PPWD - Analizy PPWR

Dyrektywa w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych (PPWD) 94/62/WE to regulacja prawna opracowana w celu rozwiązania problemu rosnącej ilości odpadów opakowaniowych w krajach Unii Europejskiej. Dyrektywa ta wprowadziła kluczowe środki mające na celu zapobieganie powstawaniu odpadów opakowaniowych, promowanie ponownego użycia oraz wspieranie recyklingu i odzysku materiałów opakowaniowych. Jednak z czasem okazała się ona niewystarczająca ze względu na rosnący poziom odpadów (wzrost o 20% między 2009 a 2020 rokiem) i niespójne praktyki krajowe, co doprowadziło do rozbieżności w przepisach w poszczególnych krajach UE.

Rozporządzenie w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych (PPWR) 2025/40 zastąpiło dyrektywę w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych (PPWD). Weszło ono w życie 11 lutego 2025 r. i będzie zasadniczo stosowane od 12 sierpnia 2026 r. (z niektórymi okresami przejściowymi przedłużonymi do 2040 r.). Rozporządzenie to jest bezpośrednio i jednolicie stosowane we wszystkich 27 państwach członkowskich UE i ma na celu harmonizację przepisów, wspieranie praktyk gospodarki o obiegu zamkniętym oraz skuteczniejsze ograniczanie wpływu na środowisko.

Rozporządzenie w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych (PPWR) jest zgodne z Europejskim Zielonym Ładem i Planem działania na rzecz gospodarki o obiegu zamkniętym, obejmuje wszystkie opakowania i powiązane odpady wprowadzane na rynek UE, oferując jednocześnie wyjątki lub okoliczności łagodzące dla mikroprzedsiębiorstw.

Przejście z dyrektywy w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych (PPWD) na rozporządzenie w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych (PPWR) sygnalizuje bardziej opisowe i wiążące podejście, mające na celu wyeliminowanie luk w zakresie zapobiegania powstawaniu odpadów, możliwości recyklingu i ponownego użycia w ramach PPWR. Poniżej znajduje się tabela porównawcza przedstawiająca kluczowe elementy:

• Forma prawna:
• PPWD: Wyznaczono cele, ale pozostawiono swobodę decyzji na szczeblu krajowym w zakresie ich wdrażania, co doprowadziło do niespójności.
• PPWR: Dyrektywa bezpośrednio stosowana w całej UE, której celem jest ujednolicenie praktyk i zmniejszenie barier dla przedsiębiorstw.
• zakres:
• PPWD: Koncentruje się na celach odzysku/recyklingu, obejmuje odpady opakowaniowe, ale nie zawiera szczegółowych wytycznych dotyczących projektowania/zapobiegania powstawaniu odpadów.
• PPWR: Obejmuje cały cykl życia opakowania (projektowanie, produkcja, użytkowanie, gospodarka odpadami); obejmuje handel elektroniczny i minimalizuje pustą przestrzeń w opakowaniach.
• Cele w zakresie redukcji odpadów:
• PPWD: Ogólne środki zapobiegawcze; nie ma wiążącego górnego limitu wzrostu ilości odpadów. Cele recyklingu wynoszą 65% do 2025 r. i 70% do 2030 r.
• PPWR: Ograniczenie wzrostu opakowań do 5% wzrostu PKB do 2030 r., co doprowadzi do zerowego wzrostu netto do 2035 r. Zakaz sprzedaży niektórych produktów jednorazowego użytku (np. mini przyborów toaletowych, saszetek na sosy).
• Możliwość recyklingu:
• PPWD: Brak jasnej definicji; jest to zalecane, ale nieobowiązkowe. Limit zawartości metali ciężkich wynosi 100 mg/kg (ołów, kadm, rtęć, chrom sześciowartościowy).
• PPWR: Wszystkie opakowania muszą nadawać się do recyklingu do 2030 roku (poprzez segregację, zbiórkę i wysokiej jakości recykling). Utrzymuje limit zawartości metali ciężkich i wprowadza zakaz stosowania PFAS w opakowaniach żywności (co najmniej 25 ppb pojedynczego PFAS od 2026 roku, łącznie co najmniej 250 ppb po przeglądzie w 2030 roku).
• Zawartość pochodząca z recyklingu:
• PPWD: Brak konkretnego limitu.
• PPWR: Minimalna zawartość plastiku pochodzącego z recyklingu: 10% do 2030 r., 25% do 2040 r. (wyłącznie materiały pochodzące z recyklingu pokonsumenckiego; wyjątki dotyczą opakowań przeznaczonych do kontaktu z żywnością/opakowań medycznych).
• Cele ponownego użycia/napełniania:
• PPWD: Zachęca do ponownego użycia, ale nie ma ograniczeń co do ilości; kładzie nacisk na recykling.
• PPWR: W odniesieniu do konkretnych sektorów, np. 10% opakowań wielokrotnego użytku w sektorze hotelarskim do 2030 r. i 40% do 2040 r., 20% opakowań wielokrotnego użytku/nadających się do ponownego napełnienia w sektorze transportowym do 2030 r. Zachęcano do wdrażania systemów kaucyjnych.
• Rozszerzona odpowiedzialność producenta:
• PPWD: Obowiązkowe, ale zmienne w skali kraju; koszty gospodarowania odpadami są pokrywane.
• PPWR: W ramach zharmonizowanych przepisów UE producenci/importerzy płacą na podstawie możliwości recyklingu/wagi, promując zasadę „zanieczyszczający płaci” poprzez eko-modulację (niższe opłaty za zrównoważone opakowania).
• Substancje budzące obawy:
• PPWD: Ograniczone do metali ciężkich.
• PPWR: obejmuje również PFAS (ma zostać zmienione do 2030 r.), zakazuje stosowania niebezpiecznych substancji w projektowaniu opakowań.
• Harmonogram wdrożenia
• PPWD: Obowiązuje od 1994 r., a w 2018 r. został zmieniony w celu podwyższenia celów dotyczących recyklingu.
• PPWR: Ogólne wdrożenie do 2026 r., minimalizacja do 2030 r., pełne ponowne wykorzystanie/recykling do 2040 r. PPWD zostało uchylone 18 miesięcy po wprowadzeniu PPWR (sierpień 2026 r.).

PPWR stanowi przełomowy krok w kierunku gospodarki o obiegu zamkniętym, prognozując redukcję nawet o 15 milionów ton odpadów opakowaniowych rocznie do 2040 roku poprzez minimalizację zużycia surowców i usprawnienie cykli recyklingu. Ma on potencjał zmniejszenia emisji dwutlenku węgla z produkcji opakowań o 20-30% poprzez promowanie innowacji w systemach obiegu zamkniętego, w których materiały pochodzące z recyklingu zastępują materiały pierwotne. Jednak przejście od dyrektywy do rozporządzenia eliminuje elastyczność na szczeblu krajowym, co potencjalnie zwiększa koszty przestrzegania przepisów dla małych przedsiębiorstw.

Z perspektywy zrównoważonego rozwoju jest to pozytywne. Zakaz stosowania problematycznych tworzyw sztucznych (na podstawie dyrektywy w sprawie tworzyw sztucznych jednorazowego użytku z 2019 r.) oraz ograniczenia dotyczące PFAS chronią zdrowie i ekosystemy poprzez eliminację trwałych substancji chemicznych w opakowaniach żywności. Kwoty ponownego użycia mogą zmniejszyć ilość odpadów poprzez ukierunkowanie sektorów takich jak hotelarstwo i e-commerce na modele ponownego napełniania.

Wyzwania są następujące:

• Spójność i praktyczność: Jednolite przepisy mogą pomijać różnice regionalne (np. infrastruktura recyklingu jest zróżnicowana; średni wskaźnik recyklingu tworzyw sztucznych w północnych krajach UE wynosi 50%, w porównaniu z 30% na południu). Komisja Europejska musi opublikować decyzje o delegowaniu uprawnień w zakresie kryteriów recyklingu do 2027 r., ale opóźnienia mogą powodować niepewność.
• Ciężar innowacji: Aby osiągnąć 100% recyklingu do 2030 roku, konieczne są zmiany w projektowaniu, jednak nadal istnieją przeszkody techniczne (np. laminaty wielomateriałowe). Kwoty zawartości materiałów pochodzących z recyklingu początkowo nie obejmują alternatyw pochodzenia biologicznego, ale przegląd w 2030 roku może je dopuścić, jeśli technologia recyklingu pozostanie w tyle.
• Skupienie na handlu elektronicznym: ograniczenia dotyczące wolnej przestrzeni (poniżej 40% wolnej przestrzeni do 2030 r.) rozwiązują problem wzrostu ilości odpadów w handlu detalicznym online, ale wdrożenie za pomocą śledzenia cyfrowego może stanowić wyzwanie dla MŚP.
• Globalny efekt domina: Eksporterzy spoza UE napotykają przeszkody, jeśli opakowanie nie spełnia wymogów, co może zwiększyć koszty o 5–15% w przypadku towarów przeznaczonych do UE.

Krótko mówiąc, PPWD stanowi podstawę gospodarki odpadami, natomiast PPWR wdraża odważniejszą i bardziej zintegrowaną wizję zrównoważonego rozwoju. Firmy powinny priorytetowo traktować audyty portfela, aby ograniczać ryzyko i współpracować w zakresie programów rozszerzonej odpowiedzialności producenta.

Nasza organizacja, z kompetentnym i doświadczonym zespołem, od wielu lat rozumie potrzeby swoich klientów, zapewniając im zaawansowane usługi testowe oraz pomagając w tworzeniu, wdrażaniu i doskonaleniu systemów zarządzania. W tym kontekście oferujemy również usługi analizy PPWD – PPWR dla przedsiębiorstw.