EN ISO 2884-1 Farby i lakiery - Oznaczanie lepkości za pomocą wiskozymetrów rotacyjnych - Część 1: Wiskozymetry stożkowe i płytkowe pracujące przy dużej szybkości ścinania

Norma „EN ISO 2884-1 Farby i lakiery – Oznaczanie lepkości za pomocą wiskozymetrów rotacyjnych – Część 1: Wiskozymetry stożkowe i płytkowe pracujące przy dużej szybkości ścinania”, która ma swoją podstawę w normie europejskiej i została opublikowana przez Międzynarodową Organizację Normalizacyjną (ISO), jest jedną z serii części dotyczących pobierania próbek i badania farb, lakierów i produktów pokrewnych. Niniejsza norma stanowi uzupełnienie normy „ISO 2431 Farby i lakiery – Oznaczanie czasu wypływu za pomocą kubków wypływowych”.

Niniejsza norma opisuje ogólną procedurę określania lepkości dynamicznej farb, lakierów i produktów pokrewnych przy szybkości ścinania od 9000 s⁻¹ ^do 12 000 s⁻¹ ^. Uzyskana wartość dostarcza informacji o odporności materiału na nakładanie pędzlem, natryskiem i wałkiem. Opisana procedura ma zastosowanie do wszystkich farb i lakierów, niezależnie od tego, czy wykazują one właściwości newtonowskie. Materiały zawierające dyspersje dużych cząstek będą dawać błędne wyniki.

W tej procedurze wykorzystuje się wiskozymetr o geometrii stożka i płytki pracujący z szybkością ścinania od 9000 s⁻¹ ^do 12 000 s⁻¹ ^. Dokładny rodzaj użytego aparatu jest uzgadniany między stronami, a szczegóły są określone w raporcie z testu. Prosty aparat do rutynowego użytku opisano w załączniku standardowym (Załącznik A).

Do badań pobierana jest reprezentatywna próbka badanego produktu, zgodnie z opisem zamieszczonym w normie ISO 15528. Następnie próbkę poddaje się badaniu i przygotowuje do testów zgodnie z opisem zamieszczonym w normie ISO 1513. Jeśli próbka ma tendencję do osadzania się lub rozdzielania podczas stania, należy mieszać ją aż do uzyskania jednorodnej konsystencji, uważając, aby nie powstały pęcherzyki powietrza. Próbka nie powinna zawierać ciał obcych ani grudek. Objętość próbki powinna być wystarczająca do wypełnienia przestrzeni między stożkiem a płytką. Próbki zawierające duże cząstki dadzą nieprawidłowe wyniki i mogą uszkodzić przyrząd. W przypadku wiskozymetrów stożkowo-płytkowych ze ściętymi stożkami, duże cząstki w próbce powinny być mniejsze niż jedna dziesiąta przestrzeni między stożkiem a płytką.

Urządzenie należy regularnie sprawdzać zgodnie z zaleceniami producenta oraz doświadczeniem zdobytym podczas jego użytkowania, a uzyskane wyniki należy porównać z wynikami poprzednich kontroli i na tej podstawie określić wymaganą częstotliwość kontroli. Wyniki sprawdzane są przy użyciu standardowych rafinowanych olejów mineralnych o właściwościach newtonowskich i znanych lepkościach (użyto trzech olejów mineralnych o lepkościach pomiędzy 0,05 Pa.s a 0,5 Pa.s, certyfikowanych przez uprawnione laboratorium). Szyszki należy regularnie sprawdzać pod kątem zużycia i wymienić, jeśli pojawią się na nich ślady zarysowań lub, w przypadku szyszek nieobciętych, jeśli będą spłaszczone.

Jeżeli uzyskane odczyty różnią się o więcej niż 5 procent od znanych lepkości standardowych olejów, przyrząd powinien zostać sprawdzony przez wykwalifikowanego inżyniera lub zwrócony do producenta w celu regulacji. Należy unikać olejów silikonowych ze względu na ich skłonność do zanieczyszczania urządzeń i możliwość rozrzedzania przy wysokich szybkościach ścinania.

Aby mieć pewność, że temperatura nie ulegnie zmianie podczas oznaczania, oznaczenie określone w niniejszej normie wykonuje się przy użyciu oleju wzorcowego o najwyższej lepkości wskazanej na skali. Wiskozymetr należy uruchomić z tym olejem na 5 minut, po czym wskazanie nie powinno się zmniejszyć o więcej niż 10 procent. Jeżeli redukcja jest większa niż 10 procent, przyrząd nie nadaje się do określania lepkości przy dużych szybkościach ścinania zgodnie z niniejszą normą.

Etapy procedury są następujące:

• Bezpośrednio po przygotowaniu próbki zgodnie z tą normą, dwukrotnie przeprowadza się opisaną poniżej sekwencję czynności, najpierw pozwalając przyrządowi na rozgrzanie się zgodnie z instrukcją producenta. Porównując lepkości produktów, szybkość ścinania powinna być taka sama. Jeżeli nie uzgodniono inaczej, ustalenie zostanie dokonane na poziomie 23 stopni plus/minus 0,2 stopnia.
• Temperaturę stałej części wiskozymetru ustawia się na 23 stopnie plus/minus 0,2 stopnia lub na inną uzgodnioną temperaturę. Odpowiednią ilość badanego produktu przenosi się do odpowiedniej części wiskozymetru, uważając, aby nie doszło do powstania pęcherzyków powietrza, a drugą część ustawia się w prawidłowej pozycji. Próbka może osiągnąć określoną temperaturę przez określony czas, zależnie od zastosowanego urządzenia.
• Wirnik zostaje uruchomiony, a odczyt na wadze zostaje zapisany po jego ustabilizowaniu się. Jeżeli po upływie 15 sekund odczyt nie ustabilizuje się, zapisuje się odczyt z 15 sekund, a brak ustabilizowania się odczytu odnotowuje się w raporcie z testu.
• Jeżeli odczyt nie wskazuje bezpośrednio na lepkość, należy go pomnożyć przez odpowiedni współczynnik konwersji lub wykorzystać odpowiednią krzywą kalibracyjną w celu uzyskania lepkości.

Wyniki dwóch oznaczeń wykonanych w krótkim odstępie czasu przez tego samego pracownika, w tym samym laboratorium, przy użyciu tego samego przyrządu, nie powinny różnić się od swojej średniej o więcej niż 5 procent.

Nasza organizacja dysponuje silną kadrą, która śledzi rozwój nauki i techniki na świecie i nieustannie się doskonali. Wśród licznych prac badawczych, pomiarowych, analitycznych i ewaluacyjnych świadczonych dla przedsiębiorstw z różnych sektorów znajdują się również usługi badawcze zgodne z normą „EN ISO 2884-1 Farby i lakiery - Oznaczanie lepkości za pomocą wiskozymetrów rotacyjnych - Część 1: Wiskozymetry stożkowe i płytkowe pracujące przy dużych szybkościach ścinania”.