Norma „EN ISO 3668 Farby i lakiery – Wizualne porównanie kolorów farb”, oparta na normie europejskiej, a następnie opublikowana przez Międzynarodową Organizację Normalizacyjną (ISO), opisuje metodę wizualnego porównywania kolorów powłok farb lub podobnych produktów z normą (normą odniesienia lub nową normą) przy użyciu sztucznych źródeł światła w standardowej kabinie. Niniejsza norma nie ma zastosowania do powłok zawierających np. pigmenty metaliczne o specjalnych efektach, bez wcześniejszego uzgodnienia szczegółów dotyczących oświetlenia i warunków oglądania.
Zasadniczo kolory porównywanych powłok lakierniczych obserwuje się w określonych warunkach oświetleniowych i wizualnych, przy użyciu kabiny do dopasowywania kolorów. Procedura wyrażania składników różnicy kolorów (odcień, jasność koloru i luminancja), czyli opis, jest definiowana za pomocą pewnego schematu gradacji. Ocenia się również metamerię. Metameryzm to postrzegane łączenie się kolorów o różnym rozkładzie mocy widmowej.
Jakość naturalnego światła dziennego jest zmienna, a osądy obserwatorów mogą być uzależnione od znajdujących się w pobliżu kolorowych obiektów. Dlatego też, w celach sędziowskich, w kabinie dopasowującej kolory należy stosować ściśle kontrolowane oświetlenie sztuczne. Obserwator powinien mieć na sobie ubranie w neutralnym kolorze, a w polu widzenia nie powinny znajdować się żadne powierzchnie o intensywnych kolorach poza panelami podlegającymi testowi.
Szafa do dopasowywania kolorów powinna być obudową, z której wyłączone jest światło zewnętrzne i która jest oświetlana źródłem światła padającym na panel testowy i zbliżonym do rozkładu widmowego standardowego oświetlenia CIE D65, standardowego oświetlenia CIE A (ISO 11664-2) lub oświetlenia CIE FL 11. Jeżeli zostanie użyte źródło światła o innym rozkładzie widmowym, musi to zostać uzgodnione przez strony zaangażowane w umowę. Jakość symulacji światła dziennego należy oceniać metodą CIE określoną w publikacji CIE nr 51.2 i normie ISO 23603. Rozkład widmowy oświetlacza musi mieścić się w kategorii BC lub wyższej.
Poziom oświetlenia w pozycji dopasowywania kolorów powinien wynosić od 1000 do 4000 luksów, przy czym w przypadku ciemnych kolorów preferowana jest wartość bliższa górnej granicy zakresu. W przypadku ogólnego zastosowania, wnętrze stojaka kolorystycznego musi mieścić się w wartościach podanych w normie. Jeśli jednak porównywane mają być głównie jasne kolory i kolory zbliżone do bieli, wnętrze stojaka można pomalować zgodnie ze specyfikacją normy, aby uzyskać mniejszy kontrast jasności z badanym kolorem.
Aby zapewnić odpowiednią przestrzeń do porównywania kolorów, powierzchnia stołu w kabinie powinna być pokryta neutralnym szarym panelem, a czynnik oświetlenia powinien być dobrany w tym samym kolorze co kolor kabiny oświetleniowej. Zazwyczaj w celu rozproszenia światła i zapobieżenia odbiciu obrazu lampy od panelu testowego należy zastosować element rozpraszający (np. ekran rozpraszający). Charakterystyka rozkładu widmowego źródła światła będzie obejmować przepuszczalność widmową wyświetlacza. Producent źródła światła musi określić liczbę godzin pracy, w czasie których jego produkt będzie zgodny z tą normą.
Obserwatorzy muszą mieć prawidłowe widzenie kolorów i powinni być starannie dobierani, ponieważ znaczna część ludzi ma zaburzenia widzenia kolorów. Test Ishihary może ujawnić poważne defekty, ale w celu weryfikacji przydatności obserwatora zaleca się bardziej czułe testy, takie jak test kolorów Farnswortha 100 lub bardziej rygorystyczne pomiary anomaloskopowe. Jeżeli obserwator nosi okulary korygujące widzenie, muszą one zapewniać jednolitą transmisję widmową w całym widzialnym spektrum. Ponieważ widzenie kolorów ulega znacznym zmianom wraz z wiekiem, lepiej jest testować obserwatorów powyżej 40 roku życia za pomocą odpowiedniej metody, w której obserwator jest proszony o wybranie najlepiej pasującej barwy z serii metamerycznych kolorów. W przypadku porównywania kolorów ważna jest nie tylko normalna percepcja barw, ale także umiejętność i doświadczenie w rozróżnianiu kolorów. Aby uniknąć zmęczenia oczu, kolorów pastelowych i dopełniających nie należy wyświetlać bezpośrednio po intensywnych kolorach.
Porównując jasne, nasycone kolory, jeśli nie można szybko podjąć decyzji, obserwator powinien przez kilka sekund patrzeć na neutralną szarość otaczającego obszaru, zanim dokona dalszych porównań. Jeżeli obserwator pracuje nieustannie, jakość oceny wizualnej ulega znacznemu pogorszeniu. Dlatego należy często robić przerwy trwające kilka minut, podczas których nie należy podejmować prób dopasowywania kolorów.
Zarówno panele testowe, jak i wzorce kolorów odniesienia powinny być płaskie i mieć wymiary około 150 mm x 100 mm. Materiałami odpowiednimi do wykonania paneli testowych są: cyna, lite aluminium, tektura szkliwiona, stal lub szkło zgodne z normą ISO 1514. Rozmiar panelu i odległość oglądania należy dobrać tak, aby panel obejmował obszar obserwacji o kącie przysłony wynoszącym około 10 stopni od oka. W przypadku użycia większych paneli należy utworzyć pole widzenia odpowiadające 10 stopniom obserwatora, używając szarej maski. Typowe odległości oglądania i wymiary kwadratowych otworów maski podano w tabeli zawartej w normie.
Jako wzorce odniesienia należy stosować wyłącznie wzorce kolorów cechujące się zadowalającym zachowaniem koloru. W miarę możliwości wzorce odniesienia powinny mieć takie same wymiary jak panele testowe oraz podobny połysk i fakturę powierzchni. Panele referencyjne przechowuje się w temperaturze otoczenia wynoszącej 23 stopnie plus/minus 5 stopni, najlepiej w ciemnym miejscu, z dala od bezpośredniego światła słonecznego. Aby chronić powierzchnię paneli przed uderzeniami i zarysowaniami, pakowane są one w torby papierowe wolne od zanieczyszczeń.
Panele testowe przygotowuje się zgodnie ze specyfikacją i, w stosownych przypadkach, z normą ISO 1514. Panel powinien zostać pokryty powłoką zgodnie ze ściśle określoną lub uzgodnioną metodą, gdyż sposób nakładania i grubość powłoki mogą znacząco wpłynąć na kolor. Jeżeli panel testowy ma być porównywany ze standardową farbą, należy go pokryć testowaną farbą lub systemem, a podobny panel należy pokryć standardową farbą lub systemem. Metoda aplikacji i grubość nałożonej warstwy powinny być jak najbardziej podobne. Grubość nałożonej warstwy powinna być taka, aby podłoże było całkowicie ukryte i wyeliminowało jego wpływ.
Każdy powlekany panel testowy jest suszony lub wypiekany przez co najmniej 3270 godzin w określonych warunkach i przez określony czas w standardowej atmosferze określonej w normie ISO 16, przy swobodnej cyrkulacji powietrza i bez narażenia na bezpośrednie działanie promieni słonecznych.
Nasza organizacja, która od lat stara się wspierać przedsiębiorstwa z każdej branży, realizując szeroką gamę badań testowych, pomiarowych, analitycznych i ewaluacyjnych, dysponuje silną kadrą, która uważnie śledzi rozwój nauki i techniki na świecie oraz nieustannie się doskonali. W tym kontekście świadczone są również usługi badawcze dla przedsiębiorstw zgodnie z normą „EN ISO 3668 Farby i lakiery – Wizualne porównanie kolorów farb”.
Możesz poprosić nas o wypełnienie formularza, aby umówić się na spotkanie, uzyskać bardziej szczegółowe informacje lub poprosić o ocenę.
