iletim oranını, gaz geçirgenlik katsayısını, gaz difüzyon katsayısını ve gaz çözünürlük katsayısını belirlemek için uygulanır.
• Basitleştirilmiş bir sensör yöntemi (uygulanan basınç kullanarak): Bu yöntem, sadece gaz geçirgenlik katsayısını belirlemek için uygulanır.
• Bir gaz kromatografisi yöntemi: Bu yöntem, gaz iletim oranını ve gaz geçirgenlik katsayısını belirlemek için uygulanır.

Bu yöntemler, sertliği 35 IRHD’den (uluslararası kauçuk sertlik derecesi) az olmayan vulkanize ve termoplastik kauçuklara ve hem tek gazlara hem de gaz karışımlarına uygulanır.

Bu standardın amaçları doğrultusunda, şu terimler ve tanımlar geçerlidir:

• Gaz iletim hızı, birim alan başına, birim zaman başına, test parçasının iki tarafı arasındaki birim kısmi basınç farkıyla bir test parçasından geçen test gazı mol sayısıdır.
• Gaz geçirgenlik katsayısı, birim kalınlıktaki bir test parçasından, birim alan başına, birim zaman başına, test parçasının iki tarafı arasındaki birim kısmi basınç farkıyla bir test parçasından geçen test gazı mol sayısıdır.
• Gaz difüzyon katsayısı, birim kalınlıktaki bir test parçasından, birim alan başına, birim zaman başına, test parçası boyunca bir birim gaz konsantrasyon gradyanı olduğunda difüzyon yoluyla geçen test gazı miktarıdır.
• Gaz çözünürlük katsayısı, bir test parçası içindeki test gazı konsantrasyonunun, test parçasının yüzeyindeki test gazının kısmi basıncına bölünmesidir.
• Gaz iletim eğrisi (basınç sensörü yöntemi eğrisi), gaz iletimi sabit duruma ulaşana kadar test hücresinin düşük basınç tarafındaki basınç değişiminin zamana göre çizilmesidir.

Testler uygulanırken, sabit bir sıcaklıkta tutulan bir test hücresinin boşluğu, bir test parçası tarafından yüksek basınç ve düşük basınç tarafına bölünür. Hücrenin yüksek basınç tarafı test gazıyla doldurulur. Test parçasından düşük basınç tarafına yayılan gaz miktarı bir basınç sensörü veya bir gaz kromatografisi ile belirlenir. Basınç sensörü yönteminde, gaz iletim hızı, gaz geçirgenlik katsayısı, gaz difüzyon katsayısı ve gaz çözünürlük katsayısı ölçülerek bir gaz karışımı için ortalama bir değer üretilir.

Sadece basitleştirilmiş basınç sensörü yönteminde, gaz geçirgenlik katsayısı ölçülür. Gaz kromatografisi yönteminde, su buharı içeren test gazları üzerinde ölçümler yapılabilir ve ayrıca bileşenleri belirlemek için gaz karışımlarını analiz etmek de mümkündür.

Basınç sensörü yönteminde kullanılan ekipman, test hücresi, basınç sensörleri, bir test gazı besleme haznesi, bir vakum pompası ve ilgili boru ve vanalardan oluşur:

• Düşük basınç tarafı ve yüksek basınç tarafı olmak üzere iki kısımdan oluşan test hücresi, içine bir test parçası takıldığında gaz iletim alanı açıkça tanımlanır. Yüksek basınç tarafı, test gazını beslemek için bir giriş portuna sahiptir ve düşük basınç tarafına, test parçasından iletilen gazın neden olduğu basınç değişikliğini algılamak için bir basınç sensörü bağlanır. Test parçasıyla temas eden hücrenin iki yarısının yüzeyleri, herhangi bir gaz sızıntısını önlemek için pürüzsüz ve düz olmalıdır.
• Bu alanlar ve test parçası arasında O-ring gibi bir conta kullanılabilir, bu durumda contanın gaz iletim hızı, test edilen malzemenin gaz iletim hızından önemli ölçüde düşük olmalı ve böylece testin sonucunu etkilememelidir. Test hücresinin malzemesi test gazına karşı tepkisiz olmalı ve kullanılan gazı emmemelidir. Gaz iletim alanının çapı, beklenen gaz iletim hızına bağlı olarak 10 mm ile 150 mm aralığında olmalıdır.
• Hücre, sıcaklığı 80 dereceye çıkarabilen bir ısıtma sistemi ile donatılmalıdır. Sıcaklık doğruluğu, 40 derece ile 80 derece artı/eksi 1 derece arasındaki sıcaklıklar için olmalıdır. Isıtma sistemine örnek olarak elektrikli ısıtma ceketi ve test hücresini ve test gazı besleme haznesini tutmak için tasarlanmış bir fırın verilebilir.
• Test parçası desteği, yüksek ve düşük basınç tarafları arasındaki basınç farkından dolayı test parçasının deformasyonunu önlemek için test hücresinin düşük basınç tarafına monte edilen bir parçadır. Filtre kağıdı veya tel örgü gibi test sonucunu etkilemeyen herhangi bir malzeme kullanılabilir. Filtre kağıdı kullanıldığında, hücrenin düşük basınç tarafının derinliğine bağlı olarak 0,1 mm ila 0,3 mm kalınlığında kimyasal analizde kullanılan türden bir kağıt önerilir.
• İki basınç sensöründen biri, test hücresinin düşük basınç tarafındaki basınç değişimini ölçmek için 5 Pa veya daha iyi bir değerde okuma yapabilen bir sensördür. Bu basınç sensörü olarak cıva içermeyen bir vakum ölçer, elektronik diyafram tipi bir sensör veya başka uygun bir sensör kullanılır. İki basınç sensöründen diğeri yüzde 1 veya daha iyi bir değerde okuma yapabilen, test gazı besleme rezervuarının basıncını ölçmek için kullanılır.
• Test gazı besleme haznesi, test hücresinin yüksek basınç tarafına sabit basınçta test gazı sağlamak içindir. Haznenin hacmi, test sırasında test gazının test parçasından düşük basınç tarafına iletilmesi nedeniyle yüksek basınç tarafındaki basınç düşüşünün test basıncının yüzde 1’ini aşmamasını sağlayacak kadar yeterli olmalıdır.
• Vakum pompası, test hücresini 10 Pa veya daha düşük bir basınca tahliye edebilen bir pompadır.
• Sıcaklık sensörü, test hücresine yerleştirilen, test sıcaklığını ölçmek için kullanılan ve 0,1 derece veya daha iyi bir değerde okuma yapabilen bir sensördür.

Kuruluşumuz, çeşitli sektörlerdeki işletmeler için verdiği sayısız test, ölçüm, analiz ve değerlendirme çalışmaları arasında, eğitimli ve uzman bir kadro ve gelişmiş teknolojik donanımı ile, “ISO 2782-1 Kauçuk, vulkanize veya termoplastik - Gazlara geçirgenliğin belirlenmesi - Bölüm 1: Diferansiyel basınç yöntemleri” standardında tanımlanan test hizmetleri de vermektedir.