EN ISO 899 Tworzywa sztuczne – Oznaczanie pełzania

Norma „EN ISO 899 Tworzywa sztuczne – Oznaczanie pełzania”, która opiera się na normie europejskiej, a następnie została opublikowana przez Międzynarodową Organizację Normalizacyjną (ISO), składa się z następujących podrozdziałów opublikowanych pod tym samym tytułem:

Norma „EN ISO 899-1 Część 1: Pełzanie przy rozciąganiu” opisuje metodę określania pełzania przy rozciąganiu tworzyw sztucznych w postaci standardowych próbek do badań w określonych warunkach, takich jak obróbka wstępna, temperatura i wilgotność. Metoda ta nadaje się do stosowania w przypadku sztywnych i półsztywnych tworzyw sztucznych niewzmocnionych, napełnionych i wzmocnionych włóknami w postaci próbek do badań w kształcie hantli, formowanych bezpośrednio lub obrabianych maszynowo z arkuszy lub wyrobów formowanych.

Metoda ta ma na celu dostarczenie danych do celów projektowania inżynierskiego oraz badań i rozwoju. Dane do celów projektowania inżynierskiego wymagają użycia tensometrów do pomiaru długości pomiarowej próbki. Dane do celów badawczych lub kontroli jakości mogą uwzględniać zmianę odległości między uchwytami (wydłużenie nominalne).

Pełzanie przy rozciąganiu może się znacznie różnić w zależności od różnic w przygotowaniu próbki, jej wymiarach i środowisku badawczym. Historia termiczna próbki badanej może również mieć istotny wpływ na pełzanie. W związku z tym, gdy wymagane są dokładne wyniki porównawcze, czynniki te muszą być starannie kontrolowane. W przypadku wykorzystywania właściwości pełzania przy rozciąganiu do celów inżynieryjnych, celem jest badanie materiałów z tworzyw sztucznych w szerokim zakresie naprężeń, czasów i warunków środowiskowych.

Próbki do badań kondycjonuje się zgodnie z normą dla badanego materiału. W przypadku braku informacji na temat kondycjonowania, stosuje się najbardziej odpowiedni zestaw warunków określony w normie ISO 291, chyba że strony uzgodnią inaczej. Na pełzanie wpływa nie tylko historia termiczna badanej próbki, ale także temperatura i (w stosownych przypadkach) wilgotność użyta podczas kondycjonowania. Jeśli próbka nie znajduje się w stanie równowagi wilgotnościowej, pełzanie ma następujący wpływ: zbyt sucha próbka będzie wytwarzać dodatkowe naprężenia z powodu absorpcji wody podczas badania, a zbyt wilgotna próbka będzie się kurczyć z powodu desorpcji wody.

O ile strony nie uzgodnią inaczej, na przykład w przypadku badań w wysokich lub niskich temperaturach, badanie należy przeprowadzić w tej samej atmosferze, w której przeprowadzano kondycjonowanie. Zmiana temperatury w całym okresie badania powinna mieścić się w granicach plus/minus 2 stopni.

Norma „EN ISO 899-2 Część 2: Pełzanie zginające przy obciążeniu trzypunktowym” opisuje metodę określania pełzania zginającego tworzyw sztucznych w postaci znormalizowanych próbek do badań w określonych warunkach, takich jak obróbka wstępna, temperatura i wilgotność. Metoda ta ma zastosowanie do prostej belki swobodnie podpartej, obciążonej tylko w połowie rozpiętości (badanie z obciążeniem trzypunktowym).

Metoda ta nadaje się do stosowania w przypadku sztywnych i półsztywnych tworzyw sztucznych, niewzmocnionych, wypełnionych i wzmocnionych włóknami, w postaci próbek w kształcie hantli, formowanych bezpośrednio lub obrabianych mechanicznie z arkuszy lub wyrobów formowanych. Metoda ta może nie być odpowiednia dla niektórych materiałów wzmocnionych włóknami ze względu na różnice w ich orientacji.

Metoda ta ma na celu dostarczenie danych do celów projektowania inżynierskiego oraz badań i rozwoju. Dane do celów projektowania inżynierskiego wymagają użycia tensometrów do pomiaru długości pomiarowej próbki. Zmiana odległości między uchwytami (wydłużenie nominalne) może być wykorzystana do celów badawczych lub kontroli jakości.

Pełzanie zginające może się znacznie różnić w zależności od różnic w przygotowaniu i wymiarach próbki, a także od środowiska badawczego. Historia termiczna próbki testowej może również mieć istotny wpływ na pełzanie. W związku z tym, gdy wymagane są dokładne wyniki porównawcze, czynniki te muszą być starannie kontrolowane.

Aby wykorzystać właściwości pełzania przy zginaniu do celów projektowania inżynierskiego, tworzywa sztuczne muszą być badane w szerokim zakresie naprężeń, czasów i warunków środowiskowych. Metoda ta może nie być odpowiednia do określania pełzania przy zginaniu sztywnych tworzyw sztucznych o strukturze komórkowej.

Próbki do badań kondycjonuje się zgodnie z normą dla badanego materiału. W przypadku braku informacji o kondycjonowaniu, stosuje się najbardziej odpowiedni zestaw warunków określony w normie ISO 291, chyba że strony uzgodnią inaczej. Pełzanie zależy nie tylko od historii termicznej badanej próbki, ale także od temperatury i (w stosownych przypadkach) wilgotności powietrza stosowanej podczas kondycjonowania.

Krótko mówiąc, norma ISO 899 jest niezbędna, ponieważ zapewnia znormalizowane i niezawodne metody pomiaru dynamicznych właściwości mechanicznych materiałów, takich jak sztywność, tłumienie i sprężystość, poddawanych drganiom. Inżynierowie i projektanci potrzebują dokładnych danych o dynamicznych właściwościach mechanicznych, aby dobrać odpowiednie materiały do zastosowań związanych z drganiami, takich jak części samochodowe, komponenty lotnicze i kosmiczne czy maszyny poddawane obciążeniom dynamicznym. Dynamiczne właściwości mechaniczne wpływają na zachowanie się materiałów w rzeczywistych warunkach eksploatacji, w tym w warunkach wstrząsów, drgań lub obciążeń cyklicznych. Norma ISO 899 pomaga przewidywać trwałość, trwałość zmęczeniową oraz charakterystykę hałasu i drgań.

Nasza organizacja, która od lat wspiera przedsiębiorstwa z wszystkich sektorów, oferując szeroki zakres usług testowych, pomiarowych, analitycznych i ewaluacyjnych, dysponuje silnym zespołem pracowników, którzy uważnie śledzą światowe osiągnięcia naukowe i technologiczne oraz stale się rozwijają. W tym kontekście świadczymy również usługi testowe zgodnie z normą EN ISO 899 Tworzywa sztuczne – Oznaczanie pełzania.